Binalbagan
Binalbagan Bayan ng Binalbagan | |
|---|---|
Mapa ng Negros Occidental na nagpapakita sa lokasyon ng Binalbagan. | |
![]() | |
| Mga koordinado: 10°12′N 122°52′E / 10.2°N 122.87°E | |
| Bansa | |
| Rehiyon | Kanlurang Kabisayaan (Rehiyong VI) |
| Lalawigan | Negros Occidental |
| Distrito | Unang Distrito ng Negros Occidental |
| Mga barangay | 16 (alamin) |
| Pamahalaan | |
| • Punong-bayan | Alejandro Mirasol |
| • Manghalalal | 45,508 botante (2025) |
| Lawak | |
| • Kabuuan | 189.96 km2 (73.34 milya kuwadrado) |
| Populasyon (Senso ng 2024) | |
| • Kabuuan | 72,594 |
| • Kapal | 380/km2 (990/milya kuwadrado) |
| • Kabahayan | 17,305 |
| Ekonomiya | |
| • Kaurian ng kita | ika-1 klase ng kita ng bayan |
| • Antas ng kahirapan | 23.64% (2021)[2] |
| • Kita | ₱ 363.3 million (2024) |
| • Aset | ₱ 876.2 million (2024) |
| • Pananagutan | ₱ 269.6 million (2024) |
| • Paggasta | ₱ 155.7 million (2024) |
| Kodigong Pangsulat | 6107 |
| PSGC | 064503000 |
| Kodigong pantawag | 34 |
| Uri ng klima | klimang tropiko |
| Mga wika | wikang Hiligaynon Tagalog |
| Websayt | binalbagan.gov.ph |
Ang Bayan ng Binalbagan ay isang ika-2 Klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Occidental, Pilipinas. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 72,594 sa may 17,305 na kabahayan.[3]
Kabilang sa mga pangunahing gawaing pang-ekonomiya ang pagmamanupaktura, agrikultura, serbisyo, mga industriyang pang-cottage at turismo. Kilala rin ang Binalbagan para sa Binalbagan Isabela Sugar Company (BISCOM).
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Naging bayan ang Binalbagan noong Mayo 15, 1572[4] at isa sa unang dalawang pamayanan ng Negros Occidental (ang pangalawa ay ang munisipalidad ng Ilog). Sa talaan, ang Binalbagan ang pinakamatandang bayan sa buong Isla ng Negros, kaya natamo ang titulong, "Banwang Panganay" o pinakamatandang bayan.
Ang munisipyo ay nagdiriwang ng taunang fiesta na tinatawag na "The Balbagan Festival" tuwing buwan ng Mayo.
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Binalbagan ay 64 kilometro (40 mi) mula sa Bacolod at 151 kilometro (94 mi) mula sa Dumaguete.
Mga Barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang bayan ng Binalbagan ay nahahati sa 16 barangay.
- Amontay
- Bagroy
- Bi-ao
- Canmoros (Pob.)
- Enclaro (Pob.)
- Marina (Pob.)
- Paglaum (Pob.)
- Payao
- Progreso (Pob.)
- San Jose
- San Juan (Pob.)
- San Pedro (Pob.)
- San Teodoro (Pob.)
- San Vicente (Pob.)
- Santo Rosario (Pob.)
- Santol
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]| Taon | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1903 | 10,599 | — |
| 1918 | 8,966 | −1.11% |
| 1939 | 18,112 | +3.40% |
| 1948 | 19,748 | +0.97% |
| 1960 | 31,160 | +3.87% |
| 1970 | 36,765 | +1.67% |
| 1975 | 43,968 | +3.65% |
| 1980 | 49,428 | +2.37% |
| 1990 | 52,073 | +0.52% |
| 1995 | 54,664 | +0.91% |
| 2000 | 58,280 | +1.38% |
| 2007 | 64,747 | +1.46% |
| 2010 | 65,431 | +0.38% |
| 2015 | 67,270 | +0.53% |
| 2020 | 71,407 | +1.26% |
| 2024 | 72,594 | +0.40% |
| Sanggunian: PSA[5][6][7][8] | ||
Mga Wika
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga tao sa lungsod ay nagsasalita ng Hiligaynon. Karaniwang naiintindihan ang Tagalog at Ingles.
Ekonomiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Antas ng kahirapan ng Binalbagan
46.80
31.19
23.40
28.90
16.59
21.65
16.41
23.64
Sanggunian: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas[9][10][11][12][13][14][15][16]
Edukasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Tersyarya
- Binalbagan Catholic College[17][18]
- Carlos Hilado Memorial State University (dating Negros Occidental School of Fisheries)[19]
- Unibersidad ng Teknolohiya ng Pilipinas-Visayas Binalbagan Campus
Mga kilalang personalidad
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Jose Miguel Tuason Arroyo (unang ginoo ng dating Pangulo ng Pilipinas, Gloria Macapagal Arroyo)
- Ignacio "Iggy" Tuason Arroyo, Jr. (miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas)
- Augurio Abeto (tinaguriang "Hari ng Hiligaynon Poetry")
- Ian Clark Bautista (Southeast Asian Games Boxing Gold Medalist)
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Province:". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ "2024 Census of Population (POPCEN) Population Counts Declared Official by the President | Philippine Statistics Authority". psa.gov.ph. Nakuha noong 2026-04-23.
- ↑ "Ang Opisyal na Website ng Binalbagan". Inarkibo mula sa orihinal noong 2012-05-20. Nakuha noong 2012-05-20.
- ↑
Census of Population (2015). "Region VI (Western Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Region VI (Western Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Region VI (Western Visayas)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link) - ↑ "Province of". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
- ↑ "Poverty incidence (PI):". Philippine Statistics Authority. Nakuha noong Disyembre 28, 2020.
- ↑ "Estimation of Local Poverty in the Philippines" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 29 Nobyembre 2005.
- ↑ "2003 City and Municipal Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 23 Marso 2009.
- ↑ "City and Municipal Level Poverty Estimates; 2006 and 2009" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 3 Agosto 2012.
- ↑ "2012 Municipal and City Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 31 Mayo 2016.
- ↑ "Municipal and City Level Small Area Poverty Estimates; 2009, 2012 and 2015". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 10 Hulyo 2019.
- ↑ "PSA Releases the 2018 Municipal and City Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Disyembre 2021. Nakuha noong 22 Enero 2022.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ "Nakikiusap ang mga pari sa Negros para sa mga bakwit" (sa wikang Ingles). Manila Standard. 16 Nobyembre 1989. Nakuha noong 12 Oktubre 2023.
- ↑ "Mas Mataas na Edukasyon sa ASEAN" (PDF). International Association of Universities. Nakuha noong 12 Oktubre 2023.
- ↑ Guadalquiver, Nanette (19 Abril 2022). "Opisyal nang naging unibersidad ang NegOcc state college". Philippine News Agency. Nakuha noong 12 Oktubre 2023.
Mga Kawing Panlabas
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
- Municipality of Binalbagan Naka-arkibo 2007-06-04 sa Wayback Machine.
