Los Baños

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Los Baños

Bayan ng Los Baños
LosBañosHalljf8826 03.JPG
Mapa ng Laguna nagpapakita ng lokasyon ng Los Baños.
Mapa ng Laguna nagpapakita ng lokasyon ng Los Baños.
Los Baños is located in Pilipinas
Los Baños
Los Baños
Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinado: 14°10′N 121°13′E / 14.17°N 121.22°E / 14.17; 121.22Mga koordinado: 14°10′N 121°13′E / 14.17°N 121.22°E / 14.17; 121.22
BansaPilipinas
RehiyonCalabarzon (Rehiyong IV-A)
LalawiganLaguna
DistritoPangalawang Distrito ng Laguna
Mga barangay14
PagkatatagSetyembre 17, 1615
Pamahalaan
 • Punong-bayanCaesar P. Perez
 • Manghalalal65,754 botante (2019)
Lawak
[1]
 • Kabuuan54.22 km2 (20.93 milya kuwadrado)
Populasyon
 (Senso ng 2015)
 • Kabuuan112,008
 • Kapal2,100/km2 (5,400/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
27,722
Ekonomiya
 • Kaurian ng kitaika-1 klase ng kita ng bayan
 • Kita₱256,986,279.76 (2016)
Kodigong Pangsulat
4030, 4031
PSGC
043411000
Kodigong pantawag49
Websaytlosbanos.gov.ph

Ang Bayan ng Los Baños ay isang unang klaseng bayan sa lalawigan ng Laguna, Pilipinas. Ayon sa 2015 senso, ito ay may populasyon na 112,008 sa may 27,722 na kabahayan. May kabuuang sukat ang bayan na 56.6 kilometro kwadrado at naghahanggan sa timog at timog kanluran ng Bundok Makiling, sa hilaga ng Look ng Bay, sa hilagang kanluran ng Lungsod ng Calamba at sa Silangan ng bayan ng Bay. Ang bayan ay matatagpuan 63 kilometro sa timog silangan ng Maynila at mararating sa pamamagitan ng South Luzon Expressway.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Panahon ng kolonyal at Espanya kolonyal[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Los Baños ay nagsimula bilang isang pamayanan, isang baryo ng Bay, na tinawag na Mainit, ang terminong Tagalog para sa "mainit", na tumutukoy sa mga bukal na pang-init sa paanan ng Mount Makiling. Noong 1589, sa pamamagitan ng isang Franciscan prayle, naging tanyag ito sa tawag sa kasalukuyan nitong pangalang "Los Baños," na Espanyol para sa "lugar na naliligo". [10]

Noong 1595, isang pansamantalang gusali na gawa sa kawayan at cogon ay itinayo upang magsilbing kanlungan ng mga pasyente na naglakbay sa Mainit upang humingi ng lunas para sa kanilang mga karamdaman. Noong ika-17 ng Setyembre 1615 noong pinamahalaan ng mga prayle ang Los Baños bilang isang hiwalay na bayan mula sa Bay. [10]

Noong 1671, ang mas permanenteng mga istraktura tulad ng mga simbahan at ospital ay itinayo lamang upang masira ng sunog noong 1727. Ang mga istraktura ay muling itinayo sa isang mabagal na bilis. Ang simbahan na ngayon ay nakatayo sa sentro ng munisipal ng Los Baños ay nagsimula pa noong 1851. Ang palasyo ng Gobernador ng Espanya ay itinayo noong 1879 ngunit natapos lamang ito noong 1892.

Panahon ng kolonyal ng Amerika (1900–1946)[baguhin | baguhin ang batayan]

Karagdagang impormasyon: Raid sa Los Baños Noong 1909, itinatag ang University of the Philippines College of Agriculture (UPCA).

Ang UPCA ay naging isang bilanggo sa giyera ng Hapon para sa mga nasyonal ng mga Allied na bansa, isang target ng mga hakbang sa pagsisiya ni Kempetai, at ang punong tanggapan ng isang lihim na samahan ng mga gerilya. Noong 23 Pebrero 1945, ang mga puwersa ng Estados Unidos ng First Battalion, 511th Parachute Infantry Regiment ng Eleventh Airborne Division ay namuno sa isang pinagsamang amphibious at airborne raid laban sa kampo ng bilangguan, na sinagip ang higit sa 2000 na Allied nationals. Pinatay nila ang 250-taong Japanese garison. Upang mapilit ang mga bilanggo na iwanan ang kanilang mga pag-aari at mapabilis ang paglisan bago magpadala ang mga Hapones ng mga bala, sinunog ng mga puwersa ng US at mga gerilyang Pilipino ang kampo. Ang Baker Hall lamang, ang gymnasium sa unibersidad hanggang 2010, ay nanatiling buo. [12]

Modernong panahon (1946 – kasalukuyan)[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 1959, ang ika-10 World Scout Jamboree ay ginanap sa Los Baños, na may temang "Building Tomorrow Today" na may dumalo na 12,203 Scouts.

Noong 1962, sinimulan ng International Rice Research Institute (IRRI) ang operasyon nito.

Noong 1979, ang ebolusyon at pag-unlad ng kahusayang pang-akademiko sa Los Baños ang nag-udyok sa mga tao ng Los Baños na hilingin sa pangulong Ferdinand Marcos na ideklara ang munisipalidad bilang "Isang Espesyal na Pamantasan ng Sona", na ipinagkaloob noong Hunyo 15, 1982 sa bisa ng sulat ng tagubilin Blg. 883.

Ang Los Baños ay idineklara pa bilang isang "Agrikultura, Kagubatan, at Pamayanan sa Agham Buhay" noong Marso 17, 1982 sa bisa ng Executive Order No. 784 (Seksyon 23).

Noong 7 Agosto 2000, ang Los Baños ay idineklarang isang Espesyal na Agham at Kalikasan Lungsod ng Pilipinas sa bisa ng Presidential Proclaim 349. Nilagdaan ito ni Pangulong Joseph Estrada noon. Ang Proklamasyon ay bilang pagkilala sa mahalagang kontribusyon ng bayan sa bansa. Ang munisipalidad ay nanatili bilang hub ng agham at kalikasan ng bansa na may pagkakaroon ng pambansa at internasyonal na mga institusyon ng pananaliksik na nagtutulungan tungo sa pagsulong ng pananaliksik sa agham. [13]

Ang ika-6 na Flora Malesiana, isang pang-tatlong taong pagtitipon ng mga taong may kadalubhasaan sa botanikal patungkol sa "Malesia," ay ginanap noong 20 hanggang Setyembre 24, 2004. Nagbigay ito ng isang forum para sa mga kasapi ng Flora Malesiana at hinimok ang mga publikasyon sa mga halaman ng Malesian.

Noong 2005 Timog Silangang Asya, ang Los Baños ay gumanap na host sa mga kaganapan sa tubig, kasama ang bagong itinayong Trace Aquatic Center sa Trace College na nagsisilbing venue.

Ang punong tanggapan ng Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) Center for Biodiversity ay binuksan noong 8 Agosto 2006 sa DENR-Ecosystems Research and Development Bureau, na matatagpuan sa College of Forestry, University of the Philippines Los Baños. Sumabay ito sa mga pagdiriwang ng araw ng pundasyon ng samahan. Ang Pilipinas ay nagtaglay ng Tagapangulo ng ASEAN noong 2006 at naging host sa ika-12 ASEAN at East Asia Summits (gaganapin sa Metro Cebu, Enero 2007).

Noong Enero 2007, ang ika-5 ASEAN Inter-Club Age-Group Swimming Championships ay ginanap sa Trace Aqua Sports Center.

Naglalaro rin ang Los Baños ng host sa UAAP, dahil ang Trace Aquatics Center ay nagsilbing venue para sa mga laban sa paglangoy ng liga mula noong UAAP Season 70 hanggang sa UAAP Season 76.

Sa kasalukuyan, ang Los Baños ay marahil ang pinakamakapal na tirahan ng mga akademiko sa Timog Silangang Asya. [14] Bagaman ito ay isang maliit na bayan, malaki ang naiambag nito sa pamamagitan ng mga nakamit na pang-agham at kontribusyon sa lokal at sa buong mundo partikular sa agrikultura.

Mga Barangay[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang bayan ng Los Baños ay nahahati sa 14 na mga barangay.

  • Anos
  • Bagong Silang
  • Bambang
  • Batong Malake
  • Baybayin
  • Bayog
  • Lalakay
  • Maahas
  • Malinta
  • Mayondon
  • Putho-Tuntungin
  • San Antonio
  • Tadlac
  • Timugan

Demograpiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Senso ng populasyon ng
Los Baños
TaonPop.±% p.a.
1903 3,352—    
1918 6,337+4.34%
1939 9,612+2.00%
1948 10,954+1.46%
1960 21,519+5.79%
1970 32,167+4.10%
1975 38,351+3.59%
1980 49,555+5.26%
1990 66,211+2.94%
1995 71,683+1.50%
2000 82,027+2.93%
2007 98,631+2.58%
2010 101,884+1.19%
2015 112,008+1.82%
Sanggunian: PSA[2][3][4][5]


Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Province: Laguna". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
  2. Census of Population (2015). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
  3. Census of Population and Housing (2010). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
  4. Censuses of Population (1903–2007). "Region IV-A (Calabarzon)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
  5. "Province of Laguna". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.

Mga Kawing Panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]