Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
International Phonetic Alphabet
IPA in IPA.svg
Uri Alphabet, partially featural
Mga wika Used for phonetic and phonemic transcription of any language
Panahon since 1888
Mga magulang na sistema
Romic alphabet
ISO 15924 Latn, 215
Direksiyon Left-to-right
Unicode alias Latin
Ang artikulong ito ay mayroong phonetic symbols. Kung walang maayos na nagbibigay-tukod, maaari kang makatagpo ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang simbolo sa halip na phonetic symbols.

Ang Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (PPA) o International Phonetic Alphabet (IPA), ay isang sistemang alpabeto ng notasyon na nakabase sa alpabetong Latin. Ito ay nilathala ng International Phonetic Association sa huling bahagi ng ika-19 siglo bilang isang pamantayan ng mga tunog ng mga wika. [1] Ang PPA ay ginagamit para sa mga leksikograpiya, mga estudyanteng at gurong banyaga, lingwista, speech-language pathologist, mang-aawit, aktor, mga tagalikha ng mga wikang guni-guni, at tagapagsalin.[2][3]

Ang PPA ay dinisenyo at nirepresenta lamang sa kalidad ng pananalita na nasa wikang malalakas: phones, phonemes, intonation at mga isang salita at patnig.[1] Para madagdagan ng kalidad ng pananalita, kagaya ng paggnashing sa ngipin, sigmatismo, at mga tunog na cleft lip and cleft palate, ang mga pinalawig na mga simbulo, ang mga pinalawig na Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto, ay puwedeng gamitin.[2]

Ang mga simbolo sa PPA ay naka-kompos sa o maraming elemento ng dalawang karaniwang uri, mga titik at tuldik.

Mga titik[baguhin | baguhin ang batayan]

Pulnomikong katinig[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pulmonic na katinig ay isang katinig na ginawa ng mga glottis o oral cavity, at ito ay makapunta sa labas ng hangin mula sa baga. Pulnomikong katinig ang nakakagawa ng mga katiunig sa PPA, pati na rin sa mga wikang pantao. Lahat ng mga katinig sa wikang Ingles at makikita sa kategorya.[4]

Ang tsart ng pulnomikong katinig, na nakakalagay ng napakaraming katinig, ay nakalagay sa pahiga na nakadisenyo ng manner of articulation, na ang kahulugan nito ay paano na katinig ay nakalaman, at ang mga patayo ay nakadisenyo sa place of articulation, na ang kahulugan ay ang mga trakt na patinig ay nakalaman.

Place Labial Coronal Dorsal Laryngeal
Nasal m ɱ n ɳ̊ ɳ ɲ̊ ɲ ŋ̊ ŋ ɴ
Stop p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ
Sibilant fricative s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ
Non-sibilant fricative ɸ β f v θ̼ ð̼ θ ð θ̠ ð̠ ɹ̠̊˔ ɹ̠˔ ɻ˔ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʢ h ɦ
Approximant ʋ̥ ʋ ɹ̥ ɹ ɻ̊ ɻ j ɰ̊ ɰ ʔ̞
Flap/tap ⱱ̟ ɾ̼ ɾ̥ ɾ ɽ̊ ɽ ɢ̆ ʡ̮
Trill ʙ̥ ʙ r ɽ̊ɽ̊ ɽɽ ʀ̥ ʀ ʜ ʢ
Lateral fricative ɬ ɮ ɭ̊˔ ʎ̥˔ ʎ̝ ʟ̝̊ ʟ̝
Lateral approximant l ɭ̊ ɭ ʎ̥ ʎ ʟ̥ ʟ ʟ̠
Lateral flap/tap ɺ ɺ̢ ʎ̮ ʟ̆

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 International Phonetic Association (IPA), Handbook.
  2. 2.0 2.1 MacMahon, Michael K. C. (1996). "Phonetic Notation". In P. T. Daniels and W. Bright (eds.). The World's Writing Systems. New York: Oxford University Press. pp. 821–846. ISBN 0-19-507993-0. 
  3. Wall, Joan (1989). International Phonetic Alphabet for Singers: A Manual for English and Foreign Language Diction. Pst. ISBN 1-877761-50-8. https://www.amazon.com/International-Phonetic-Alphabet-Singers-Language/dp/1877761508. 
  4. Fromkin, Victoria; Rodman, Robert (1998) [1974]. An Introduction to Language (6th ed.). Fort Worth, TX: Harcourt Brace College Publishers. ISBN 0-03-018682-X.