Kananga

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Kananga
Kananga na tanaw mula sa himpapawid
Kananga na tanaw mula sa himpapawid
Kananga is located in Democratic Republic of the Congo
Kananga
Kananga
Kinaroroonan sa Demokratikong Republika ng Congo
Mga koordinado: 5°53′32″S 22°24′10″E / 5.89222°S 22.40278°E / -5.89222; 22.40278
Bansa Demokratikong Republika ng Congo
LalawiganKasaï-Central
Itinatag1884
Lawak
 • Kabuuan742.8 km2 (286.8 milya kuwadrado)
Taas
608 m (1,995 ft)
Populasyon
 (2015)
 • Kabuuan1,271,704[1]
KlimaAw
Pambansang wikaTshiluba

Ang Kananga, dating kilala bilang Luluabourg o Luluaburg, ay kabiserang lungsod ng Lalawigan ng Kasaï-Central sa Demokratikong Republika ng Congo at kabisera ng dating Lalawigan ng Kasaï-Occidental. Ang lungsod ay may tinatayang populasyon ng 1,463,556 na katao.[2]

Matatagpuan ang lungsod malapit sa Ilog Lulua, isang sangay ng Ilog Kasaï, at sa daambakal ng Ilebo-Lubumbashi. Isa itong mahalagang sentrong pampangasiwaan at pangkalakalan at tahanan ng isang pambansang museo[3] at ng Paliparan ng Kananga. Matatagpuan din dito ang isang kolehiyong nagsasanay ng mga guro.[3]

Pampook, kilala ang lungsod bilang Kananga-Malandji o Kananga-Malandji wa Nshinga. Ang Nshinga (o kable) ay tumutukoy sa mga malaki at mataas na boltaheng linyang transmisyon ng proyektong Inga-Shaba na dumadaan sa himpapawid ng Kananga at nag-uugnay ng Kolwezi at Lalawigan ng Lualaba sa Saplad ng Inga sa Bas-Congo.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Nagtatag ng isang estasyon sa lugar ng kasalukuyang Kananga ang Aleman na manggagalugad na si Hermann Wissmann, sa kaliwang pampang ng Ilog Lulua. Pinangalan niyang Malandji ang estasyon, isang pangalang minungkahi ng kaniyang 400 mga tagahatid na galing sa lungsod ng Malanje, Angola. Paglaon, kalakip ng pagtatayo ng daambakal sa kabilang pampang ng ilog, nilipat ang estasyon at napunta ang pangalan ng estasyong tren ng Lulua sa bagong bayan, alalaong baga'y Luluabourg. Ang dating lokasyon ay ipinangalang Malandji-Makulu (dating Malandji) hanggang sa kasalukuyan.

Sa Kapulungang Round Table ng Belhika-Congo noong 1960 (ang mga usapan para sa kasarinlan ng noo'y Belhikanong Konggo), isang pasiya ang napagkasunduan na ililipat ng bagong estado ang kabisera sa Luluabourg mula Kinshasa dahil sa gitnang kinaroroonan nito. Ngunit dahil sa mga balakid pampolitika at ang tangka ni Albert Kalonji na itiwalag ang Timog Kasai, hindi naitupad ang pasiyang ito. Nang nilupid muli ng pamahalaan ang Timog Kasai noong 1962, ang Luluabourg ay naging kabisera ng noo'y bagong lalawigan ng Kasai-Occidental. Dito naganap, noong 1964, ang pagbalangkas ng unang sulat-Konggoles na saligang batas para sa Demokratikong Republika ng Congo.

Noong 1966, sa kasagsagan ng kampanyang Aprikanisasyon, pinalit ni Mobutu Sese Seko ang pangalan ng ilang mga lungsod na buhat ang mga pangalang Europeo. Ang Leopoldville ay naging Kinshasa, at Luluabourg ay naging Kananga. Ang pangalang Kananga ay hango sa salitang "kanangayi" sa wikang Tsiluba, nagnangahulugang "isang lugar para sa kapayapaan at pagmamahal" sapagkat ang kinalalagyan ng kasalukuyang lungsod ay dating tagpuang lugar ng mga pinuno bago ang panahong kolonyal upang magtalakay ng mga tratado at upang maayos ang mga tunggalian.

Sa ilalim ng saligang batas noong 2006 constitution, inihati ang Demokratikong Republika ng Congo sa 26 na mga lalawigan at isang pambansang kabiserang lungsod (Kinshasa). Nahati ang dating Kasaï-Occidental sa dalawang mga lalawigan. Naging kabisera ng lalawigan ng Kasaï-Central.

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Malak ng kapanahunan sa Kananga
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Taunan
Balasaking taas °S (°P) 29
(85)
29
(85)
30
(86)
30
(86)
31
(87)
31
(88)
29
(85)
30
(86)
29
(85)
29
(85)
29
(85)
29
(84)
30
(86)
Balasaking baba °S (°P) 20
(68)
20
(68)
20
(68)
20
(68)
20
(68)
18
(64)
17
(63)
19
(66)
19
(67)
20
(68)
20
(68)
20
(68)
19
(67)
Balasaking kadanligan mm (dali) 119
(4.7)
114
(4.5)
185
(7.3)
155
(6.1)
81
(3.2)
13
(0.5)
18
(0.7)
50
(2)
117
(4.6)
147
(5.8)
234
(9.2)
206
(8.1)
1,440
(56.7)
Sanggunian: Weatherbase [4]

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
TaonPop.±%
1984 (sen.) 290,898—    
2004 (taya) 720,362+147.6%
2012 (taya) 1,061,181+47.3%
2015 (taya) 1,271,704+19.8%
Senso 1984:[3] Pagtataya 2004: [5] Pagtataya 2015: [1]

Ekonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang magsasaka ng pinya sa lugar ng Kananga

Isang mahalagang sentrong pangkalakalan ang Kananga, na naglilingkod sa rehiyong nagtatanim ng kape at bulak, naghahayop at nagmimina ng diyamante.[3] Kabilang sa mga industriya ang pagproseso ng langis ng palma, bigas, balinghoy (manioc), mani, saging at pinya, at paggawa ng serbesa at paglilimbag.[3]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 https://www.caid.cd/index.php/donnees-par-villes/ville-de-kananga/?domaine=fiche
  2. http://www.tiptopglobe.com/city?n=Kananga&p=463556#lat=-5.89583&lon=22.41780&zoom=7
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Compton's Encyclopedia & Fact-Index (Encyclopedia). 12. Estados Unidos: Compton's Learning Company, A Tribune Publishing Company. 1995. p. 171. ISBN 0-944262-02-3. LCCN 94-70149.
  4. "Weatherbase: Historical Weather for Kananga, Democratic Republic of the Congo". Weatherbase. 2011. Hinango noong 24 Nobyembre 2011.
  5. "Kananga". Encyclopædia Britannica. Hinango noong 25 Abril 2019.

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga koordinado: 05°53.82′S 22°26.93′E / 5.89700°S 22.44883°E / -5.89700; 22.44883


  1. "The World Factbook: Africa - Congo, Democratic Republic of the". The World Factbook. CIA. Hinango noong Abril 13, 2016.
  2. "DRC: Watching the volcanoes". IRIN News. IRIN. 16 Pebrero 2010. Hinango noong 14 Abril 2015. Against these odds, the population of Goma has grown to about one million from 400,000 in 2004 and 250,000 in 2002, making it difficult to evacuate in the event of a volcanic eruption, a military observer in Goma said.
  3. Matías, Juan (28 Enero 2014). "DRC: 690 people treated for cholera in Bukavu". Médecins Sans Frontières. Hinango noong 14 Abril 2015.
  4. Baker, Aryn (Agosto 27, 2015). "Inside the Democratic Republic of Congo's Diamond Mines". Time. Hinango noong Abril 13, 2016.