Vilyuysk

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Vilyuysk
Вилюйск (Wikang Ruso)
Бүлүү (Yakut)
-  Lungsod[1]  -
Lungsod sa ilalim ng hurisdiksiyon ng distrito[1]
Здание администрации Вилюйского улуса - panoramio.jpg
Vilyuysk is located in Russia
Vilyuysk
Vilyuysk
Lokasyon ng Vilyuysk sa Rusya
Koordinato: 63°45′N 121°38′E / 63.750°N 121.633°E / 63.750; 121.633Mga koordinato: 63°45′N 121°38′E / 63.750°N 121.633°E / 63.750; 121.633
Coat of Arms of Viluysk (Yakutia).png
Flag of Viluysk (Yakutia).png
Sagisag
Flag
Kalagayang administratibo (as of June 2009)
BansaRusya
Kasakupang pederalRepublika ng Sakha[1]
Distritong administratiboDistrito ng Vilyuysky[1]
LungsodVilyuysk[1]
Sentrong administratibo ngDistrito ng Vilyuysky,[1] Lungsod ng Vilyuysk[1]
Kalagayang munisipal (as of April 2012)
Distritong munisipalVilyuysky Municipal District[2]
Urban na kapookanVilyuysk Urban Settlement[2]
Sentrong administratibo ngVilyuysky Municipal District,[3] Vilyuysk Urban Settlement[2]
Estadistika
Populasyon (Sensus ng 2010)10,234 inhabitants[4]
Itinatag1634[5][1]
Dating pangalanTyukanskoye/Verkhnevilyuyskoye,[kailangan ng sanggunian]
Olensk (until 1821)[kailangan ng sanggunian]
(Mga) kodigo postal[6]678200, 678202, 678219, 678229
(Mga) kodigong pantawag+7 41132[kailangan ng sanggunian]
Websayt

Ang Vilyuysk (Ruso: Вилюйск, IPA [vʲɪˈlʲʉjsk]; Yakut: Бүлүү, Bülüü) ay isang lungsod at ang sentrong pampangasiwaan ng Distrito ng Vilyuysky sa Republika ng Sakha, Rusya. Matatagpuan ito sa Ilog Vilyuy, ang kaliwang sangang-ilog (tributary) ng Ilog Lena, sa layong humigit-kumulang 600 kilometro (370 milya) mula sa Yakutsk, ang kabisera ng republika. Ang populasyon ng lungsod (ayon sa Senso 2010) ay 10,234 katao.[4]

Matatagpuan malapit sa lungsod ang Paliparan ng Vilyuysk.[7]

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang unang pampalagiang pamayanan sa sityo ng kasalukuyang lungsod ay isang pantaglamig na pamayanan ng mga Cossack na itinatag noong 1634[5] bilang Tyukanskoye o Verkhnevilyuyskoye.

Ipinatapon sa lugar ang mga kasapi ng isang himagsikan ng mga magbubukid na pinangunahan ni Yemelyan Pugachev noong dekada-1770. Sila ang nagtayo ng bagong bayan ng Olensk noong 1783. Hinango ang pangalan mula sa salitang Ruso na "олень" (olen) na nagngangahulugang "stag", na makikita pa rin sa mga sagisag ng lungsod. Binago ito sa Vilyuysk noong 1821, mula sa ilog na kinatatayuan nito.

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
TaonPop.±%
1979 7,108—    
1989 8,988+26.4%
2002 9,776+8.8%
2010 10,234+4.7%
Senso 2010: [4]; Senso 2002: [8]; Senso 1989: [9]; Senso 1979: [10]

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Vilyuysk ay may klimang subartiko (Köppen climate classification Dfc) na pangkontinente nang husto. Napakaginaw ang mga taglamig na may katamtamang mga temperatura mula −39.3 hanggang −32.2 °C (−38.7 hanggang −26.0 °F) sa Enero, habang mainit ang mga tag-init na may katamtamang mga temperatura mula +12.7 hanggang +24.8 °C (54.9 hanggang 76.6 °F) sa Hulyo. Dahil ito ay nasa pinakamainit na rehiyong tag-init para sa isang hilagang latitud, wala itong katamtamang pandagat (maritime moderation). Mababa ang pag-ulan, ngunit mas-madami sa tag-init kaysa sa ibang mga panahon ng taon.

Datos ng klima para sa Vilyuysk
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Year
Record high °C (°F) −0.4
(31.3)
−2.0
(28.4)
10.1
(50.2)
18.6
(65.5)
30.3
(86.5)
36.1
(97)
37.4
(99.3)
36.0
(96.8)
27.7
(81.9)
18.0
(64.4)
3.3
(37.9)
−2.1
(28.2)
37.4
(99.3)
Average high °C (°F) −32.2
(−26)
−25.4
(−13.7)
−11.7
(10.9)
0.8
(33.4)
11.4
(52.5)
21.5
(70.7)
24.8
(76.6)
20.4
(68.7)
10.3
(50.5)
−3.8
(25.2)
−22.0
(−7.6)
−31.0
(−23.8)
−3.08
(26.45)
Daily mean °C (°F) −35.8
(−32.4)
−30.4
(−22.7)
−18.9
(−2)
−5.6
(21.9)
5.8
(42.4)
15.4
(59.7)
18.7
(65.7)
14.4
(57.9)
5.5
(41.9)
−7.5
(18.5)
−25.8
(−14.4)
−34.5
(−30.1)
−8.22
(17.2)
Average low °C (°F) −39.3
(−38.7)
−35.0
(−31)
−25.7
(−14.3)
−12.4
(9.7)
0.0
(32)
9.2
(48.6)
12.7
(54.9)
8.6
(47.5)
1.2
(34.2)
−11.2
(11.8)
−29.5
(−21.1)
−38.0
(−36.4)
−13.28
(8.1)
Record low °C (°F) −60.9
(−77.6)
−58.0
(−72.4)
−50.0
(−58)
−40.2
(−40.4)
−23.0
(−9.4)
−5.3
(22.5)
0.0
(32)
−6.3
(20.7)
−15.4
(4.3)
−39.8
(−39.6)
−52.7
(−62.9)
−57.9
(−72.2)
−60.9
(−77.6)
Average precipitation mm (inches) 11
(0.43)
9
(0.35)
9
(0.35)
12
(0.47)
23
(0.91)
39
(1.54)
50
(1.97)
39
(1.54)
35
(1.38)
25
(0.98)
20
(0.79)
13
(0.51)
285
(11.22)
Average rainy days 0 0 0.1 4 11 14 13 13 15 5 0.1 0 75.2
Average snowy days 21 18 15 8 3 0 0 0 2 20 21 20 128
Average relative humidity (%) 74 75 68 58 54 55 60 66 71 77 77 75 67.5
Mean monthly sunshine hours 16 95 204 267 290 317 342 252 153 83 44 5 2,068
Source #1: pogoda.ru.net[11]
Source #2: NOAA (sun only, 1961-1990)[12]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang SakhaR_admlist); $2
  2. 2.0 2.1 2.2 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Ref531); $2
  3. Law #172-Z #351-III
  4. 4.0 4.1 4.2 Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (Preliminary results of the 2010 All-Russian Population Census)". Всероссийская перепись населения 2010 года (All-Russia Population Census of 2010) (sa Russian). Federal State Statistics Service. Hinango noong 2011-04-25. URL–wikilink conflict (tulong)
  5. 5.0 5.1 Энциклопедия Города России. Moscow: Большая Российская Энциклопедия. 2003. p. 71. ISBN 5-7107-7399-9.
  6. Почта России. Информационно-вычислительный центр ОАСУ РПО. (Russian Post). Поиск объектов почтовой связи (Postal Objects Search) (sa Ruso)
  7. "Vilyuisk Airport". OurAirports. Hinango noong January 19, 2013.
  8. Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2004-05-21). "Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (Population of Russia, its federal districts, federal subjects, districts, urban localities, rural localities—administrative centers, and rural localities with population of over 3,000)". Всероссийская перепись населения 2002 года (All-Russia Population Census of 2002) (sa Russian). Federal State Statistics Service. Hinango noong 2010-03-23. URL–wikilink conflict (tulong)
  9. "Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краёв, областей, районов, городских поселений и сёл-райцентров.[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (All Union Population Census of 1989. Present population of union and autonomous republics, autonomous oblasts and okrugs, krais, oblasts, districts, urban settlements, and villages serving as district administrative centers.)". Всесоюзная перепись населения 1989 года (All-Union Population Census of 1989) (sa Russian). Demoscope Weekly (website of the Institute of Demographics of the State University—Higher School of Economics. 1989. Hinango noong 2010-03-23. URL–wikilink conflict (tulong)
  10. "Всесоюзная перепись населения 1979 г. Национальный состав населения по регионам России" [All Union Population Census of 1979. Ethnic composition of the population by regions of Russia] (XLS). Всесоюзная перепись населения 1979 года [All-Union Population Census of 1979] (sa Russian). 1979 – via Demoscope Weekly (website of the Institute of Demographics of the State University—Higher School of Economics.
  11. "Weather And Climate - Climate Vilyuisk" (sa Russian). Hinango noong January 19, 2013.
  12. "Climate Normals for Viljujsk". National Oceanic and Atmospheric Administration. Hinango noong Enero 19, 2013.

Mga pinagkunan[baguhin | baguhin ang batayan]