Lungsod ng Kotabato

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Lungsod ng Cotabato)
Jump to navigation Jump to search
Cotabato

Kutawatu
Lungsod ng Kotabato
Eagle eye view of Cotabato City
Cotabato City Hall
Mall of Alnor (Robinsons Town Center)
Rio Grande De Mindanao River in Cotabato City
Eagle eye view of Cotabato City ; City Hall of Cotabato; Mall of Alnor (Robinsons Town Center); Rio Grande De Mindanao in Cotabato City
Official seal of Cotabato
Seal
Nicknames: 
“City of Cultural Charms”
“City of Rivers and Creeks”
“Tagalog City of Mindanao”
“Stone Fortress of Mindanao”
“The Historical City of Cotabato”
“Halal Capital of the Philippines”
Motto(s): 
Sigay ka Cotabato! (Shine Cotabato!)
Map of Maguindanao highlighting Cotabato City
Map of Maguindanao highlighting Cotabato City
Cotabato is located in Philippines
Cotabato
Cotabato
Location within the Philippines
Coordinates: 7°13′N 124°15′E / 7.22°N 124.25°E / 7.22; 124.25Coordinates: 7°13′N 124°15′E / 7.22°N 124.25°E / 7.22; 124.25
Bansa Philippines
Rehiyon Bangsamoro Autonomous Region
Lalawigan Maguindanao (heyograpiya lamang)
Distrito 1st District of Maguindanao
During Manobo period 13th century
Founded as capital of Maguindanao Sultanate c. 1520
Founding of Pueblo de Cotabato 1862
Cityhood June 20, 1959
Founded by Apo Mamalu and Apo Tabunaway
Barangays 37
Government
[1]
 • Type Sangguniang Panlungsod
 • Mayor Frances Cynthia Guiani-Sayadi (One Kutawato)
 • Vice Mayor Graham Guiani Dumama
Area
[2]
 • Total 176.00 km2 (67.95 sq mi)
Population
(2015 census)[3]
 • Total 299,438
 • Density 1,700/km2 (4,400/sq mi)
Demonym(s) Cotabateño (masculine)

Cotabateña (feminine)

Time zone UTC+8 (PST)
ZIP code
9600
IDD : area code  +63 (0)64
Income class 3rd city income class
PSGC 129804000
Revenue (₱) 899.754 Million Local Source Income plus Internal Revenue Allotment(2017) [4]
Electorate 103,530 voters as of 2016
Climate type Tropical climate
Language Tagalog, Maguindanaon, Chavacano, Maranao, Iranun, Cebuano, Ingles
City Annual Budget for 2018 (₱) 938 million (Approved)[5]
Website www.cotabatocitysp.com

Cotabato City, opisyal na ang Lungsod ng Kotabato (Maguindanaon: Ingud nu Kutawatu; Iranun: Inged isang Kotawato) ay isang lungsod sa Pilipinas. Ayon sa 2015 census, ito ay may populasyon ng 299,438.

Kahit na ang Lungsod ng Cotabato ay ang pagrehiyon na sentro ng Awtonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao (ARMM), ang lungsod ay administratively bahagi ng Soccsksargen region, na kung saan ay binubuo ng mga lalawigan ng South Cotabato, North Cotabato, Sultan Kudaratat Sarangani, pati na rin ang mataas na urbanisadong lungsod ng General Santos. Ang lungsod ng Cotabato ay isang malayang lungsod, hindi napapailalim sa mga regulasyon mula sa Pamahalaan ng Probinsiya ng Maguindanao kung saan ito ay heograpiya matatagpuan. Para sa mga heograpikal at mga pambatasan mga layunin, ito ay naka-grupo sa lalawigan ng Maguindanao ngunit pa rin ay hindi nabibilang sa ARMM.[6]

Noong Enero 25, 2019 na rapikahan ang Bangasamoro Organic Law (BOL) kabilang si Pangulong Rodrigo Duterte ang Lungsod ng Cotabato ay napabilang sa (BARMM) o Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao nang Plebesito, karamihan ritong naninirahan ay mga ka musliman kabilang na rin ang mga kristyano. Na namumuhay sa lungsod, Naialis na ag Lungsod ng Cotabato sa Rehiyon ng SOCCSKSARGEN noong Enero 25, 2019 sa kadahilanan rin nitong Bangsamoro Organic Law.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga espanyol ang kuta sa Cotabato, El Fuerte Reina Regente, 1896

Bago ang pagdating ng mga Hindus at Muslim, ang lungsod ay isang malawak na lumubog at magubat kung saan maraming mga ethno-linguistikong mga grupo ang nanirahan.  Kalaunan, ang mga Hindung mangangalakal ay dumating at ang mga tao ng lugar na niyakap ang pagsasanay ng Hinduismo. Ang hanay ng mga moral na pamantayan at kultura ng kasalukuyan-araw na mga tao ng Maguindanao ay impluwensya ng mga Hindu.[7][8]

Sultanato ng Maguindanao[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 1515, matapos ang isang matagumpay na Islamikong kolonisasyon sa Sulu, ang mga mangangalakal na Muslim ay nagpunta sa Maguindanao at naging hudyat sa pagyakap ng mga katutubo sa Islam. Sa parehong panahon, ang Sultanato ng Maguindanao ay pormal na itinatag, at ang Kota Wato ay ang naging kabisera nito hanggang sa ang kabuuang pagbagsak sa 1888.

Datu Piang, ika-apat mula sa kaliwa, na may mga Amerikanong opisyal circa 1899. Siya ang unang gobernador ng Imperyo Lalawigan ng Cotabato; Cotabato City ay isang beses ang kabisera ng lalawigan mula 1920 hanggang 1967.

Matapos ang paglisan sa Jan. 1899,si  Datu Piang ang namuno sa mga Moro sa isang digmaan laban sa mgan natitirang mga Kristiyano na komunidad.[9]:529–530 Ang mga Amerikano ay dumating sa Mindanao noong 1900 matapos ang Spanish–American War noong 1898. Ang bayan ng Kotabato ay naging bahagi ng Moro Province at ng Kagawaran ng Mindanao at Sulu mula 1903 hanggang 1920. Ang bayan ng Kotabato ang naging kabisera at si Datu Piang ang naging unang gobernador.

Katayuan Ng Pagiging Lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Cotabato City Pambatasan Gusali

Ang lungsod ay orihinal na sakop at kabisera ng Lalawigan ng Cotabato mula 1920 hanggang 1967, isang taon matapos ang paghihiwalay ng South Cotabato. Ang lungsod ay ang administratibong sentro ng ARMM mula noong pagkatatag ng Maguindanao noong 1973. Gayunpaman, ang lungsod ay administratibong hiniwalay mula sa Maguindanao at sumanib sa Soccsksargen sa 1990s. Ang lungsod ay heograpiyang sakop ng probinsya Maguindanao.

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Kotabato ay humigit-kumulang 698.9 nauukol sa dagat milya (1,294.4 na kilometro) mula sa Manila, ang kabisera ng bansa, at napapaligiran ng  munisipyo ng Sultan Kudarat sa hilaga—sa Rio Grande de Mindanao na naghihiwalay sa dalawang—Kabuntalan sa silangan, at Datu Odin Sinsuat sa timog. Ang lungsod ay nakaharap sa Illana Bay, sa kanlurang bahagi ng Moro Gulf.

Ang lungsod ng Kotabato ay may isang kabuuang area lupain ng 176.0 parisukat kilometro, na matatagpuan sa bibig ng Rio Grande de Mindanao at Pulangi River.[10]

Mga barangay[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Lungsod ng Cotabato ay nahahati sa 37 na mga barangay.[11][12]

  • Bagua
  • Kalanganan
  • Población
  • Rosary Heights
  • Tamontaka
  • Bagua I
  • Bagua II
  • Bagua III
  • Kalanganan I
  • Kalanganan II
  • Población I
  • Población II
  • Población III
  • Población IV
  • Población V
  • Población VI
  • Población VII
  • Población VIII
  • Población IX
  • Rosary Heights I
  • Rosary Heights II
  • Rosary Heights III
  • Rosary Heights IV
  • Rosary Heights V
  • Rosary Heights VI
  • Rosary Heights VII
  • Rosary Heights VIII
  • Rosary Heights IX
  • Rosary Heights X
  • Rosary Heights XI
  • Rosary Heights XII
  • Rosary Heights XIII
  • Tamontaka I
  • Tamontaka II
  • Tamontaka III
  • Tamontaka IV
  • Tamontaka V
Cotabato City Map

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa ilalim ng Köppen klima system, Ang lungsod ng Cotabato ay isang tropikal na rainforest klima (Af), bumabagsak na maikli lamang ng isang tropikal na tag-ulan klima (Am).

Climate data for Cotabato City (1981–2010, extremes 1986–2012)
Month Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Record high °C (°F) 36.1
(97)
36.5
(97.7)
37.7
(99.9)
37.0
(98.6)
36.0
(96.8)
35.5
(95.9)
35.4
(95.7)
35.3
(95.5)
35.4
(95.7)
34.8
(94.6)
35.2
(95.4)
35.5
(95.9)
37.7
(99.9)
Average high °C (°F) 32.7
(90.9)
32.8
(91)
33.4
(92.1)
33.7
(92.7)
33.1
(91.6)
32.3
(90.1)
31.9
(89.4)
32.1
(89.8)
32.3
(90.1)
32.2
(90)
32.6
(90.7)
32.5
(90.5)
32.6
(90.7)
Daily mean °C (°F) 27.8
(82)
27.9
(82.2)
28.3
(82.9)
28.6
(83.5)
28.1
(82.6)
27.6
(81.7)
27.3
(81.1)
27.5
(81.5)
27.6
(81.7)
27.5
(81.5)
27.8
(82)
27.6
(81.7)
27.8
(82)
Average low °C (°F) 22.9
(73.2)
23.1
(73.6)
23.3
(73.9)
23.5
(74.3)
23.2
(73.8)
22.8
(73)
22.7
(72.9)
22.9
(73.2)
22.9
(73.2)
22.9
(73.2)
22.9
(73.2)
22.8
(73)
23.0
(73.4)
Record low °C (°F) 20.0
(68)
21.0
(69.8)
21.0
(69.8)
21.0
(69.8)
21.0
(69.8)
20.5
(68.9)
20.6
(69.1)
20.5
(68.9)
20.8
(69.4)
20.8
(69.4)
20.7
(69.3)
20.0
(68)
20.0
(68)
Average rainfall mm (inches) 88.4
(3.48)
83.9
(3.3)
119.9
(4.72)
146.7
(5.78)
268.5
(10.57)
312.3
(12.3)
325.4
(12.81)
244.8
(9.64)
256.6
(10.1)
285.5
(11.24)
216.3
(8.52)
139.6
(5.5)
2,487.8
(97.94)
Average rainy days (≥ 0.1 mm) 9 9 11 11 17 20 19 16 16 17 14 12 171
Average relative humidity (%) 75 74 74 73 74 76 76 76 76 76 75 75 75
Source: PAGASA[13][14]

Demograpiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang karamihan ng ang mga naninirahan sa Lungsod ng Cotabato ay Maguindanaoan, na binubuo ng tungkol sa 50% ng populasyon ng lungsod. May malaki-laking etniko na populasyon ng mga nagsasalita ng cebuano (14%), Tagalog (9.7%), Iranun (7%), Hiligaynons (5.6%), Binisaya (2.7%) at Intsik (2%) . Ang natitirang bahagi ng populasyon ay kabilang sa iba pang mga ethnicities (hal. Tausug, Tiruray, Ilocano, Maranao at Indian).[15]

Wika[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pangunahing wika ay Maguindanao at Tagalog. Ang Cebuano at Chavacano, na sinasalita ng parehong mga Kristiyano at mga Muslim, pati na rin ang mga Iranun, Maranao, tagalog, at mga arabe, ay narinig din sa lungsod. Ang salita ng Chavacano katutubong sa Lungsod ng Kotabato ay tinutukoy bilang Cotabateño.[16]

Relihiyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa ulat ng Philippine Statistics Authority (PSA) noong 2015, 76.15% ng mga tao sa Lungsod ng Cotabato ay nananampalataya sa Islam[17] 

Ekonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

CityMall Cotabato

Commerce[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Lungsod ng Kotabato ay isa sa may pinakamataas na deposito sa bangko sa Mindanao sa kabuuan ng Php18,736,523,000.00 noong hunyo 30, 2017 na may humigit kumulang 150,406 bank account.[18]Ang lungsod ay may 20 mga bangko (sa mga Pribado at Pamahalaan). Ang sangay ng Bangko Sentral ng Pilipinas sa gitnang Mindanao ay nasa lungsod.

Alnor Suites Hotel

Ang lungsod ay may mga lokal at pambansang-based na mga sentro ng pamimili. Lokal na-based na mga sentro ng shopping tulad ng Superama, Sugni, sa Mall of Alnor, at South Seas Mall sa kumpetisyon sa pambansang-based na mga sentro ng shopping tulad ng CityMall, Puregold, Robinsons Supermarket at Department Store, Centro Department Store, at SM Savemore. Cotabato City ay isa ng ang pinakamabilis na lumalagong ekonomiya sa Soccsksargen region.[19]

KCC Mall ay nakumpirma na ang kanilang mga interes upang bumuo sa loob ng isang mall sa Downtown. Konstruksiyon ay magsisimula matapos ang clearing operations ay tapos na.[20] NCCC Mall, Davao-based mall corporation na rin ang nakumpirma na ang kanilang mga interes upang bumuo ng kanilang mga mall sa loob ng lungsod.[21]

Industriya[baguhin | baguhin ang batayan]

Bayan ng Cotabato City sa kahabaan ng Magallanes Street

Cotabato City ay isang higit pa o mas mababa 1,700 ektarya ng palaisdaan na kung saan ay isang taunang produksyon ng 85,000 kg ng putik alimasag, hipon at bangus.[22][23][24]

Pagpuntirya upang maging halal hub ng Pilipinas, ang Lungsod na Pamahalaan at Malaysian Negosyante na binuo ng isang Class AA halal pagpatay ng mga bahay sa Baranggay Kalangan II sa mga pangunahing lungsod sa paghahatid sa buong Central Mindanao.[25] Ang lungsod din ay may iba 't ibang mga restaurant sa parehong mga lokal na (Lesorelle, Kai' s lounge, Maanghang Pizza, Asukal Pappi, Chefmel, Cheraf, Maguindanaon Restaurant, Reese Restaurant, Las Hermanas, Aling Precy, Elcomedor, Tati, Mang gorio, Pritong Manok, Manong, Moro Cafe at Rebecca Buffet Restaurant) at mga sikat na restaurant tulad ng McDonald ' s, Jollibee, Chowking, Greenwich Pizza, Mang Inasal, Goldilocks, Red Ribbon, Chicken Deli, Mandarin Tsaa Hardin, Queen Bee, Hukad, Calda Pizza, Bo ' s Coffee, Infinitea, Cafetribu at Turks Shawarma.[26]

Ang lungsod ay may iba ' t-ibang pabrika para sa pagluluto ng langis, kape, mais almirol, na naproseso pagkain at kasangkapan sa bahay operating sa loob ng lungsod na kung saan ay tumutulong sa pagpapalakas ng ekonomiya nito. Higanteng pabrika mula sa kalapit na mga bayan ay itinatag ang kanilang mga tanggapan sa lungsod tulad ng Lamsan Inc.[27] at Maria Makiling Niyog Resources Corp.[28]

Transportasyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Air
Pagdating Sa Lugar Cotabato City Airport

Cotabato City ay mapupuntahan sa pamamagitan ng Cotabato Airport sa kalapit na mga Datu Odin Sinsuat, Maguindanao. Cebu Pacific at Philippine Airlines nagpapanatili ng pagkonekta ang mga lungsod sa Maynila, Cebu at Zamboanga.

Lupa

Ang lungsod ay mapupuntahan sa pamamagitan ng lupa mula sa maraming bahagi ng Mindanao. Mga bus, jeepney at mga minivan link lungsod sa Midsayap, Bilaan, Lebak, Pagadian, Tacurong, Kidapawan, Marawi, Iligan, General Santos, Davao City at sa iba ' t-ibang mga puntos sa Maguindanao.

Multicab at tricycle ay ang karaniwang paraan ng transportasyon sa palibot ng lungsod, ang minimum na pamasahe ay P7. Doon ay nag-Taxi na naka-roaming sa paligid ng lungsod at ang Habal habal. Dalawang taxi operator ay kasalukuyang operating sa lungsod, lalo na sa Alnor Taxi at Wow Taxi. [29]

Bus operator:

  1. Mindanao Star araw-araw na mga ruta sa Kidapawan, Digos City at Davao City
  2. Namamaos Tours araw-araw na mga ruta sa Shariff Aguak, Tacurong, Koronadal at General Santos City

Mga ospital at mga medikal na pasilidad[baguhin | baguhin ang batayan]

United Doctors Hospital sa Cotabato kasama ang Notre Dame Avenue
  • Cotabato Regional and Medical Center – Sinsuat Avenue.
  • Notre Dame Hospital – Sinsuat Avenue
  • Cotabato Medical Specialist Hospital – Quezon Avenue
  • Nagkakaisa ang mga Doktor ng Ospital ng Lungsod ng Cotabato – Notre Dame Avenue
  • Dr. P. Ocampo Hospital – De Mazenod Avenue
  • Cotabato mga Doktor sa mga Klinika at mga Ospital – Sinsuat Avenue
  • Cotabato Puericulture Center at General Hospital Foundation, Inc. – Jose Lim Sr. St.

Edukasyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Cariño Gusali, Notre Dame University.

Doon ay (1) ang publiko at (15) mga pribadong institusyon ng edukasyon sa lungsod.

Mga unibersidad at mga kolehiyo:

  • Notre Dame University
  • Cotabato State University dating Cotabato City State Polytechnic College
  • STI Cotabato
  • St. Benedict College of Cotabato
  • Notre Dame – RVM Kolehiyo ng Cotabato
  • AMA Computer College
  • Coland Mga Sistema Ng Teknolohiya
  • Headstart Kolehiyo ng Cotabato
  • A. R Pacheco Kolehiyo
  • Notre Dame Hospital at Paaralan ng karalubhasaan sa pagpapaanak
  • Doktor P. Ocampo Kolehiyo
  • Dela Vida Kolehiyo
  • Computer-Aided Disenyo at Teknolohiya ng Impormasyon Institute, Inc. (CAD.Ito)
  • Tunog Cotabato - Cotabato City University
  • Academia De Technologia sa Mindanao
  • Mindanao Capitols Kolehiyo

Media[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa mga istasyon ng radyo[baguhin | baguhin ang batayan]

FM Stations

  1. DXYC "Brigada News FM" 89.3 Mhz
  2. DXWD "nag -" 90.9 Mhz
  3. DXOL "Happy FM" 92.7 Mhz
  4. DXFD "Star FM" 93.7 Mhz
  5. DXPS "MOR Para sa Buhay!" 95.1 Mhz
  6. DXTC "Hot FM" 95.9 Mhz
  7. DXJC "Tinig FM" 99.0 Mhz

AM Istasyon

  1. DXCH "DZRH" 567 kHz
  2. DXMY "RMN Cotabato" 729 kHz
  3. DXMS "Radyo Bida Cotabato" 882 kHz
  4. DYHL "sa Aksiyon Radyo Cotabato" 999 kHz

Libreng mga istasyon ng TV at mga lokal na programa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. ABS-CBN Channel 5 Cotabato – TV Patrol South Central Mindanao at Magandang Umaga South Central Mindanao
  2. GMA Channel 12 Cotabato
  3. ABS-CBN Sports and Action Channel 23 Cotabato
  4. Sa GMA News TV Channel 27 Cotabato
  5. PTV Channel 8 Cotabato

News Paper[baguhin | baguhin ang batayan]

Cotabato City ay may dalawang mga pahayagan, na kung saan ay Mindanao Cross na pag-aari sa pamamagitan ng Notre Dame Broadcasting Corporation[30] at Luwaran, ang Moro Islamic Liberation Front sa mga opisyal na balita magazine.[31]

Kambal na bayan – mga kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Cotabato City ay magkatambal na may:

Lokal na[baguhin | baguhin ang batayan]

International[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "City". Quezon City, Philippines: Department of the Interior and Local Government. Retrieved 30 May 2013.
  2. "List of Cities". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Retrieved 12 November 2016.
  3. Census of Population (2015). "Region XII (Soccsksargen)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Retrieved 20 June 2016.
  4. "Philippine Cities Local Income". blgf. Retrieved 22 November 2018.
  5. https://tl-ph.facebook.com/BNFMCotabato/posts/1750496754981786
  6. "Cotabato City". Philippine Information Agency, Government of the Republic of the Philippines. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 18 June 2017. https://web.archive.org/web/20170618041552/http://pia.gov.ph/chartered-cities/cotabato-city. Hinango noong 7 May 2018.  Padron:PD-notice
  7. Williams, Mark S.. "Mandala and its significance in Magindanao Muslim society". https://epublications.bond.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1101&context=cm. Hinango noong 27 November 2018. 
  8. Castro, Alex B.. "Mindanao Royalty: In the Realm of Muslim Majesties". Town & Country. https://www.townandcountry.ph/people/heritage/mindanao-royalty-history-a2087-20180827-lfrm3. Hinango noong 27 November 2018. 
  9. Foreman, J., 1906, The Philippine Islands: A Political, Geographical, Ethnographical, Social and Commercial History of the Philippine Archipelago, New York: Charles Scribner's Sons
  10. Disaster Preparedness of Schools by Abdul Raffi A. Abas
  11. "Philippine Standard Geographic Code". Philippine Statistics Authority. https://psa.gov.ph/classification/psgc/?q=psgc/barangays/129804000&page=1. Hinango noong 28 November 2018. 
  12. "Philippine Standard Geographic Code". Philippine Statistics Authority. https://psa.gov.ph/classification/psgc/?q=psgc/barangays/129804000&page=2. Hinango noong 28 November 2018. 
  13. "Cotabato City, Maguindanao Climatological Normal Values". Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration. Archived from the original on 13 October 2018. Retrieved 13 October 2018.
  14. "Cotabato City, Maguindanao Climatological Extremes". Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration. Archived from the original on 13 October 2018. Retrieved 13 October 2018.
  15. Philippine Statistics Authority (July 26, 2000). "Cotabato City Census". https://psa.gov.ph/sites/default/files/Cotabato%20city_0.pdf. Hinango noong November 17, 2018. 
  16. Philippine Statistics Authority (July 26, 2000). "Cotabato City Census". https://psa.gov.ph/sites/default/files/Cotabato%20city_0.pdf. Hinango noong November 17, 2018. 
  17. Philippine Statistics Authority (July 26, 2017). "Muslim Population in Mindanao (based on POPCEN 2015". http://rssoarmm.psa.gov.ph/release/54739/factsheet/muslim-population-in-mindanao-%28based-on-popcen-2015%29. Hinango noong Aug 31, 2018. 
  18. "PDIC Bank Deposits" (sa en). http://www.pdic.gov.ph/files/BSDStats/DDD_PBS_ProvinceMunicipality.htm. Hinango noong 2018-01-31. 
  19. Fernandez, Edwin (August 18, 2017). "Cotabato is 2nd most competitive city". Philippine News Agency. http://www.pna.gov.ph/articles/1006739. Hinango noong 27 November 2018. 
  20. "KCC Mall sa Cotabato city umpisahan ng itayo sa buwan ng Marso". RMN Networks. https://rmn.ph/kcc-mall-sa-cotabato-city-umpisahan-ng-itayo-sa-buwan-ng-marso/. Hinango noong 26 November 2018. 
  21. Fernandez, Edwin (November 24, 2018). "More malls coming to Cotabato, Kidapawan cities". NDBC News. http://www.ndbcnews.com.ph/news/more-malls-coming-to-cotabato-kidapawan-cities. Hinango noong 27 November 2018. 
  22. Fernandez, Edwin (December 18, 2011). "Cotabato’s mud crabs get limelight in feast". Inquirer Mindanao. The Daily Inquirer. https://newsinfo.inquirer.net/110543/cotabato%E2%80%99s-mud-crabs-get-limelight-in-feast. Hinango noong 27 November 2018. 
  23. "Cotabato fish-crab farmer nominated in DA-12 search". Balita PH. February 27, 2012. http://balita.ph/2012/02/27/cotabato-fish-crab-farmer-nominated-in-da-12-search/. Hinango noong 27 November 2018. 
  24. Ortiz, Maria Asuncion. "Local economic development and youth employment: The case of Cotabato City". International Labour Organization. https://www.researchgate.net/publication/291447783_Local_economic_development_and_youth_employment_The_case_of_Cotabato_City. Hinango noong 27 November 2018. 
  25. "Halal industry sa Cotabato city, mas palalakasin! – RMN Networks" (sa en-US). RMN Networks. 2017-11-08. https://rmn.ph/halal-industry-sa-cotabato. 
  26. "Negosyo sa Cotabato City lumago – RMN Networks" (sa en-US). RMN Networks. 2017-10-13. https://rmn.ph/negosyo-sa-cotabato-city-lumago/. 
  27. Inc., Lamsan. "Lamsan Inc.|Corn Wet Milling Company in the Philippines" (sa en). http://lamsan.com.ph/. Hinango noong 2018-11-22. 
  28. "Maria Makiling Coconut Resources Corporation". http://mariamakilingvirgin.tripod.com/. Hinango noong 2018-11-22. 
  29. "Travel Guide: Cotabato City | Lakwatsero" (sa en-US). https://www.lakwatsero.com/destinations/travel-guide-cotabato-city/#sthash.eVI8ojJt.dpbs. Hinango noong 2017-10-28. 
  30. "The Mindanao Cross - NDBC". https://www.ndbcnews.com.ph/themindanaocross. Hinango noong 24 November 2018. 
  31. "MILF Central Committee on Information". http://www.luwaran.net/home/. Hinango noong 24 November 2018. 
  32. "Cotabato City in Sisterhood with Sultan Kudarat Municipality". http://www.cotabatocity.net.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=625:cotabato-city-in-sisterhood-with-sultan-kudarat-municipality&catid=42:newsflash&Itemid=106. Hinango noong 2016-12-09. 
  33. "Malaysian investors in Cotabato City". http://www.cotabatocity.net.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=576:malaysian-investors-in-cotabato-city&catid=42:newsflash&Itemid=106. Hinango noong 2016-12-09. 
  34. "Mindanao LGUs emulate best Indonesian city – The Standard". 2016-08-15. http://manilastandardtoday.com/news/-provinces/213311/mindanao-lgus-emulate-best-indonesian-city.html. Hinango noong 2016-12-09. 

Panlabas na mga link[baguhin | baguhin ang batayan]