Malabon

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Lungsod ng Malabon
Lungsod
Opisyal na sagisag ng Lungsod ng Malabon
Sagisag
Mapa ng Kalakhang Maynila na nagpapakita ng lokasyon ng Malabon
Mapa ng Kalakhang Maynila na nagpapakita ng lokasyon ng Malabon
Bansa Pilipinas
Rehiyon Pambansang Punong Rehiyon
Lalawigan
Distrito Nag-iisang Distrito ng Malabon
Mga barangay 21
Pagkatatag 1821
Ganap na Lungsod 21 Abril 2001
Pamahalaan
 • Punong Lungsod Antolin Oreta III (Liberal)
Lawak
 • Kabuuan 15.71 km2 (6.07 sq mi)
Populasyon (2010)
 • Kabuuan 353,337
 • Kapal 22,000/km2 (58,000/sq mi)
Sona ng oras PST (UTC+8)
Kodigo Postal 1470 (CPO)
Kodigong pantawag 2
Kaurian ng kita Unang klase
PSGC 137502000
Websayt Official City Government Website

Ang Lungsod ng Malabon ay isa sa mga lungsod at munisipalidad na bumubuo ng Kalakhang Maynila sa Pilipinas. Ayon sa senso noong 2010, tinatayang 353,337 ang populasyon nito. Matatagpuan sa hilaga ng Maynila, ito ay maituturing na isang pamayanan at industriyal na lungsod at isa ito sa may pinakamakapal na populasyon sa Kamaynilaan. Mayroon itong kabuuang lawak na 15.714 na kilometro kwadrado.

Bahagi ang lungsod ng isang sub-rehiyon ng Kalakhang Maynila na tinaguriang CAMANAVA. Binubuo ang CAMANAVA ng Lungsod ng CAloocan, MAlabon, NAvotas, at Lungsod ng VAlenzuela. Napaliligiran ang Malabon ng Caloocan sa timog at silangan, Navotas sa kanluran, at Valenzuela sa hilaga. Nasa hilagang-kanluran naman ng hangganan nito ang Obando, isang bayan ng lalawigan ng Bulacan.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang salitang Malabon, ayon sa alamat, ay galing sa salitang maraming labong. Unang tinawag na bayan ng Tambobong, binuo ang Malabon bilang Visita ng Tondo ng mga Agustino noong May 21, 1559 at nanatili sa pamamahala ng Lalawigan ng Tondo mula 1627 hanggang 1688.

Nagkaroon ng mahalagang papel ang Malabon sa ekonomiya sa huling bahagi ng ika-19 dantaon, na pinagtibay ng pagkakatatag ng La Princesa Tabacalera noong 1851 at ng Malabon Sugar Company noong 1878.

Ang pahayagang La Independencia ay unang inilimbag sa Asilo de Huérfanos, kung saan dinala ang mga ulila ng magkaroon ng peste noong 1882.[1][2]

Ganap na naging isang bayan ang Malabon nang mabuo ang bagong lalawigan ng Rizal noong Hunyo 11,1901 sa bisa ng Philippine Commission Act No. 137.[3]. Nang ipahayag ang ang Batas Blg. 942, pinagsama ang Malabon at Navotas sa ilalim ng iisang pamahalaan.[4] Noong ika-16 Enero 1906, ang Batas Blg. 1441 ay nagpahayag ng paghihiwalay ng Malabon at Navotas upang maging dalawang bayan ng lalawigan ng Rizal. Ang unang Punong lungsod ng Malabon ay si Don Agustin Salamante, isang mestisong Kastila na tubong Kabite.

Naaging bayan ng lalawigan ng Rizal ang Malabon sa loob ng 70 taon, hanggang noong Nobyembre 7, 1975, sa bisa ng Kautusan ng Pangulo Blg. 824, nang isama ang Malabon sa Kalakhang Maynila o ang Pambansang Punong Rehiyon. Naging lungsod ang Malabon noong Abril 21, 2001, sa ilaim ng Batas Republika Blg 9019, 407 taon makalipas ang pagkakatag dito.

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Isa ang Malabon sa pinakamataong lungsod sa Pilipinas, at ang mababang lupain nito ang nagdudulot ng madalas na pagbaha, lalo na kapag tag-ulan at kapag umapaw ang mga ilog at tubig sa saplad. Ang apat na lungsod sa CAMANAVA ay madalas maapektuhan ng mga magkakaugnay na ilog dito, isa na rito ang Ilog Tullahan.

Ang mga ilog dito ay dating nalalayagan at pangingisda ang dating pangunahing ikinabubuhay ng mga mamamayan dito. Dating malawak, malalim, at may maayos na katangian ang tubig ng ilog na madalas na pinagkukuhan ng iba't ibang uri ng mga isda, na mahalagang bahagi pinagkukuhan ng pagkain ng mga tao dito. Ang mga puno, palay at mga gulay ay dating tumutubo sa paligid ng ilog. Subalit, ang mga lupaing agrikultural na ito ay napalitan ng bakuran ng mga industriya, at naging tahanan ng libu-libong mga maralita na gumawa ng mga barong-barong ng walang pahintulot.

Sa mga nagdaang mga taon, lumala ang mga pagbaha, na nagiging madalas at mataas. Pinakaapektado ay ang mga kabahayan sa mga pamayanan na nasa o malapit sa dalampasigan. Naging makipot at maliit ang mga ilog sa paglipas ng mga taon, at ang kakayahan nitong pigilan ang tubig ay nabawasan. [5]

Pagkakahating Administratibo[baguhin | baguhin ang batayan]

Mapang politikal ng Malabon

Bago ang kasalukuyang bayan ng Malabon, ang bayan ay binubuo ng mga sitio (barangay) at ang iba ay nakakahati sa dalawa o mahigit pang mga purok.

  • Baritan
  • Bayan-bayanan
  • Concepcion
  • Dampalit
  • Hulong Duhat
  • Flores
  • Ibaba
  • Maysilo
  • Panghulo
  • San Agustin
  • Tañong
  • Tonsuya
  • Niugan
  • Longos
  • Tinajeros
  • Catmon
  • Potrero

Ang kasalukuyang pagkakahating politikal ng Lungsod ng Malabon ay nahahati sa 21 mga Barangay

Unang Distrito
  • Baritan
  • Bayan-bayanan
  • Catmon
  • Concepcion
  • Dampalit
  • Flores
  • Hulong Duhat
  • Ibaba
  • Maysilo
  • Muzon
  • Niugan
  • Panghulo
  • San Agustin
  • Santolan
  • Tañong
Pangalawang Distrito
  • Acacia
  • Longos
  • Potrero
  • Tinajeros
  • Tonsuya
  • Tugatog

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Senso ng populasyon ng Lungsod ng Malabon
Senso Populasyon +/-
1990 280,027
1995 347,484 4.4%
2000 338,855 -0.54%
2007 363,681 0.98%
2010 353,337 -0.40%
2015 365,525 0.47%
Pinagkunan: National Statistics Office[6][7]

Relihiyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Kabilang ang lungsod ng Malabon sa Diyosesis ng Kalookan. Halos 80% ng mga mamamayan nito ay mga Katoliko. Sa kasalukuyan, may walang parokya ng Katoliko Romano sa Malabon: San Bartolome, Sto. Rosario, Imaculada Concepcion, Exaltation of the Cross, San Antonio de Padua, Sacred Heart of Jesus, Immaculate Heart of Mary at ang Sts. Peter and John.

Ang iba pang relihiyon sa Malabon ay kinabibilangan ng Iglesia Filipina Independiente (kabilang sa Diyosesis ng Rizal at Pampanga, Parokya ng La Purisima Concepion de Malabon), Batista, Iglesia ni Cristo, Members Church of God International, Jesus Is Lord Church, at Seventh-day Adventist.


Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]