Yakutsk

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Yakutsk

Дьокуускай, Якутск
Проспект Ленина возле остановки «Кинотеатр Центральный».jpg
Watawat ng Yakutsk
Watawat
Eskudo de armas ng Yakutsk
Eskudo de armas
Mga koordinato: 62°01′38″N 129°43′55″E / 62.0272°N 129.7319°E / 62.0272; 129.7319Mga koordinato: 62°01′38″N 129°43′55″E / 62.0272°N 129.7319°E / 62.0272; 129.7319
BansaRussia
Sa pangangasiwa ngYakutsk Urban Okrug
Itinatag1632
Pamahalaan
 • Pinuno ng pamahalaanSardana Avksenteva
Lawak
 • Kabuuan122 km2 (47 milya kuwadrado)
Populasyon
(2017)
 • Kabuuan307,911
 • Kapal2,500/km2 (6,500/milya kuwadrado)
WikaWikang Ruso
Websaythttp://Якутск.рф

Ang Yakutsk (Ruso: Якутск, IPA [jɪˈkutsk]; Yakut: Дьокуускай, Dokuuskay, IPA[ɟokuːskaj]) ay ang kabiserang lungsod ng Republika ng Sakha, Rusya. Matatagpuan ito sa layo na humigit-kumulang 450 kilometro (280 milya) timog ng Bilog ng Artiko.

Ang Yakutsk na may katamtamang temperatura na −8.8 °C (16.2 °F) ay ang pangalawang pinakamaginaw na lungsod na may 100,000 o higit pang mga mamamayan sa mundo, kasunod ng Norilsk, bagamat nakararanas ito ng mas-maginaw na mga temperatura sa taglamig.[1] Ang Yakutsk ay ang pinakamalaking lungsod na matatagpuan sa tuluy-tuloy na mayelong lupain at isa sa pinakamalaking lungsod na hindi maaabutan ng daan. Isang pangunahing pantalan sa Ilog Lena ang Yakutsk, at pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Yakutsk gayon din ng mas-maliit na Paliparan ng Magan.

Nasa lungsod ang punong tanggapan ng Yakutia Airlines.[2]

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Nandayuhan ang mga Yakut, na kilala rin bilang mga Sakha, sa lugar noong ika-13 at ika-14 na dantaon mula sa ibang mga bahagi ng Siberia. Pagkarating nila napahalo sila sa ibang mga katutubong Siberian sa lugar.[3] Itinatag ni Pyotr Beketov ang pamayanan ng Yakutsk noong 1632 bilang isang ostrog (muog). Noong 1639 ito ay naging sentro ng isang voyevodstvo. Paglaon, ang Voyevoda ng Yakutsk ay naging pinakamahalagang opisyal ng Rusya sa rehiyon at nag-atas sa pagpapalawak sa silangan at sa timog.

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
TaonPop.±%
1897 6,535—    
1926 10,558+61.6%
1939 52,882+400.9%
1959 74,330+40.6%
1970 107,617+44.8%
1979 152,368+41.6%
1989 186,626+22.5%
2002 210,642+12.9%
2010 269,601+28.0%
Senso 2010: [4]; Senso 2002: [5]; Senso 1989: [6]; Senso 1979: [7]

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Kalakip ng matinding klimang subartiko (Köppen climate classification: Dfd), ang Yakutsk ay may pinakamaginaw na mga temperatura kapag taglamig sa anumang mga pangunahing lungsod sa Daigdig. Ang karaniwang mga buwanang temperatura sa Yakutsk ay naglalaro mula +19.5 °C (67.1 °F) sa Hulyo hanggang −38.6 °C (−37.5 °F) sa Enero, at tanging Norilsk lamang ang may mas-mababang katamtaman na taunang temperatura kaysa ibang mga pamayanang may higit sa 100,000 katao. Ang Yakutsk ay ang pinakamalaking lungsod na nakatayo sa tuluy-tuloy na mayelong lupain (continuous permafrost),[8] at maraming mga kabahayan doon ay nakatayo sa mga haliging kongkreto.

Datos ng klima para sa Yakutsk, 1981–2010 normals, extremes 1891–kasalukuyan
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Year
Record high °C (°F) −11.5
(11.3)
−2.2
(28)
8.3
(46.9)
21.1
(70)
31.1
(88)
35.1
(95.2)
38.4
(101.1)
35.4
(95.7)
27.0
(80.6)
18.6
(65.5)
3.9
(39)
−3.9
(25)
38.4
(101.1)
Average high °C (°F) −35.7
(−32.3)
−28.7
(−19.7)
−12.3
(9.9)
1.7
(35.1)
13.2
(55.8)
22.4
(72.3)
25.5
(77.9)
21.5
(70.7)
11.5
(52.7)
−3.6
(25.5)
−23.2
(−9.8)
−34.6
(−30.3)
−3.5
(25.7)
Daily mean °C (°F) −38.6
(−37.5)
−33.8
(−28.8)
−20.1
(−4.2)
−4.8
(23.4)
7.5
(45.5)
16.4
(61.5)
19.5
(67.1)
15.2
(59.4)
6.1
(43)
−7.8
(18)
−27.0
(−16.6)
−37.6
(−35.7)
−8.8
(16.2)
Average low °C (°F) −41.5
(−42.7)
−38.2
(−36.8)
−27.4
(−17.3)
−11.8
(10.8)
1.0
(33.8)
9.3
(48.7)
12.7
(54.9)
8.9
(48)
1.2
(34.2)
−12.2
(10)
−31.0
(−23.8)
−40.4
(−40.7)
−14.1
(6.6)
Record low °C (°F) −63.0
(−81.4)
−64.4
(−83.9)
−54.9
(−66.8)
−41.0
(−41.8)
−18.1
(−0.6)
−4.5
(23.9)
−1.5
(29.3)
−7.8
(18)
−14.2
(6.4)
−40.9
(−41.6)
−54.5
(−66.1)
−59.8
(−75.6)
−64.4
(−83.9)
Average precipitation mm (inches) 9
(0.35)
8
(0.31)
7
(0.28)
8
(0.31)
20
(0.79)
36
(1.42)
39
(1.54)
37
(1.46)
31
(1.22)
18
(0.71)
16
(0.63)
10
(0.39)
237
(9.33)
Average rainy days 0 0 0.1 3 14 16 15 15 16 4 0.1 0 83
Average snowy days 28 28 17 10 5 0.3 0.03 0 4 25 28 27 172
Average relative humidity (%) 76 76 70 60 54 57 62 67 72 78 78 76 69
Mean monthly sunshine hours 19 97 234 274 303 333 347 273 174 106 59 12 2,231
Source #1: Погода и Климат[9]
Source #2: NOAA (sun, 1961–1990)[10]

Mga kambal at kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Talaan ng mga kambal at kapatid na lungsod sa Rusya

Magkakambal ang Yakutsk sa:

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Jessa Gamble. "What's the world's coldest city?". the Guardian.
  2. "About Us Naka-arkibo October 4, 2010, sa Wayback Machine.." Yakutia Airlines. Retrieved on July 18, 2010. "JSC "Air Company Yakutia" Address: 9, Bykovsky st., Yakutsk, Russia, 677014." Russian address: "Contact Us Naka-arkibo October 4, 2010, sa Wayback Machine.." "ОАО «Авиакомпания «Якутия» Адрес: Республика Саха (Якутия), 677014, г. Якутск, ул. Быковского, 9"
  3. "Download Limit Exceeded". citeseerx.ist.psu.edu.
  4. Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (Preliminary results of the 2010 All-Russian Population Census)". Всероссийская перепись населения 2010 года (All-Russia Population Census of 2010) (sa Russian). Federal State Statistics Service. Hinango noong 2011-04-25. URL–wikilink conflict (tulong)
  5. Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2004-05-21). "Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (Population of Russia, its federal districts, federal subjects, districts, urban localities, rural localities—administrative centers, and rural localities with population of over 3,000)". Всероссийская перепись населения 2002 года (All-Russia Population Census of 2002) (sa Russian). Federal State Statistics Service. Hinango noong 2010-03-23. URL–wikilink conflict (tulong)
  6. "Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краёв, областей, районов, городских поселений и сёл-райцентров.[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ruso]] (All Union Population Census of 1989. Present population of union and autonomous republics, autonomous oblasts and okrugs, krais, oblasts, districts, urban settlements, and villages serving as district administrative centers.)". Всесоюзная перепись населения 1989 года (All-Union Population Census of 1989) (sa Russian). Demoscope Weekly (website of the Institute of Demographics of the State University—Higher School of Economics. 1989. Hinango noong 2010-03-23. URL–wikilink conflict (tulong)
  7. "Всесоюзная перепись населения 1979 г. Национальный состав населения по регионам России" [All Union Population Census of 1979. Ethnic composition of the population by regions of Russia] (XLS). Всесоюзная перепись населения 1979 года [All-Union Population Census of 1979] (sa Russian). 1979 – via Demoscope Weekly (website of the Institute of Demographics of the State University—Higher School of Economics.
  8. "Вечная мерзлота и современный климат (geo.web.ru)". geo.web.ru (sa Russian). Hinango noong 2018-12-09.
  9. "Climate Jakutsk". Pogoda.ru.net. Hinango noong 16 May 2019.
  10. "JAKUTSK 1961–1990". NOAA. Hinango noong 16 May 2019.

Bibliograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga kawing labas[baguhin | baguhin ang batayan]

Gabay panlakbay sa Yakutsk mula sa Wikivoyage