Abra

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Abra
Lalawigan ng Abra
Abra Provincial Hall.JPG
Watawat ng Abra
Watawat
Mapa ng Pilipinas na magpapakita ng lalawigan ng Abra
Mapa ng Pilipinas na magpapakita ng lalawigan ng Abra
Mga koordinado: 17°35'N, 120°45'E
Bansa Pilipinas
RehiyonRehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera
KabiseraBangued
Pagkakatatag10 Marso 1917
Pamahalaan
 • UriSangguniang Panlalawigan
 • GobernadorMaria Jocelyn Bernos
 • Bise GobernadorRonald Stimson Balao-as
 • Manghalalal177,058 na botante (2019)
Lawak
[1]
 • Kabuuan4,165.25 km2 (1,608.21 milya kuwadrado)
Populasyon
 (senso ng 2015)
 • Kabuuan241,160
 • Kapal58/km2 (150/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
51,593
Ekonomiya
 • Kaurian ng kitaika-3 klase ng kita ng lalawigan
 • Antas ng kahirapan18.63% (2018)[2]
Pagkakahating administratibo
 • Mataas na urbanisadong lungsod0
 • Malayang bahaging lungsod0
 • Bayan27
 • Barangay304
 • Mga distritoNag-iisang Distrito ng Abra
Sona ng orasUTC+8 (PST)
Kodigo postal
2800–2826
PSGC
140100000
Kodigong pantawag74
Kodigo ng ISO 3166PH-ABR
Klimatropikal na kagubatang klima
Mga wikaBanao Itneg
Binongan Itneg
Northern Kankanay
Moyadan Itneg
Wikang Isnag
Wikang Iraya
Adasen
Wikang Agta
Inlaod Itneg
Maeng Itneg
Masadiit Itneg
Mabaka Valley Kalinga
Websaythttp://www.abra.gov.ph/

Ang Abra (Ilokano:Probinsiya ti Abra) ay isang lalawigan ng Pilipinas na matagpuan sa Cordillera Administrative Region sa Luzon. Ang kabisera nito ay Bangued, at naghahanggan sa mga lalawigan ng Ilocos Norte at Apayao sa hilaga, sa Ilocos Sur at Mountain Province sa timog, sa Ilocos Norte at Ilocos Sur sa kanluran, at sa Kalinga at Apayao sa silangan. Ayon sa senso ng 2015, ito ay may populasyon na 241,160 sa may 51,593 na kabahayan.

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Senso ng populasyon ng
Abra
TaonPop.±% p.a.
1903 51,860—    
1918 72,731+2.28%
1939 87,780+0.90%
1948 86,600−0.15%
1960 115,193+2.41%
1970 145,508+2.36%
1975 147,010+0.21%
1980 160,198+1.73%
1990 184,743+1.44%
1995 195,964+1.11%
2000 209,491+1.44%
2007 230,953+1.35%
2010 234,733+0.59%
2015 241,160+0.52%
Sanggunian: PSA[3][4][5][6]

Dating tinatawag na El Abra de Vigan ang lalawigan ng Abra. Karamihan sa mga mamamayan ng Abra ay mula sa inanak ng mga Ilokano na dumayo sa lalawigan at sa mga kasapi ng tribong Tingguian. Noong 2011, nasa 240,141 ang populasyon ng lalawigan.

Katutubong sinasalita ang wikang Ilokano[7] at wikang Itneg.[8] Batay sa senso noong 2000, karamihan sa populasyon ng lalawigan ay mga Ilokano na may 71.9%. Ang iba pang pangkat etnikong naninirahan sa lalawigan ay ang mga Tinguian 18.7%, Ibanag 4.5%, Isneg 3.2% at mga Tagalog 0.4%.[9]

Economiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Antas ng kahirapan ng Abra
Sanggunian: PSA[10][11][12][13][14][15][16]


Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga unang nanirahan sa Abra ay mga ninuno ng mga lahing Bontoc at Ifugao. Lumaon ay umalis din sila upang manirahan sa sinaunang lalawigang Bulubundukin o Mountain Province. Ang iba pang mga naunang mga mananahan sa lalawigan ay ang mga Tingguian, o mga Itneg.

Noong 1598, isang kampamyentong Kastila ang itinatag sa Bangued upang ipagtanggol ang mga Ilokanong Kristiyano mula sa mga paglusob ng mga Tingguian. Dati itong tinawag na El Abra de Vigan o ang Bukana ng Vigan. Noong pananakop ng mga Ingles sa Pilipinas, nagtungo si Gabriela Silang sa Abra kasama ang mga kawal nito galing Ilokos at itinuloy ang pag-aaklas na sinimulan ng napaslang niyang asawang si Diego Silang. Nahuli siya at binitay ng mga Kastila noong 1763.

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Pampolitika[baguhin | baguhin ang batayan]

Mapang pampolitika ng lalawigan ng Abra

Ang Abra ay nahahati sa 27 mga bayan.

Bayan Bilang ng mga
Barangay
Sukat Populasyon
(2010)

(per km²)
Bangued 31 105.70 51,865 415.7
Boliney 8 216.92 4,063 18.7
Bucay 21 107.17 17,127 167.7
Bucloc 4 63.77 2,176 34.1
Daguioman 4 114.37 1,715 15.0
Danglas 7 156.02 4,734 30.3
Dolores 15 47.45 11,499 242.3
La Paz 12 51.41 14,882 289.5
Lacub 6 295.30 2,977 10.1
Lagangilang 17 101.44 13,824 136.3
Lagayan 6 215.97 4,477 20.7
Langiden 6 116.29 3,170 27.3
Licuan-Baay (Licuan) 11 256.42 4,864 19.0
Luba 8 148.27 6,391 43.1
Malibcong 12 283.17 3,807 13.4
Manabo 11 110.95 10,756 96.9
Peñarrubia 9 38.29 6,544 170.9
Pidigan 15 49.15 11,528 234.5
Pilar 19 66.10 9,908 149.9
Sallapadan 9 128.62 5,985 46.5
San Isidro 9 48.07 4,888 101.7
San Juan 19 64.08 10,546 164.6
San Quintin 6 66.59 5,233 78.6
Tayum 11 61.14 13,940 228.0
Tineg 10 744.80 4,668 6.3
Tubo 10 409.87 5,719 14.0
Villaviciosa 8 102.93 5,377 52.2

Tignan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga Sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Province: Abra". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
  2. https://psa.gov.ph/sites/default/files/Table%202.%20%20Updated%20Annual%20Per%20Capita%20Poverty%20Threshold%2C%20Poverty%20Incidence%20and%20Magnitude%20of%20Poor%20Population%20with%20Measures%20of%20Precision%2C%20by%20Region%20and%20Province_2015%20and%202018.xlsx; petsa ng paglalathala: 4 Hunyo 2020; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  3. Census of Population (2015). "Cordillera Administrative Region (CAR)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
  4. Census of Population and Housing (2010). "Cordillera Administrative Region (CAR)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
  5. Censuses of Population (1903–2007). "Cordillera Administrative Region (CAR)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
  6. "Province of Abra". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
  7. Dalby, Andrew (2004-02-18). Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. Columbia University Press. pa. 264. ISBN 978-0-231-11569-8.
  8. Tryon, Darrell T. (1994). Comparative Austronesian Dictionary: An Introduction to Austronesian Studies. Ratzlow-Druck. pa. 171. ISBN 3-11-012729-6.
  9. http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2002/pr0234tx.html
  10. "Poverty incidence (PI):". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. Nakuha noong 28 December 2020.
  11. https://psa.gov.ph/sites/default/files/NSCB_LocalPovertyPhilippines_0.pdf; petsa ng paglalathala: 29 Nobyembre 2005; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  12. https://psa.gov.ph/sites/default/files/2009%20Poverty%20Statistics.pdf; petsa ng paglalathala: 8 Pebrero 2011; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  13. https://psa.gov.ph/sites/default/files/Table%202.%20%20Annual%20Per%20Capita%20Poverty%20Threshold%2C%20Poverty%20Incidence%20and%20Magnitude%20of%20Poor%20Population%2C%20by%20Region%20and%20Province%20%20-%202006%2C%202009%2C%202012%20and%202015.xlsx; petsa ng paglalathala: 27 Agosto 2016; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  14. https://psa.gov.ph/sites/default/files/Table%202.%20%20Annual%20Per%20Capita%20Poverty%20Threshold%2C%20Poverty%20Incidence%20and%20Magnitude%20of%20Poor%20Population%2C%20by%20Region%20and%20Province%20%20-%202006%2C%202009%2C%202012%20and%202015.xlsx; petsa ng paglalathala: 27 Agosto 2016; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  15. https://psa.gov.ph/sites/default/files/Table%202.%20%20Annual%20Per%20Capita%20Poverty%20Threshold%2C%20Poverty%20Incidence%20and%20Magnitude%20of%20Poor%20Population%2C%20by%20Region%20and%20Province%20%20-%202006%2C%202009%2C%202012%20and%202015.xlsx; petsa ng paglalathala: 27 Agosto 2016; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.
  16. https://psa.gov.ph/sites/default/files/Table%202.%20%20Updated%20Annual%20Per%20Capita%20Poverty%20Threshold%2C%20Poverty%20Incidence%20and%20Magnitude%20of%20Poor%20Population%20with%20Measures%20of%20Precision%2C%20by%20Region%20and%20Province_2015%20and%202018.xlsx; petsa ng paglalathala: 4 Hunyo 2020; tagapaglathala: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas.

Kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]



Pilipinas Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.