Talisay, Cebu
- Para sa isa pang lungsod sa Pilipinas, silipin ang Lungsod ng Talisay, Negros Occidental.
Talisay Dakbayan sa Talisay Lungsod ng Talisay | |
|---|---|
| City of Talisay | |
 | |
 Mapa ng Cebu na nagpapakita ng kinaroroonan ng Talisay | |
 | |
.svg)  Talisay Lokasyon sa Pilipinas | |
| Mga koordinado: 10°15′N 123°50′E / 10.25°N 123.83°E | |
| Bansa |  Pilipinas |
| Rehiyon | Gitnang Kabisayaan (Rehiyong VII) |
| Lalawigan | Cebu |
| Distrito | Unang Distrito ng Cebu |
| Mga barangay | 22 (alamin) |
| Pagkatatag | 1648 |
| Ganap na Bayan | 1849 |
| Ganap na Lungsod | Disyembre 30, 2000 |
| Pamahalaan | |
| • Punong Lungsod | Bro. Socrates C. Fernandez |
| • Pangalawang Punong Lungsod | Lanie Abarquez |
| • Manghalalal | 155,392 botante (2025) |
| Lawak | |
| • Kabuuan | 39.87 km2 (15.39 milya kuwadrado) |
| Populasyon (Senso ng 2024) | |
| • Kabuuan | 263,832 |
| • Kapal | 6,600/km2 (17,000/milya kuwadrado) |
| • Kabahayan | 63,066 |
| Ekonomiya | |
| • Kaurian ng kita | ika-3 klase ng kita ng lungsod |
| • Antas ng kahirapan | 19.17% (2021)[2] |
| • Kita | ₱ 1,631 million (2022) |
| • Aset | ₱ 2,678 million (2022) |
| • Pananagutan | ₱ 738.3 million (2022) |
| • Paggasta | ₱ 1,625 million (2022) |
| Sona ng oras | UTC+8 (PST) |
| Kodigong Pangsulat | 6045 |
| PSGC | 072250000 |
| Kodigong pantawag | 32 |
| Uri ng klima | Tropikal na monsoon na klima |
| Mga wika | Sebwano Tagalog |
Ang Lungsod ng Talisay ay matatagpuan sa lalawigang Cebu ng Pilipinas sa Gitnang Visayas. Itinatag ang estado ng Talisay noong 1648 sa pagmamay-ari ng mga paring Augustino. Naging munisipyo ang bayan noong 1849 kung saan tumayo si Ginoong Silverio Fernandez bilang gobernadorcillo at si Ginoong Pedro Labuca ang Kapitan. Nagmula ang pangalan ng lungsod sa mga puno ng Magtalisay na marami sa lugar na iyon. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig,naging sentro ng paghihimagsik ng mga guerilla ang Talisay sa Cebu. Nilisan ng mga mananakop na Hapones ang bayan ng Talisay noong Marso 28, 1945 at itinatag itong araw ng pagdiriwang. Sa taong 2000, hinirang na lungsod ang Talisay.
Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 263,832 sa may 63,066 na kabahayan.
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Lungsod ng Talisay ay nasa 7 kilometro (4.3 mi) hilaga ng Bacolod, na nakaharap sa Bacolod–Silay Access Road sa silangan. Ito ay bahagi ng metropolitan area na tinatawag na Metro Bacolod, na kinabibilangan ng mga karatig-pook nito, ang Silay sa hilaga at Bacolod sa timog.[3] Ito ay may kabuuang lawak ng lupa na 20,118 ektarya (49,710 akre).
Mga Barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Lungsod ng Talisay ay nahahati sa 22 mga barangay.
|
|
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]| Taon | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1903 | 13,636 | — |
| 1918 | 15,302 | +0.77% |
| 1939 | 20,077 | +1.30% |
| 1948 | 22,442 | +1.25% |
| 1960 | 31,097 | +2.76% |
| 1970 | 47,787 | +4.38% |
| 1975 | 55,738 | +3.13% |
| 1980 | 69,720 | +4.58% |
| 1990 | 97,955 | +3.46% |
| 1995 | 120,292 | +3.92% |
| 2000 | 148,110 | +4.56% |
| 2007 | 179,359 | +2.68% |
| 2010 | 200,772 | +4.19% |
| 2015 | 227,645 | +2.42% |
| 2020 | 263,048 | +2.88% |
| Sanggunian: PSA[4][5][6][7] | ||
Ekonomiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Antas ng kahirapan ng Talisay
18.21
8.51
18.60
17.98
10.65
14.07
8.20
19.17
Sanggunian: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas[8][9][10][11][12][13][14][15]
Business process outsourcing
[baguhin | baguhin ang wikitext]Noong 2016, binuksan ng kompanyang business process outsourcing (BPO) na iQor ang call/contact center nito sa Talisay, kaya ito ang unang kompanyang BPO sa lungsod.[16]
Edukasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Talisay ay kilala rin sa dalawang pangunahing institusyong tersiyaryo: Ang Unibersidad Teknolohikal ng Pilipinas – Visayas at Carlos Hilado Memorial State University, Main Campus. Ang Talisay ay mayroon ding dalawang pribadong paaralan na nag-aalok ng K-12 Education na ang: Colegio San Nicolas de Tolentino-Recoletos at Notre Dame ng Talisay City.
Mga larawan
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Burol ng Campinsa
Switzerland ng Pilipinas
Mga Kilalang Personalidad
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Alfredo Alcala - Artista ng komiks para sa DC Comics at Marvel Comics
- Rafael Alunan Sr. - Kalihim ng Pananalapi, Kalihim ng Agrikultura at Komersyo, Kalihim ng Interyor
- Rafael Alunan III - Ika-5 Kalihim ng Turismo (Pilipinas), Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal
- Jose Miguel Arroyo - Unang Ginoo ng Pilipinas bilang asawa ni Gloria Macapagal Arroyo ang ika-14 na Pangulo ng Pilipinas
- Iggy Arroyo - miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas para sa ikalimang distrito ng Negros Occidental
- Carlos Balcells - Bass guitarist para sa rock band na The Dawn
- Pedro Hernaez - Kalihim ng Komersyo at Industriya, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, Senador ng Pilipinas
- Reynel Hugnatan - Propesyonal na manlalaro ng basketball at coach
- Celia Díaz Laurel - aktres sa teatro, mang-aawit, pintor, Pangalawang Ginang ng Pilipinas bilang asawa ni Salvador Laurel ang ika-8 Pangalawang Pangulo ng Pilipinas
- Denise Laurel - Mang-aawit, aktres sa Pelikula at Telebisyon
- Cocoy Laurel - Mang-aawit, aktor sa Teatro at Pelikula
- Aniceto Lacson - Rebolusyonaryo, Pangulo ng Republika ng Negros
- Arsenio Lacson - Ika-17 Alkalde ng Maynila , Miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas, Mamamahayag, Miyembro ng Pambansang koponan ng football ng Pilipinas
- Isaac Lacson - Senador ng Pilipinas , Miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas, Ika-12 Gobernador ng Negros Occidental
- Leo Ordiales - Manlalaro ng volleyball, miyembro ng pambansang koponan ng volleyball ng Pilipinas
- Bernadeth Pons - Propesyonal na manlalaro ng volleyball sa Premier Volleyball League
- Vickie Rushton - modelo, reyna ng kagandahan, nagwagi sa Mutya ng Pilipinas International 2011 beauty pageant, kasambahay sa Pinoy Big Brother: All In
- Camelo Tacusalme - Manlalaro ng football at manager, miyembro ng Pambansang koponan ng football ng Pilipinas
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Province: Cebu". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ "Pagbuo ng mga Metro Area na Pangkalahatan sa Pilipinas" (PDF). Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong Hulyo 5, 2010. Nakuha noong Hunyo 16, 2010.
- ↑
Census of Population (2015). "Region VII (Central Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Region VII (Central Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Region VII (Central Visayas)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link) - ↑ "Province of Cebu". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
- ↑ "Poverty incidence (PI):". Philippine Statistics Authority. Nakuha noong Disyembre 28, 2020.
- ↑ "Estimation of Local Poverty in the Philippines" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 29 Nobyembre 2005.
- ↑ "2003 City and Municipal Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 23 Marso 2009.
- ↑ "City and Municipal Level Poverty Estimates; 2006 and 2009" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 3 Agosto 2012.
- ↑ "2012 Municipal and City Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 31 Mayo 2016.
- ↑ "Municipal and City Level Small Area Poverty Estimates; 2009, 2012 and 2015". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 10 Hulyo 2019.
- ↑ "PSA Releases the 2018 Municipal and City Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Disyembre 2021. Nakuha noong 22 Enero 2022.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ "MassKara 2016: Magkatrabaho at Magdiwang Kasama iQor | SignedEvents.com". Inarkibo mula sa orihinal noong Oktubre 20, 2016.
Panlabas na kawing
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
- Talisay City Official Website Naka-arkibo 2006-05-25 sa Wayback Machine.
- Cebu Daily News
 Lalawigan ng Cebu | |
|---|---|
Lungsod ng Cebu (kabisera, pinakamalaking siyudad) | |
| Mga bayan |
|
| Mga bahaging lungsod | |
| Mga mataas na urbanisadong lungsod | (Administratibong malaya mula sa lalawigan ngunit ipinangkat sa Cebu ng Pangasiwaan ng Estadístika ng Pilipinas. Subalit pinahihintulutang makaboto ang mga kuwalipikadong botante sa Mandaue ng mga opisyal ng lalawigan ng Cebu sa ilalim ng Batas Republika Blg. 6641, sang-ayon sa Seksiyon 452-c ng Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991.) |
| Mga distritong pambatas | |
Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.