Pumunta sa nilalaman

Palawan

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Palawan
Lalawigan
Lalawigan ng Palawan
Watawat ng Palawan
Watawat		Opisyal na sagisag ng Palawan
Sagisag
Mapa ng Pilipinas na magpapakita ng lalawigan ng Palawan
Mapa ng Pilipinas na magpapakita ng lalawigan ng Palawan
Map
Mga koordinado: 10°0'N, 118°50'E
Bansa Pilipinas
RehiyonMimaropa
KabiseraPuerto Princesa
Pagkakatatag1818
Pamahalaan
 • UriSangguniang Panlalawigan
 • GobernadorJose Alvarez
 • Manghalalal787,755 na botante (2025)
Lawak
 [1]
 • Kabuuan14,649.73 km2 (5,656.29 milya kuwadrado)
Populasyon
 (senso ng 2024)
 • Kabuuan968,795
 • Kapal66/km2 (170/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
194,061
Tawag sa tagalugarPalawenyo
Ekonomiya
 • Kaurian ng kitaika-1 klase ng kita ng lalawigan
 • Antas ng kahirapan9.40% (2021)[2]
 • Kita₱ 5,052 million (2022) (2022)
 • Aset₱ 18,136 million (2022)
 • Pananagutan₱ 6,816 million (2022)
 • Paggasta₱ 3,433 million (2022)
Pagkakahating administratibo
 • Mataas na urbanisadong lungsod0
 • Lungsod1
 • Bayan23
 • Barangay432
 • Mga distrito2
Sona ng orasUTC+8 (PST)
PSGC
175300000
Kodigong pantawag48
Kodigo ng ISO 3166PH-PLW
Klimatropikal na klima
Mga wikawikang Filipino
Websaythttp://www.palawan.gov.ph/

Ang Palawan ay isang pulong lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa MIMAROPA. Ang Lungsod ng Puerto Princesa ay kabisera nito at ang pinakamalaking lalawigan sang-ayon sa laki ng lupain. Bumabagtas ang mga pulo ng Palawan mula sa Mindoro hanggang Borneo patungong timog-kanluran. Matatagpuan ito sa pagitan ng Dagat Timog Tsina sa hilagang-kanluran at Dagat Sulu sa timog-silangan.

Pinangalan ang lalawigan sa pinakamalaking pulo ang Pulo ng Palawan.

Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Kamakailang kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Noong 2001, bumoto ang mga residente ng Palawan sa isang plebisito upang tanggihan ang pagsali ng lalawigan sa isang pinalawak na Awtonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao (ARMM).[3]

Noong 17 Mayo 2002, hinati ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103 ang Rehiyong IV sa Rehiyong IV-A (Calabarzon) at Rehiyong IV-B (Mimaropa), na nagpalagay ng lalawigan ng Palawan sa Mimaropa.[4]

Noong 23 Mayo 2005, inatas ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 429 na ilipat ang Palawan mula Rehiyong IV-B papuntang Rehiyong VI.[5] Ngunit binatikos ito ng mga Palaweño na nagbanggit ng kawalan ng pagsangguni. Karamihan sa mga residente sa Puerto Princesa at lahat ng mga bayan maliban sa isa ay nais na manatili sa Rehiyong IV-B. Bunsod nito, inilabas ang Kautusang Pampangasiwaan Blg. 129 noong 19 Agosto 2005 na ipaliban muna ang pagpapatupad ng EO 429 habang hinihintay ang pagpapahintulot ng Pangulo sa Panukala ng pagpapatupad nito.[6] Inulat ng Komisyon sa Halalan (COMELEC) ang mga resulta ng pangkalahatang halalan sa Pilipinas ng 2010 sa Palawan bilang isang bahagi ng Rehiyong IV-B.[7] Magmula noong 30 Hunyo 2011 (2011 -06-30), umiiral pa rin ang pagpapaliban, at nananatiling bahagi ng Mimaropa ang Palawan.[8]

Noong ika-21 ng Hulyo 2007, naging nagsasariling lungsod (bilang mataas na urbanisadong lungsod) ang kabisera nitong Puerto Princesa.

Noong Abril 2019, ipinasa bilang batas ang panukalang ihati ang lalawigan sa tatlo: Palawan del Norte, Palawan del Sur, at Palawan Oriental.[9][10][11] Binatikos ng ilang mga pangkat ng lipunang sibil at ng mga residente ng Puerto Princesa ang panukalang paghahati, dahil wala umanong ginanap na malawakang pagsangguni sa publiko.[12][13][14][15] Inihayag ng Komisyon sa Halalan noong ika-16 ng Marso 2021 na tinutulan ng karamihan sa mga residente ng lalawigan ang paghahati sa ginanap na plebisito noong ika-13 ng Marso 2021.[16][17]

Noong ika-6 ng Enero 2026, tinutulan ng pampook na mga opisyal ng Palawan ang pagsasali ng lalawigan sa Mindanao, bilang tugon sa isang kapasiyahan na inihain ng ilang personalidad sa Cagayan de Oro na may tinutukoy na unyong "Minsupala" (o pinagsamang Mindanao, Sulu, at Palawan) kung sakaling kumalas ang pulo sa nalalabing bahagi ng bansa. Tinuligsa nila ang pagsasali ng lalawigan sa isang mapa na ipinaplano ng mga nasabing personalidad na isumite sa Natatanging Lupon sa Dekolonisasyon ng mga Nagkakaisang Bansa. Iginiit ni Ryan Maminta, kasapi ng lupon ng pamahalaang panlalawigan, na kailanman ay hindi naging entidad pampolitika at legal ang "Minsupala" at isa lamang itong terminong antropolohiko na "inilalarawan ang mga ugnayan at daanan ng mga kalakal noong sinaunang panahon".[18]

Heograpiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Politikal

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Nahahati ang Palawan sa 23 mga munisipalidad. Inaangkin ng pamahalaan ng Pilipinas ang karamihan sa Mga Pulo ng Spratly, lokal na tinatawag bilang Kapuluan ng Kalayaan, sa Mga Pulo ng Dagat Timog Tsina na naging sa ilalim ng hurisdiksyon ng Palawan. Bagamat kasali ang Lungsod ng Puerto Princesa sa probinsya ng Palawan, hindi siya kabilang sa pamahalaang panlalawigan nito.

Mataas na urbanisadong lungsod

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga munisipalidad

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "Province: Palawan". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
  2. ↑ "2021 Full Year Official Poverty Statistics of the Philippines" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Agosto 2022. Nakuha noong 28 Abril 2024.
  3. ↑ "Philippines 'rejects' Muslim self-rule". BBC News. 15 Agosto 2001. Nakuha noong 15 Agosto 2008.
  4. ↑ President of the Philippines (17 Mayo 2002). "Executive Order No. 103". ncsb.gov.ph. Inarkibo mula sa orihinal noong 18 Mayo 2016. Nakuha noong 15 Mayo 2008. Naka-arkibo 18 May 2016[Date mismatch] sa Wayback Machine.
  5. ↑ President of the Philippines (23 Mayo 2005). "Executive Order No. 429 s. 2005". Official Gazette. Philippine Government. Inarkibo mula sa orihinal noong 8 Enero 2017. Nakuha noong 28 Agosto 2017. Naka-arkibo 8 January 2017[Date mismatch] sa Wayback Machine.
  6. ↑ President of the Philippines (19 Agosto 2005). "Administrative Order No. 129 s. 2005". Official Gazette. Philippine Government. Inarkibo mula sa orihinal noong 13 Oktubre 2016. Nakuha noong 28 Agosto 2017. Naka-arkibo 13 October 2016[Date mismatch] sa Wayback Machine.
  7. ↑ "Philippine 2010 Election Results: Region IV-B". Philippine Commission on Elections. Inarkibo mula sa orihinal noong 2010-05-28. Nakuha noong 2017-08-28.
  8. ↑ "List of Provinces". PSGC Interactive. Makati City, Philippines: National Statistical Coordination Board. Inarkibo mula sa orihinal noong 2013-01-21. Nakuha noong 14 Mayo 2014. Naka-arkibo 2016-09-12 sa Wayback Machine.
  9. ↑ Mendoza, Victoria (Abril 14, 2019). "PRRD signs law that divides Palawan". Philippine Information Agency (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong Mayo 12, 2019. Nakuha noong Mayo 12, 2019.
  10. ↑ Salaverria, Leila B. (Abril 14, 2019). "Plebiscite on splitting Palawan into 3 provinces set for 2020". Philippine Daily Inquirer (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong Abril 16, 2019. Nakuha noong Abril 16, 2019.
  11. ↑ "Paghahati ng Palawan sa 3 probinsiya batas na". Pilipino Star Ngayon. Nakuha noong Abril 16, 2019.
  12. ↑ Rosario, Ben (Oktubre 25, 2018). "Move to divide Palawan into 3 provinces assailed". Manila Bulletin News. Inarkibo mula sa orihinal noong Oktubre 25, 2018. Nakuha noong Mayo 12, 2019.
  13. ↑ "Dividing Palawan: Residents look to challenge Palawan split into 3 provinces". ABS-CBN News. Abril 15, 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong Abril 15, 2019. Nakuha noong Mayo 12, 2019.
  14. ↑ Colcol, Erwin (Abril 16, 2019). "Splitting Palawan into 3 won't solve poverty in the province—group". GMA News Online. Inarkibo mula sa orihinal noong Abril 18, 2019. Nakuha noong Mayo 12, 2019.
  15. ↑ "Palawan congressmen want province split into 3". Philippine Daily Inquirer. Abril 2, 2018. Nakuha noong Oktubre 19, 2020.
  16. ↑ "Palawan residents vote 'No' to division of province into three". Inarkibo mula sa orihinal noong Marso 16, 2021. Nakuha noong Marso 16, 2021.
  17. ↑ "'No' votes win in Palawan plebiscite". Marso 16, 2021.
  18. ↑ Ticke, Geraldford (Enero 6, 2026). "Palawan legislators oppose inclusion: 'We're not part of Mindanao'". Inquirer.net. Nakuha noong Pebrero 2, 2026.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Palawan&oldid=2194129"