Lipa, Batangas

Lipa Lungsod ng Lipa
Lungsod
Mapa ng Batangas pinakikita ang lokasyon ng Lungsod ng Lipa.
Lipa Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinado: 13°56′28″N 121°09′44″E
Bansa	Pilipinas
Rehiyon	Calabarzon (Rehiyong IV-A)
Lalawigan	Batangas
Distrito	Pang-apat na Distrito ng Batangas
Mga barangay	72 (alamin)
Pagkatatag	1702
Ganap na Lungsod	1947
Pamahalaan
• Punong Lungsod	Eric B. Africa (PDP-LABAN)
• Manghalalal	257,401 botante (2025)
Lawak
• Kabuuan	209.40 km2 (80.85 milya kuwadrado)
Populasyon  (Senso ng 2024)
• Kabuuan	387,392
• Kapal	1,900/km2 (4,800/milya kuwadrado)
• Kabahayan	89,993
Ekonomiya
• Kaurian ng kita	ika-1 klase ng kita ng lungsod
• Antas ng kahirapan	12.03% (2021)
• Kita	₱ 2,932 million (2022)
• Aset	₱ 5,729 million (2022)
• Pananagutan	₱ 1,155 million (2022)
• Paggasta	₱ 2,143 million (2022)
Sona ng oras	UTC+8 (PST)
Kodigong Pangsulat	4217, 4218
PSGC	041014000
Kodigong pantawag	43
Uri ng klima	Tropikal na monsoon na klima
Mga wika	Tagalog
Websayt	lipa.gov.ph

Ang Lipa (pagbigkas: li•pá) ay isang primera klaseng lungsod sa lalawigan ng Batangas, Pilipinas. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 387,392 sa may 89,993 na kabahayan.

Heograpiya

View of Lipa from Barangay Mataas na Lupa

Sinasaklaw ng Lipa ang isang lugar na 20,940 ektarya (209.4 km²) sa elevation na 1,025 talampakan (312 m) sa itaas ng antas ng dagat. Ang lugar ng pangingisda ng Lipa ay matatagpuan sa barangay Halang, sa kanluran ng lungsod; ito ay talagang bahagi ng Taal Lake, na konektado sa iba pang munisipalidad (Cuenca, Mataasnakahoy at Balete).

Ang Lipa ay napapaligiran ng lungsod ng Santo Tomas sa hilagang-silangan, ang lungsod ng San Pablo ng Laguna, at ang mga munisipalidad ng Tiaong at San Antonio, Quezon sa silangan, ang mga munisipalidad ng Garcia, Garcia, Batangas|[Padre] Batangas|Rosario]] sa timog-silangan, ang mga munisipalidad ng Ibaan at San Jose sa timog-kanluran, ang mga munisipalidad ng Cuenca at Mataasnakahoy at Lawa ng Taal sa kanluran at ang mga munisipalidad ng Batangas Malvar sa hilagang-kanluran.

Ang lokasyon ng lungsod, sa isang lambak sa pagitan ng Malepunyo Mountain Range at Mount Macolod, ay ginagawa itong isang lugar na mababa ang panganib para sa mga natural na sakuna. Ang dalawang bundok na ito ay nagsisilbing panangga sa hangin tuwing may mga bagyo. Ang Bundok Macolod, sa kanluran, ay nagsilbi ring panangga tuwing may pagsabog ng Bulkang Taal.

Mga Barangay ng lungsod

Ang Lungsod ng Lipa ay nahahati sa 72 na mga barangay.

Adya Anilao Anilao-Labac Antipolo Del Norte Antipolo Del Sur Bagong Pook Balintawak Banaybanay Bolbok Bugtong na Pulo Bulacnin Bulaklakan Calamias Cumba Dagatan Duhatan Halang Inosluban Kayumanggi Labac Latag Lodlod Lumbang Mabini Malagonlong Malitlit Marauoy Mataas Na Lupa Munting Pulo Pagolingin Bata Pagolingin East Pagolingin West Pangao Pinagkawitan Pinagtongulan Plaridel Poblacion Barangay 1 Poblacion Barangay 2 Poblacion Barangay 3 Poblacion Barangay 4 Poblacion Barangay 5 Poblacion Barangay 6 Poblacion Barangay 7 Poblacion Barangay 8 Poblacion Barangay 9 Poblacion Barangay 9-A Poblacion Barangay 10 Poblacion Barangay 11 Poblacion Barangay 12 Pusil Quezon Rizal Sabang Sampaguita San Benito San Carlos San Celestino San Francisco San Guillermo San Isidro (formerly Sapac) San Jose San Lucas San Salvador San Sebastian (Balagbag) Santo Niño Santo Toribio Sico Talisay Tambo Tangob Tanguay Tibig Tipacan

Ang San Jose ay dating kilala bilang Patay. Noong 1955, ang sitio ng Duhatan, Tagbakin, Initan, Malabong at Halang (na noon ay bahagi ng Ang baryo ng Pinagtungolan) ay naging isang malayang baryo. Noong 1957, ang mga sitio ng Waniwani, Sayatin at Look ay inilipat mula sa baryo ng Balete patungo sa baryo ng Look.

Klima

Datos ng klima para sa {{{location}}}
Buwan	Ene	Peb	Mar	Abr	May	Hun	Hul	Ago	Set	Okt	Nob	Dis	Taon
Katamtamang baba °S	—	—	21.1	—	—	—	—	—	—	—	—	—	—
Katamtamang pag-ulan mm	—	—	32	—	—	—	—	—	—	—	—	—	—
Katamtamang baba °P	—	—	70	—	—	—	—	—	—	—	—	—	—
Katamtamang pag-ulan pulgada	—	—	1.26	—	—	—	—	—	—	—	—	—	—

Ang Lipa ay may tropikal na klimang monsoon (sistemang Köppen: Am) sa ilalim ng klasipikasyon ng klima ng Köppen, na may tagtuyot sa pagitan ng Enero at Abril, at ulan sa natitirang bahagi ng taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay 25.6 °C (78.1 °F). Ang pinakamataas na naitalang temperatura ay 35.7 °C (96.3 °F), at ang pinakamababang naitalang temperatura ay 16.4 °C (61.5 °F).

Demograpiko

Senso ng populasyon ng
Lipa

Taon	Pop.	±% p.a.
1903	37,934	—
1918	46,677	+1.39%
1939	45,175	−0.16%
1948	49,884	+1.11%
1960	69,036	+2.74%
1970	93,971	+3.13%
1975	106,094	+2.46%
1980	121,166	+2.69%
1990	160,117	+2.83%
1995	177,894	+1.99%
2000	218,447	+4.50%
2007	260,568	+2.46%
2010	283,468	+3.11%
2015	332,386	+3.08%
2020	372,931	+2.29%
Sanggunian: PSA

Wika

Ang Tagalog ang pinakamalawak na sinasalitang wika sa lungsod. Ang English ang midyum ng pagtuturo sa mga paaralan at malawak na nauunawaan at sinasalita lalo na sa komunidad ng mga negosyo at para sa mga opisyal na dokumento.

Relihiyon

Katolisismo

Lipa Cathedral, ang luklukan ng Roman Catholic Archdiocese ng Lipa

Karamihan sa populasyon ng lungsod ay Roman Catholic, at ang Roman Catholic Archdiocese ng Lipa ngayon ay binubuo ng sibil na lalawigan ng Batangas. Nabuo bilang Diyosesis ng Lipa noong Abril 10, 1910, ang arkidiyosesis ay dating sumasaklaw sa iba pang mga lalawigan tulad ng Batangas, Laguna, Quezon, Marinduque at Mindoro, kasama si Most Reverend Joseph Petrelli, D.D. bilang unang obispo. Sa kasalukuyan, ang arkidiyosesis ay nahahati sa 6 na bikariato, na bawat isa ay pinamumunuan ng isang bikaryo forane. Mayroong 49 na parokya sa kabuuan, na pinaglilingkuran ng 143 pari (122 dito ay diyosesis), 13 religious brothers, at 197 religious sisters. Mayroon ding 23 umiiral na mga paaralang Katoliko, dalawang seminaryo sa hayskul, tatlong seminaryo sa kolehiyo, at dalawang pastoral center.

Ang Simbahan at Monasteryo ng Lipa ay ang lokasyon ng isang aparisyon ng Birheng Maria noong dekada 1940 na nakita ni Sister Teresing Castillo at maraming salaysay ng mga pag-ulan ng talulot ng rosas mula dekada 1940 hanggang dekada 1960. Ang ilan sa mga talulot ng rosas, na may anino ng Birheng Maria kapag nasisikatan ng liwanag, ay napreserba ng Diyosesis ng Lipa at iba't ibang mamamayan na nakasaksi sa mga pag-ulan ng talulot. Isang imbestigasyon na isinagawa ng mga mananaliksik ng Unibersidad ng Pilipinas ang nagpatunay na ang mga pigura sa mga talulot ay natural at hindi natatakan ng mga gawang-tao. Ilang taon matapos ang aparisyon ng Birheng Maria, naglabas ang Vatican ng isang dokumento na nagsasaad na ang aparisyon sa Lipa ay hindi totoo. Sa kabila nito, nagpatuloy ang pag-ulan ng talulot ng rosas hanggang sa lumitaw ang huling aparisyon ni Maria, na nagsasabi ng tatlong bagay, kung saan ang pinakamahalaga ay ang 'manalangin para sa Tsina', na noong panahong iyon ay kabilang sa mga pinakamahihirap na rehiyon sa mundo. Dahil sa pagbaba ng atensyon ng Vatican tungkol sa aparisyon, iniutos ng Diyosesis ng Lipa ang pagsira sa estatwa ni Maria sa simbahan na naglalarawan ng aparisyon. Gayunpaman, itinago ito ng mga madre ng simbahan. Pagkalipas ng ilang dekada, noong ika-21 siglo, bago namatay ang isang madre ng simbahan, nais niyang makita muli ng publiko ang estatwa ng aparisyon. Libu-libong deboto ang bumalik sa simbahan at mula noon, ang estatwa ay naging kitang-kita na ng publiko. Sa isang partikular na kaganapan, nag-utos ang pari ng misa sa labas ng simbahan upang basbasan ang munisipalidad ng Lipa, kung saan dinala rin sa labas ang estatwa ng aparisyon. Sa panahong iyon, naganap ang mga pagsikat ng araw mula sa langit, na nasaksihan ng libu-libong tao habang nagmimisa sa labas ng simbahan. Dumagsa ang mga deboto sa Lipa pagkatapos, kung saan ang mga lunas para sa pagkabulag at malubhang sakit ay ginamot sa pamamagitan ng paggamit ng mga panalangin gamit ang mga napreserbang talulot mula sa pag-ulan ng talulot noong dekada 1940 hanggang dekada 1960. Noong 2014, nalaman kalaunan na karamihan sa mga obispo na pumirma pabor sa pagdedeklara ng mga aparisyon noong dekada 1940 bilang isang kasinungalingan ay napilitang pumirma sa mga naturang dokumento. Ito ang nag-udyok sa kasalukuyang Simbahan ng Lipa na mangalap ng maraming ebidensya upang suportahan ang pagkakaroon at mga himala ng mga aparisyon.

Mga Protestante at iba pang grupo

Mayroong iba pang mga grupong Kristiyano tulad ng iba't ibang denominasyong Protestante kabilang ang Evangelicals, Born Again, Iglesia ni Cristo, Members Church of God International (MCGI), Kingdom of Jesus Christ, Jehovah's Witnesses, Seventh-Day Adventist, at ang Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.

Kabilang sa iba pang mga relihiyon ang Islam at Budismo.

Mga kilalang tao

• Ed Lingao, mamamahayag sa TV5 Manila News5
• Alex Gonzaga, aktres, komedyante, vlogger, negosyante at mang-aawit
• Ralph Recto, ika-33 Kalihim ng Pananalapi
• Vilma Santos, beteranong aktres
• Ryan Recto, kongresista

Mga Kawing Panlabas

• Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.