Digmaang Pilipino–Amerikano

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Digmaang Pilipino-Amerikano)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Digmaang Pilipino-Amerikano
Petsa Pebrero 4, 1899 – Hulyo 2, 1902
Lokasyon Pilipinas
Resulta Pagokupa ng Estados Unidos sa Pilipinas.
Mga Nakikidigma
Repúbliká ng̃ Pilipinas Estados Unidos ng Amerika
Pinuno
Emilio Aguinaldo
Apolinario Mabini
Antonio Luna
Miguel Malvar
Gregorio del Pilar
William McKinley
Theodore Roosevelt
Elwell Stephen Otis
Arthur MacArthur Jr.
Henry Lawton
Lakas
80,000-100,000 126,000
Nawala
16,000–20,000 patay 4,234-6,165 patay
2,818 sugatan
Mga Pilipinong sibilyan:
34,000 patay; na may kasamang 200,000 ang namatay dahil sa cholera.

Ang Digmaang Pilipino–Amerikano (Ingles: Philippine–American War, Kastila: Guerra Filipino–Estadounidense) ay ang armadong hidwaan sa pagitan ng Unang Republikang Pilipino at ng Estados Unidos na tumagal mula Pebrero 4, 1899 hanggang Hulyo 2, 1902. Ang naturang digmaan ay pagpapatuloy ng pakikibaka ng mga Pilipino para sa kalayaan na nagsimula noong 1896 sa pagsiklab ng Himagsikang Pilipino. Tinutulan ng mga Pilipino ang nakapaloob sa Tratado ng Paris na naglilipat ng pagmamay-ari ng Pilipinas sa Estados Unidos mula sa Espanya upang mawakasan ang Digmaang Espanyol–Amerikano.

Pumutok ang labanan sa pagitan ng puwersa ng Estados Unidos at ng Republikang Pilipino noong Pebrero 4, 1899, na tinaguriang Ikalawanag Labanan ng Maynila. Noong Hunyo 2, 1899, pormal na naghayag ng pakikipagdigma ang pamahalaan ng Republikang Pilipino laban sa Estados Unidos. Ipinahayag naman ng Estados Unidos ang opisyal na pagtatapós ng paghihimagsik noong Hulyo 2, 1902, bagaman may ilan pa ring pangkat ng mga manghihimagsik na pinamumunuan ng mga dating Katipunero ang nagpatuloy ng pakikipaglaban sa mga puwersang Amerikano ng ilang pang taon. Ang ilan sa mga lider na ito ay si Heneral Macario Sakay, isang dating kasapi ng Katipunan na nanungkulang pangulo ng kaniyang ipinahayag na Republikang Katagalugan noong 1902, matapos madakip at manumpa ng katapatan sa Estados Unidos ang pangulo ng Republikang Pilipino na si Emilio Aguinaldo.

Binago ng naturang digmaan ang pangkulturang mukha ng kapuluan, dahil sa pagkasawi ng tinatayang 200,000 hanggang 250,000 Pilipinong sibilyan, pagbuwag sa Simbahang Katolika bilang relihiyon ng estado, at ang pagpapakilala ng wikang Ingles bilang pangunahing wika ng pamahalaan, edukasyon, kalakaran, industriya, at ng mga edukadong pamilya at indibidwal sa mga susunod na dekada.


Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]



Usbong Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.