Santa Rosa, Laguna
Santa Rosa ᜐᜈ̟ᜆ ᜇ̵̥ᜐ Lungsod ng Santa Rosa | ||
|---|---|---|
| ||
Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Santa Rosa. | ||
![]() | ||
| Mga koordinado: 14°19′N 121°07′E / 14.32°N 121.12°E | ||
| Bansa | ||
| Rehiyon | Calabarzon (Rehiyong IV-A) | |
| Lalawigan | Laguna | |
| Distrito | Unang Distrito ng Laguna | |
| Mga barangay | 18 (alamin) | |
| Pagkatatag | 18 Enero 1792 | |
| Ganap na Lungsod | 10 Hulyo 2004 | |
| Pamahalaan | ||
| • Punong Lungsod | Arlene Arcillas-Nazareno Partido Liberal (2019-2022) | |
| • Pangalawang Punong Lungsod | Arnel DC Gomez Partido Liberal (Pilipinas) 2019-2022 | |
| • Manghalalal | 231,659 botante (2025) | |
| Lawak | ||
| • Kabuuan | 54.84 km2 (21.17 milya kuwadrado) | |
| Populasyon (Senso ng 2024) | ||
| • Kabuuan | 430,920 | |
| • Kapal | 7,900/km2 (20,000/milya kuwadrado) | |
| • Kabahayan | 122,458 | |
| Ekonomiya | ||
| • Kaurian ng kita | ika-1 klase ng kita ng lungsod | |
| • Antas ng kahirapan | 3.67% (2021)[2] | |
| • Kita | ₱ 4,988 million (2022) | |
| • Aset | ₱ 12,451 million (2022) | |
| • Pananagutan | ₱ 2,167 million (2022) | |
| • Paggasta | ₱ 4,691 million (2022) | |
| Sona ng oras | UTC+8 (PST) | |
| Kodigong Pangsulat | 4026 | |
| PSGC | 043428000 | |
| Kodigong pantawag | 49 | |
| Uri ng klima | Tropikal na monsoon na klima | |
| Mga wika | Tagalog | |
| Websayt | santarosacity.gov.ph | |
Ang Santa Rosa ay isang primera klaseng lungsod sa lalawigan ng Laguna sa Pilipinas. Ang lungsod ay matatagpuan 38 kilometro sa timog na Maynila, sa pamamagitan ng South Luzon Expressway, kaya ang lungsod ay naging pamayanang suburban resendensyal ng Kalakhang Maynila. Ang tahimik na bayan na ito ng Laguna ay nagsimulang umunlad nang maitatag ang Filsyn, CIGI, at iba pang maliliit na multinasyonal na mga kompanya na nasa labas ng Maynila. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 430,920 sa may 122,458 na kabahayan.
Hanggang sa mga taon nakalipas, ang Santa Rosa ay dating kilala dahil sa Coca-Cola at Toyota na may mga malalaking planta sa mga liwasang pang-industriya rito. Nakikilala na rin ang lungsod na ito dahil sa pagkakatayo ng Enchanted Kingdom, Nuvali at sa mga ginagawang mga pabahay. Ang Santa Rosa ay may labasan din para sa mga manlalakbay na tutungo sa Tagaytay sa pamamagitan ng South Luzon Expressway.
Dumarami na rin ang mga planta ng mga sasakyan sa lungsod, tulad ng Ford Motor Company na gumagawa ng Ford Lynx, Ford Focus, Mazda 3, Ford Escape, at Mazda Tribute at nagtitinda ng Ford Ranger, Ford Everest & Mazda6. Ang iba pang kompanya ay Nissan Motors Co., Ltd., Toyota Motor Corporation, Honda Motor Co., Ltd., Isuzu Motors Ltd. at Mitsubishi.
Ang Santa Rosa ay ikalawa sa mga bayan at lungsod sa Katimugang Luzon na nagkaroon ng parehong SM Mall at Robinson pagkatapos ng Dasmariñas sa Cavite. Ang Santa Rosa ay naging lungsod ng pagpipirma ng Republic Act No. 9264, na binuwag ng mga tao ng Santa Rosa noong 10 Hulyo 2004.
Ganap na lungsod
[baguhin | baguhin ang wikitext]Noong 10 Hulyo 2004, ang Santa Rosa ay ginawang lungsod sa pamamagitan ng Republic Act 9264,[3] na inaprubahan ng mga botante sa plebisito. Si Leon Arcillas, na nanumpa sa kanyang pangatlo at huling termino sampung araw bago, ay naging unang alkalde ng lungsod. Si Arcillas ay pinaslang sa dating city hall ng dalawang armado, sina Arnold David at Herminigildo Vidal Jr. Sila ay nahatulan at nahatulan ng habambuhay na pagkabilanggo noong 2013.
Si Jose Catindig Jr., na nagsilbing bise alkalde, ay naging alkalde upang maihatid ang natitira sa kanyang kataga Noong 14 Mayo 2007, si Catindig, na tumakbo para sa kanyang buong termino bilang alkalde, ay natalo ng anak na babae ni Arcillas na si Arlene B. Arcillas.
Mga Barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Santa Rosa ay nahahati sa 18 barangay.
|
|
Mga kilalang sikat sa Santa Rosa
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Mark Herras, ay isang aktor ng Starstruck Season 1 ay Ultimate Survivor
- Alden Richards, ay isang aktor at dating Ginoong Santa Rosa
- Jason Fernandez, dating bokalista ng Rivermaya, mang-aawit
- Koreen Medina, ay isang aktres, modelo at isa sa mga StarStruck Avenger
- Jef Gaitan, dating Rosas ng Santa Rosa at Banana Split
- Nadine Samonte, ay isang aktres na lumaki sa Santa Rosa, isa sa mga StarStruck Avenger
- Jodi Sta. Maria - Lacson, isang kilalang Aktres sa pelikula at sa telebisyon.
- Juancho Trivino, ay isang aktor
- Maria Carpena, kaunaunahang Plipino recording artist at timaguriang "The Nightingale of Zarzuela"
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]| Taon | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1903 | 7,339 | — |
| 1918 | 10,557 | +2.45% |
| 1939 | 15,069 | +1.71% |
| 1948 | 17,259 | +1.52% |
| 1960 | 26,583 | +3.66% |
| 1970 | 41,335 | +4.51% |
| 1975 | 47,639 | +2.89% |
| 1980 | 64,325 | +6.19% |
| 1990 | 94,719 | +3.95% |
| 1995 | 138,257 | +7.34% |
| 2000 | 185,633 | +6.52% |
| 2007 | 266,943 | +5.14% |
| 2010 | 284,670 | +2.37% |
| 2015 | 353,767 | +4.23% |
| 2020 | 414,812 | +3.18% |
| Sanggunian: PSA[4][5][6][7] | ||
Mga kilalang tao
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Arlene B. Arcillas, kasalukuyang alkalde
- Dalisay Lazaga, Romano Katoliko madre at Lingkod ng Diyos[8]
- Maria Carpena, aktres sa entablado at soprano singer. Siya ang unang recording artist sa industriya ng musikang Pilipino. Tinagurian din siyang "Nightingale of Zarzuela" ng bansa.[9][10]
- Danilo Fernandez, aktor, dating alkalde, at kasalukuyang kinatawan
- Jason Fernandez, dating bokalista ng Rivermaya, mang-aawit
- Jef Gaitan, dating pangunahing tauhan ng Rosas ng Santa Rosa at Banana Split
- Mark Herras, aktor at Starstruck Season 1 Ultimate Survivor
- Koreen Medina, aktres, modelo at StarStruck Avenger
- Alden Richards, aktor at dating Ginoong Santa Rosa (dating kilala bilang Mr. Gentelmen Santa Rosa lamang)
- Nadine Samonte, aktres at StarStruck Avenger
- Jodi Sta. Maria, aktres
- Juancho Triviño, aktor at host
- Alyssa Solomon, manlalaro ng volleyball at miyembro ng NU Lady Bulldogs
- Trisha Genesis, manlalaro ng PVL
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Province: Laguna". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ http://www.thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-9264.php
- ↑
Census of Population (2015). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Region IV-A (Calabarzon)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link) - ↑ "Province of Laguna". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
- ↑ "Sister Dalisay Lazaga".
{{cite web}}: Unknown parameter|petsa=ignored () - ↑ "9 Mga Kahanga-hangang Babae sa Kasaysayan ng Pilipinas na Hindi Mo Pa Naririnig". FilipiKnow (sa wikang Ingles). Hunyo 3, 2018. Nakuha noong Pebrero 6, 2021.
- ↑ Pa-a, Saul. "Sta. Pinarangalan ng Rosa, Laguna ang kauna-unahang Pilipinong soprano recording artist". Philippine News Agency (sa wikang Ingles). Nakuha noong Pebrero 6, 2021.
Mga kawing na panlabas
[baguhin | baguhin ang wikitext]- City of Santa Rosa Official Website Naka-arkibo 2012-06-24 sa Wayback Machine.
- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
- 2010 Philippine Census Information Naka-arkibo 2012-06-25 sa Wayback Machine.
