Dagat Caspian

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Dagat Kaspiyo)
Jump to navigation Jump to search
Dagat Caspian
Koordinado 41°40′N 50°40′E / 41.667°N 50.667°E / 41.667; 50.667Coordinates: 41°40′N 50°40′E / 41.667°N 50.667°E / 41.667; 50.667
Uri ng Lawa Endorheic, Saline, Permanent, Natural
Pangunahing Pinanggagalingan Volga River, Ural River, Kura River, Terek River
Pangunahing nilalabasan Evaporation, Garabogazköl
Pook na saluhan 3,626,000 km2 (1,400,000 sq mi)[1]
Mga bansang lunas Azerbaijan, Iran, Kazakhstan, Russia, Turkmenistan
Painakamahaba 1,030 km (640 mi)
Pinakamaluwag 435 km (270 mi)
Lawak 371,000 km2 (143,200 sq mi)
Karaniwang lalim 211 m (690 ft)
Pinakamalalim 1,025 m (3,360 ft)
Bolyum ng tubig 78,200 km3 (18,800 cu mi)
Panahon ng pamamalagi 250 years
Haba ng dalampasigan1 7,000 km (4,300 mi)
Pagkakaangat ng ibabaw −28 m (−92 ft)
Mga pulo 26+
Mga pamayanan Baku (Azerbaijan), Anzali (Iran), Aktau (Kazakhstan), Makhachkala (Russia), Türkmenbaşy (Turkmenistan) (see article)
Mga sanggunian [1]
1 Ang haba ng dalampasigan ay isang hindi tukoy na pagsukat.
Hindi tulad ng Dagat Mediterranean at Dagat Itim, sa dulo ng ika-16 na siglo ang Dagat Caspian Sea ay hindi pa rin nagagalugad at naimapa. Mapa nong 1570 ni Fernão Vaz Dourado.

Ang Dagat Caspian ay ang pinakamalaking anyong tubig na nakapaloob sa Lupa ayon sa sukat, minsan unuuri na pinakamalaking lawa sa mundo o isang dagat.[2][3] Mayroon itong endorheic basin (isang basin na walang outflow) na matatagpuan sa pagitan ng Europa at Asya.[4] Ito ay hinahangganan ng Kazakhstan sa hilagang-silangan, Russia sa hilagang-kanluran, Azerbaijan sa kanluran, Iran sa timog, at Turkmenistan sa timog-silangan.

Matatagpuan ang Dagat Caspian humigit-kumulang 28 metres (92 ft) sa ibaba ng pantay-dagat sa Caspian Depression, sa silangan ng Kabundukang Caucasus at sa kanluran ng malawak na kapatagan ng Gitnang Asya. Umaabot ang sea bed sa katimugang bahagi nang kasimbaba ng 1,023 metres (3,356 ft) sa ibaba ng pantay-dagat, kaya ito ang ikalawang pinakamababang likas na depression sa lupa kasunod ng Lawa ng Baikal (−1,180 metres (−3,871 ft)). Para sa mga sinaunang nanirahan sa ang baybayin nito ang Dagat Caspian bilang isang karagatan, marahil dahil sa alat at laki nito.

May sukat ang ibabaw ng dagat na 371,000 square kilometres (143,200 sq mi) (hindi kabilang ang hiwalay na lagoon ng Garabogazköl) at 78,200 cubic kilometres (18,800 cu mi) naman ang volume.[5] May salinity na humigit-kumulang sa 1.2% (12 g/l),[6] mga isang katatlo ng salinity ng karamihang tubig-dagat.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 van der Leeden, Troise, and Todd, eds., The Water Encyclopedia. Second Edition. Chelsea F.C., MI: Lewis Publishers, 1990, p. 196.
  2. "Caspian Sea – Background". Caspian Environment Programme. 2009. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 3 July 2013. https://archive.is/20130703213331/http://www.caspianenvironment.org/newsite/Caspian-Background.htm. Hinango noong 11 September 2012. 
  3. "ESA: Observing the Earth – Earth from Space: The southern Caspian Sea". ESA.int. http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html. Hinango noong 2007-05-25. 
  4. "Unique Facts about Asia: Caspian Sea". http://www.sheppardsoftware.com/Asiaweb/factfile/Unique-facts-Asia4.htm. Hinango noong December 19, 2017. 
  5. Lake Profile: Caspian Sea. LakeNet.
  6. Lake Basin Management Initiative – The Caspian Sea (2004)