Chimpanzee

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Common chimpanzee[1]
Temporal range: 4–0 Ma
Schimpanse Zoo Leipzig.jpg
Katayuan ng pagpapanatili
Scientific classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Mammalia
Order: Primates
Family: Hominidae
Tribe: Panini
Genus: Pan
Species: P. troglodytes
Binomial name
Pan troglodytes
(Blumenbach, 1776)
Pan troglodytes area.png
distribution of common chimpanzee. 1. Pan troglodytes verus. 2. P. t. ellioti. 3. P. t. troglodytes. 4. P. t. schweinfurthii.
Synonyms

Simia troglodytes Blumenbach, 1776
Troglodytes troglodytes (Blumenbach, 1776)
Troglodytes niger E. Geoffroy, 1812
Pan niger (E. Geoffroy, 1812)

Ang karaniwang chimpanzee (Pan troglodytes) na karaniwang tinatawag lang na chimpanzee o chimp at tinatawag ring robust chimpanzee ay isang espesye ng Hominidae. Ito ay kabilang sa henus na pan. Ang ebidensiya sa mga fossil at pagsesekwensiyang DNA ay nagpapakitang ang parehong mga espesye ng Pan ang mga kapatid na takson ng modernong lipi ng tao.

Taksonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang ebidensiyang DNA ay nagmumungkahing ang bonobo at karaniwang chimpanzee ay naghiwalay mula sa bawat isa ng mababa sa isang milyong taon ang nakalilipas(katulad ng relasyon sa pagitan ng mga Homo sapiens at Neandertal).[3][4] Ang linyang chimpanzee ay naghiwalay mula sa huling karaniwang ninuno ng linyang tao ng tinatayang anim na milyong taon ang nakalilipas. Dahil walang espesye maliban sa Homo sapiens ang nakapagpatuloy mula sa linyang tao sa pagsasangang ito, ang parehong mga espesye ng Pan ang pinaka-malapit na mga nabubuhay na kamag-anak ng mga tao. Ang henus na Pan ay nag-diberhente mula sa henus ng gorilya mga pitong milyong taon ang nakalilipas. Ang ilang mga subespesye ng karaniwang chimpanzee ang: [5]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Groves, Colin (Nobyembre 16, 2005). Wilson, D. E., at Reeder, D. M. (mga patnugot). ed. Mammal Species of the World (Ika-3 ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 183. ISBN 0-801-88221-4. http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12100797. 
  2. Oates, J.F., Tutin, C.E.G., Humle, T., Wilson, M.L., Baillie, J.E.M., Balmforth, Z., Blom, A., Boesch, C., Cox, D., Davenport, T., Dunn, A., Dupain, J., Duvall, C., Ellis, C.M., Farmer, K.H., Gatti, S., Greengrass, E., Hart, J., Herbinger, I., Hicks, C., Hunt, K.D., Kamenya, S., Maisels, F., Mitani, J.C., Moore, J., Morgan, B.J., Morgan, D.B., Nakamura, M., Nixon, S., Plumptre, A.J., Reynolds, V., Stokes, E.J. & Walsh, P.D. (2008). Pan troglodytes. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Hinango noong 4 January 2009. Database entry includes justification for why this species is endangered
  3. Won YJ, Hey J (February 2005). "Divergence population genetics of chimpanzees". Mol. Biol. Evol. 22 (2): 297–307. doi:10.1093/molbev/msi017. PMID 15483319. http://mbe.oxfordjournals.org/content/22/2/297.full.pdf+html. 
  4. Fischer A, Wiebe V, Pääbo S, Przeworski M (May 2004). "Evidence for a complex demographic history of chimpanzees". Mol. Biol. Evol. 21 (5): 799–808. doi:10.1093/molbev/msh083. PMID 14963091. 
  5. Hof, Jutta; Sommer, Volker: Apes Like Us: Portraits of a Kinship, Edition Panorama , Mannheim 2010, ISBN 978-3-89823-435-1, p. 114.