Makati

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Lungsod ng Makati
Panoramang urbano ng Makati
Panoramang urbano ng Makati
Opisyal na sagisag ng Lungsod ng Makati
Sagisag
Mapa ng Kalakhang Maynila na nagpapakita ng lokasyon ng Makati
Mapa ng Kalakhang Maynila na nagpapakita ng lokasyon ng Makati
Lungsod ng Makati is located in Pilipinas
Lungsod ng Makati
Lungsod ng Makati
Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinato: 14°33′N 121°02′E / 14.55°N 121.03°E / 14.55; 121.03Coordinates: 14°33′N 121°02′E / 14.55°N 121.03°E / 14.55; 121.03
BansaPilipinas
RehiyonPambansang Punong Rehiyon
Lalawigan
DistritoUna hanggang pangalawang Distrito ng Makati
Mga barangay33
Pagkatatag1 Hunyo 1670
Ganap na Lungsod2 Enero 1995
Pamahalaan
 • Punong LungsodMar-Len Abigail S. Binay-Campos
Lawak
 • Kabuuan21.57 km2 (8.33 milya kuwadrado)
Populasyon
(2010)
 • Kabuuan476,719
 • Kapal22,000/km2 (57,000/milya kuwadrado)
Sona ng orasUTC+8 (PST)
Kodigo Postal
1200 (CPO)
Kodigong pantawag2
Kaurian ng kitaUnang klase
PSGC137602000
Websaytmakati.gov.ph
Senso ng populasyon ng
Makati
Senso Populasyon +/-
19032,700
191812,61210.8%
193933,5304.8%
194841,3352.4%
1960114,5408.9%
1970264,9188.7%
1975334,4484.8%
1980372,6312.2%
1990451,1701.9%
1995484,1761.4%
2000471,379-0.57%
2007510,3831.10%
2010529,0390.50%
2015582,6021.34%
Source: Philippine Statistics Authority[1][2][3][4]

Ang Makati, opisyal na Lungsod ng Makati, ay isang lungsod sa Pilipinas, at isa sa labing-anim na mga lungsod na bumubuo sa Kalakhang Maynila. Ito ang sentro ng kalakalan, pananalapi at negosyo sa Pilipinas. Dito matatagpuan ang karamihan ng mga malalaking kompanyang banyaga pati na rin ang mga tanggapan ng mga malalaking lokal na korporasyon ng bansa.[5] Ang mga pangunahing mga bangko, korporasyon, pamilihan, at mga embahada ay matatagpuan din sa lungsod. Ang pinakamalaking tanggapan ng Philippine Stock Exchange ay matatagpuan sa Abenida Ayala.[6][7] Kilala rin ang Makati bilang isa sa mga pangunahing sentro ng kultura at libangan sa Kalakhang Maynila.[8]

Ayon sa 2015 census, ang bilang ng populasyon ng lungsod ay 582,602; ang ika-17 pinakamalaking lungsod ang Makati sa buong Pilipinas batay sa populasyon. Bagaman ang populasyon nito ay kalahating milyon lamang, ang populasyon nito tuwing araw ay tinatayang higit pa sa isang milyon dahil sa dami ng taong nagtutungo dito upang magtrabaho, mamili, o mangalakal. Ang trapiko ay malimit na inaasahan tuwing rush hour at panahon ng holiday.[9]

Kasaysayan[10][baguhin | baguhin ang batayan]

Abenida Ayala noong 1982

Noong 1470, nasa ilalim ng pamumuno ni Lakan Tagkan at ng kanyang maybahay na si Bouan ang lugar na sakop ngayon ng Makati.

Nakita ni kongkistador Miguel Lopez de Legaspi ang lugar noong 1571 at itinanong sa mga katutubo ang pangalan ng lugar. Sumagot ang mga katutubo ng “Makati-na” sa pag-aakalang ang itinatanong ay ang Ilog Pasig.

Noong 1578 hanggang 1670, napasailalim ang “visita”, isang distrito ng Sta. Ana de Saya sa pamamahala ng mga paring Fransiscano. Tinawag ang lugar na San Pedro de Macati, bilang pagkilala sa nagbigay ng lupa, si Don Pedro Brito. Tinawag ang lugar na “Sampiro”, mula sa mabilisang pagbigkas ng "San Pedro".

Kumita ang San Pedro de Makati o Sampiro sa pagbebenta ng paso noong 1608.

Naging isang bayan ng Maynila ang San Pedro de Makati noong 1890.

Nagkaroon ng isang pangulong municipal ang Makati matapos ang Digmaang Pilipino-Amerikano noong 1900.

Noong 11 Hulyo 1901, sa pamamagitan ng Batas Komonwelt ng Pilipinas Blg. 137, isinama ang Makati sa lalawigan ng Rizal.

Noong 28 Pebrero 1914, itinakda ng Batas Lehislatura ng Pilipinas Blg. 2390 ang pagpapalit ng pangalang San Pedro de Makati sa Makati, na naging opisyal na pangalan nito.

Noong 1937, itinatag ang unang paliparan sa Timog-Silangang Asya, ang Toreng Neilson.

Itinayo ang Makati Commercial Center noong 1956.

Itinayo ang bagong gusali ng pamahalaang lokal noong 1962.

Itinalaga ni Pangulong Corazon Aquino si Jejomar C. Binay bilang OIC ng Makati. Nahalal siyang punong-bayan noong 1988. Muli siyang nahalal noong 1992, 1995, 2001, 2004 at 2007.

Nilagdaan ni Pangulong Fidel V. Ramos ang Batas Republika Blg. 7854 noong 2 Enero 1995 na ginawang lungsod ang Makati. Pinagtibay ito ng mga mamamayan sa isang plebisito noong 4 Pebrero 1995.

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang lungsod ng Makati ay matatagpuan sa loob ng bilog na 14′40″ °north at 121′3″ °E right sa gitna ng Kalakhang Maynila. Ang karatig ng lungsod sa hilaga ay ang Ilog Pasig at nakaharap sa lungsod ng Mandaluyong, sa hilagang-silangan naman ay ang Pasig, sa timog-silangan ang munisipalidad ng Pateros at lungsod ng Taguig, sa hilagang-kanluran ang Maynila, at sa timog-kanluran ay Pasay. Ang lungsod ng Makati ay may kabuuang lawak na 27.36 kilometro kwadrado.

Lokal na pamahalaan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga Barangay[baguhin | baguhin ang batayan]

Mapa ng Lungsod ng Makati

Ang Makati ay nahahati sa 33 mga barangay (ang pinakamaliit na lokal na pamahalaan na antas) na humahawak sa pamamahala sa isang mas maliit na lugar.

Barangay Populasyon (2004) Populasyon (2010) Sukat (km2) Distrito
Bangkal 22,433 23,378 0.74 Ika-1
Bel-Air 9,330 18,280 1.71 Ika-1
Carmona 3,699 3,096 0.34 Ika-1
Cembo 25,815 27,998 0.22 Ika-2
Comembo 14,174 14,433 0.27 Ika-2
Dasmariñas 5,757 5,654 1.90 Ika-1
East Rembo 23,902 26,433 0.44 Ika-2
Forbes Park 3,420 2,533 2.53 Ika-1
Guadalupe Nuevo 22,493 18,271 0.57 Ika-2
Guadalupe Viejo 13,632 16,411 0.62 Ika-2
Kasilawan 6,224 5,291 0.09 Ika-1
La Paz 8,843 7,931 0.32 Ika-1
Magallanes 7,509 5,576 1.20 Ika-1
Olympia 20,172 21,270 0.44 Ika-1
Palanan 16,614 17,283 0.65 Ika-1
Pembo 35,035 44,803 1.23 Ika-2
Pinagkaisahan 6,186 5,804 0.16 Ika-2
Pio del Pilar 22,495 27,035 1.20 Ika-1
Pitogo 13,367 15,332 0.14 Ika-2
Poblacion 8,446 17,120 0.46 Ika-1
Post Proper Northside 1,475 6,010 0.45 Ika-2
Post Proper Southside 25,037 45,310 0.60 Ika-2
Rizal 37,022 41,959 3.55 Ika-2
San Antonio 12,226 11,443 0.89 Ika-1
San Isidro 8,686 7,589 0.50 Ika-1
San Lorenzo 6,487 10,006 2.09 Ika-1
Santa Cruz 7,419 7,440 0.47 Ika-1
Singkamas 6,226 7,426 0.13 Ika-1
South Cembo 13,570 14,672 0.20 Ika-2
Tejeros 16,820 13,868 0.29 Ika-1
Urdaneta 3,817 3,717 0.74 Ika-1
Valenzuela 5,908 7,261 0.24 Ika-1
West Rembo 28,889 28,406 0.55 Ika-2

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Population census of Makati
Senso Populasyon +/-
19032,700
191812,61210.8%
193933,5304.8%
194841,3352.4%
1960114,5408.9%
1970264,9188.7%
1975334,4484.8%
1980372,6312.2%
1990451,1701.9%
1995484,1761.4%
2000471,379-0.57%
2007510,3831.10%
2010529,0390.50%
2015582,6021.34%
Source: Philippine Statistics Authority[1][2][3][4]

Ang lungsod ng Makati ay mayroong populasyon na 582,602 ayon sa 2015 Census. Ang Makati ay ang ika-9 sa pinakamaking bilang ng tao sa mga lungsod at munisipalidad ng Kalakhang Maynila. 88.9% ng mga nakatira sa Makati ay kabilang sa relihiyon na Roman Catholic.

Base sa Transport and Traffic Improvement Plan 2004-2014 ng lungsod, ang populasyon ng lungsod sa araw ay tinataya sa 3.7 milyon tuwing mga weekday, at karamihan sa mga tao na ito ay nagtatrabaho, nagnenegosyo, o namimili.

Tanawing panoramiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Tanaw ng Makati
Magnify-clip.png
Tanaw ng Makati
Tanaw ng Makati sa gabi
Magnify-clip.png
Tanaw ng Makati sa gabi

Mga Sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 "NATIONAL CAPITAL REGION (NCR)". Census of Population (2015): Total Population by Province, City, Municipality and Barangay (Report). PSA. Retrieved 20 Hunyo 2016. 
  2. 2.0 2.1 "NATIONAL CAPITAL REGION (NCR)". Census of Population and Housing (2010): Total Population by Province, City, Municipality and Barangay (Report). NSO. Retrieved 29 Hunyo 2016. 
  3. 3.0 3.1 "NATIONAL CAPITAL REGION (NCR)". Census of Population (1995, 2000 and 2007): Total Population by Province, City and Municipality (Report). NSO. Archived from the original on 24 Hunyo 2011. 
  4. 4.0 4.1 "Province of Metro Manila, 4th (Not a Province)". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. http://122.54.214.222/population/MunPop.asp?prov=NC4&province=Metro%20Manila,%204th. Hinango noong 17 December 2016. 
  5. "About Makati, Philippines". Makaticity.com. http://www.makaticity.com/about/. Hinango noong June 5, 2013. 
  6. http://ww.whereinmanila.com/philippine-stock-exchange-ayala-tower-1
  7. "Makati Business Club". Mbc.com.ph. http://www.mbc.com.ph/. Hinango noong 2013-03-26. 
  8. "Tourist information and services on Makati City Philippines". Touristcenter.com.ph. http://www.touristcenter.com.ph/philippines/information/makati.html. Hinango noong 2013-03-26. 
  9. "NATIONAL CAPITAL REGION (NCR) > Makati City". Department of Tourism. 2009. http://www.tourism.gov.ph/SitePages/InteractiveSitesPage.aspx?siteID=88. Hinango noong 2013-05-23. 
  10. Modyul ng Makati. Pamahalaan ng Makati. 2006. 




PilipinasKasaysayan Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas at Kasaysayan ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.