Magadan

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Magadan
Магадан (Wikang Ruso)
-  Lungsod[1]  -
Magadan seen from mountain.jpg
Panoramang urbano ng Magadan
Map of Russia - Magadan Oblast (2008-03).svg
Lokasyon ng Magadan Oblast sa Rusya
Magadan is located in Magadan Oblast
Magadan
Magadan
Lokasyon ng Magadan sa Magadan Oblast
Koordinato: 59°34′N 150°48′E / 59.567°N 150.800°E / 59.567; 150.800Coordinates: 59°34′N 150°48′E / 59.567°N 150.800°E / 59.567; 150.800
COA Magadan, Russian Federation.svg
Flag of Magadan.svg
Sagisag
Flag
Anthem wala[2]
Lungsod Day ika-14 ng Hulyo; na idinadaos sa
ikatlong Sabado ng Hulyo[3]
Kalagayang administratibo (as of Hunyo 2014)
Bansa Rusya
Kasakupang pederal Magadan Oblast[1]
Administratively subordinated to town of oblast significance of Magadan[1]
Sentrong administratibo ng Magadan Oblast,[4] town of oblast significance of Magadan[1]
Kalagayang munisipal (as of Marso 2013)
Urban okrug Magadan Urban Okrug[6]
Sentrong administratibo ng Magadan Urban Okrug[6]
Puno/Alkalde[8] Andey Popov (Puno),[5]
Yuri Fyodorovich Grishan (Alkalde)[7]
Representative body Town Duma[9]
Estadistika
Lawak (2004) 295 km2 (114 sq mi)[10]
Populasyon (Sensus ng 2010) 95,982 inhabitants[11]
Rank in 2010 ika-178
Populasyon (Enero 2014 est.) 101,045 inhabitants[12]
Densidad 325/km2 (840/sq mi)[13]
Pook ng oras MAGST (UTC+12:00)
Itinatag 1930[14]
Katayuang Lungsod mula noong Hulyo 14,[kailangan ng sanggunian] 1939[14]
(Mga) kodigo postal[15] 685000–685005, 685007, 685017, 685021, 685024, 685030, 685031, 685098, 685099, 685700, 685960, 685961
(Mga) kodigong pantawag +7 4132[kailangan ng sanggunian]
Websayt

Ang Magadan (Ruso: Магадан, IPA [məɡɐˈdan]) ay isang pantalang lungsod at kabisera ng Magadan Oblast, Rusya, na matatagpuan sa Dagat Okhotsk sa Look ng Nagayev (sa loob ng Look ng Taui) at nagsisilbing pintuang-daan patungo sa rehiyong Kolyma.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Itinatag ang Magadan noong 1930 sa lambak ng Ilog Magadan,[14] malapit sa pamayanan ng Nagayevo. Noong panahon ni Joseph Stalin, ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng paghahatid ng mga bilanggo sa mga kampong paggawa. Mula 1932 hanggang 1953, ito ay sentrong pampangasiwaan ng organisasyong Dalstroy—isang malawak at malupit na sapilitang paggawa na pamamahala sa pagmimina ng ginto at sistemang kampo ng sapilitang paggawa. Naglaon, nagsilbing pantalan ang lungsod para sa pagluwas ng ginto at iba pang mga metal na minina sa rehiyong Kolyma.[16] Mabilisang lumago ang lungsod nang pinaunlad nang husto ang mga pasilidad para sa lumalawak na mga gawaing pagmina sa lugar. Ginawaran ito ng katayuang panlungsod noong ika-14 ng Hulyo, 1939.

Binisita ni noo'y Pangalawang Pangulo ng Estados Unidos na si Henry Wallace ang Magadan noong Mayo 1944. Agad niyang nagustuhan ang nag-anyayang lihim na kapulisan, pinuri ang gawang-kamay ng mga bilanggo, at tinawag niyang [1] Tennessee Valley Authority at Hudson's Bay Company ang lungsod.[17] Ang pagtutulungang paninindigan ni Wallace sa Unyong Sobyet ay nagpapigil sa muling paghirang sa kanya ng Partidong Demokratiko ng Estados Unidos bilang pangalawang pangulo sa tag-init ng 1944, at naging tulong sa pagpili ni Harry Truman sa kanyang puwesto.

Ekonomiya at imprastraktura[baguhin | baguhin ang batayan]

Kalye Lenin sa lungsod ng Magadan

Paggawa ng barko at pangingisda ay mga pangunahing industriya ng lungsod. May pantalang pandagat ito, na mararaanan nang lubos mula Mayo hanggang Disyembre, at isang maliit na paliparang pandaigdig, ang Paliparan ng Sokol. May isang maliit na paliparang panloob na malapit dito, Paliparan ng Magadan-13. Ang baku-bakong Lansangang Kolyma ay tumutungo mula Magadan papunta sa mayamang rehiyon na nagmimina ng ginto ng itaas na Ilog Kolyma, at pagkatapos ay patungong Yakutsk.

Lubhang napakaliblib ang Magadan. Ang pinakamalapit na pangunahing lungsod na mararaanan ay Yakutsk, 2,000 kilometro (1,200 milya) ang layo sa pamamagitan ng hindi sementadong Lansangang Kolyma na mas-mainam na gamitin sa taglamig, lalo na dahil sa walang tulay sa ibabaw ng Ilog Lena sa Yakutsk. (Ang dalawang pagpipilian ay: ferry mula Nizhny Bestyakh tuwing tag-init, kung kailang may mga bahagi ng lansangan na hindi madaraanan dahil sa naimbak na tubig, o sa ibabaw ng yelo sa kalagitnaan ng taglamig).

Ang mga pangunahing pinagkukunan ng kita para sa lokal na ekonomiya ay pagmimina ng ginto at mga palaisdaan. Kamakailan, bumaba ang produksiyon ng ginto.[18] Ang produksiyon sa pangingisda, bagamat bumubuti taun-taon, ay mababa pa sa nakalaang kota, tila na bunga ng tumatandang plota.[19] Kasama sa ibang mga lokal na industriya ang mga planta ng pasta at longganisa at isang alakan.[20] Bagamat mahirap ang pagsasaka dahil sa mabangis na klima, mayroon pa ring mga pampubliko at pampribado na negosyong pagsasaka.

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
YearPop.±%
1939 27,313—    
1959 62,225+127.8%
1970 92,105+48.0%
1979 121,250+31.6%
1989 151,652+25.1%
2002 99,399−34.5%
2010 95,982−3.4%
Senso 2010: [11]; Senso 2002: [21]; Senso 1989: [22]

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Subartiko (Köppen climate classification Dfc) ang klima ng Magadan. Napakahaba at napakaginaw ang mga taglamig, na may hanggang sa anim na buwan ng sub-sero na mataas na temperatura, kaya nananatiling nagyeyelo ang lupa. Sumasaklaw sa karamihan ng rehiyon ang mayelong lupain at tundra. Ang panahon ng pagtubo ng mga halaman ay nasa isandaang araw lamang.

Ang karaniwang temperatura sa baybayin sa Dagat ng Okhotsk ay mula −22 °C (−8 °F) sa Enero hanggang +12 °C (54 °F) sa Hulyo. Ang karaniwang temperatura sa looban ay mula −38 °C (−36 °F) sa Enero hanggang +16 °C (61 °F) sa Hulyo.

Datos ng klima para sa Magadan
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Year
Record high °C (°F) 2.4
(36.3)
3.2
(37.8)
5.5
(41.9)
9.7
(49.5)
22.3
(72.1)
24.5
(76.1)
27.2
(81)
25.5
(77.9)
20.2
(68.4)
13.8
(56.8)
6.6
(43.9)
3.3
(37.9)
26.0
(78.8)
Average high °C (°F) −14.2
(6.4)
−12.5
(9.5)
−8
(18)
−1.6
(29.1)
4.9
(40.8)
11.3
(52.3)
14.8
(58.6)
15.0
(59)
10.4
(50.7)
1.7
(35.1)
−7.3
(18.9)
−12.8
(9)
0.0
(32)
Daily mean °C (°F) −16.4
(2.5)
−15.4
(4.3)
−11.4
(11.5)
−4.6
(23.7)
1.8
(35.2)
7.8
(46)
11.8
(53.2)
12.0
(53.6)
7.5
(45.5)
−0.9
(30.4)
−9.8
(14.4)
−14.9
(5.2)
−2.71
(27.12)
Average low °C (°F) −18.5
(−1.3)
−17.8
(0)
−14.4
(6.1)
−7.5
(18.5)
−0.5
(31.1)
5.2
(41.4)
9.6
(49.3)
9.7
(49.5)
5.1
(41.2)
−3.1
(26.4)
−12
(10)
−17
(1)
−5.1
(22.8)
Record low °C (°F) −34.6
(−30.3)
−33.3
(−27.9)
−30.8
(−23.4)
−23.5
(−10.3)
−10.8
(12.6)
−3
(27)
2.0
(35.6)
−1
(30)
−6.3
(20.7)
−21.6
(−6.9)
−26.9
(−16.4)
−30.7
(−23.3)
−34.6
(−30.3)
Average precipitation mm (inches) 14
(0.55)
13
(0.51)
17
(0.67)
33
(1.3)
37
(1.46)
47
(1.85)
64
(2.52)
93
(3.66)
77
(3.03)
80
(3.15)
60
(2.36)
26
(1.02)
561
(22.09)
Average rainy days (≥ 0.1 mm) 0.1 0.3 0.3 2.1 11 16 21 20 18 10 2 0.1 100.9
Average snowy days 16 14 15 15 6 0 0 0 0.2 8 17 16 107.2
Average relative humidity (%) 65 64 65 71 78 82 86 83 78 69 66 64 72.6
Mean monthly sunshine hours 74.4 127.1 226.3 228.0 198.4 216.0 182.9 170.5 147.0 130.2 81.0 40.3 1,822.1
Source #1: Погода и Климат[23]
Source #2: Hong Kong Observatory (sunshine)[24]

Mga kambal at kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Talaan ng mga kambal at kapatid na lungsod sa Rusya

Magkakambal ang Magadan sa:

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Ref769); $2
  2. Article 4 of the Charter of Magadan does not specify any town symbols other than a flag and a coat of arms
  3. Decision #49-D
  4. Charter of Magadan Oblast, Article 38
  5. Official website of Magadan Town Duma. Andrey Anatolyevich Popov (Ruso)
  6. 6.0 6.1 Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Ref770); $2
  7. Official website of Magadan's Mayor Office. Serey Vasilyevich Abramov, Mayor of Magadan (Ruso)
  8. Charter of Magadan, Articles 33 and 35.1
  9. Charter of Magadan, Article 24
  10. Official website of Magadan's Mayor Office. Official Site of Magadan. Обновление материалов генерального плана 1994 г. Пояснительная записка. (Ruso)
  11. 11.0 11.1 Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года (Preliminary results of the 2010 All-Russian Population Census)" (sa Russian). Всероссийская перепись населения 2010 года (All-Russia Population Census of 2010). Federal State Statistics Service. http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/results-inform.php. Hinango noong 2011-04-25. 
  12. Magadan Oblast Territorial Branch of the Federal State Statistics Service. Оценка численности населения по районам на 1 января 2014 г. и в среднем за 2013 г. (Ruso)
  13. The value of density was calculated automatically by dividing the 2010 Census population by the area specified in the infobox. Please note that this value may not be accurate as the area specified in the infobox does not necessarily correspond to the area of the entity proper or is reported for the same year as the population.
  14. 14.0 14.1 14.2 Vazhenin, p. 4
  15. Почта России. Информационно-вычислительный центр ОАСУ РПО. (Russian Post). Поиск объектов почтовой связи (Postal Objects Search) (Ruso)
  16. Козлов, А. Г.. Магаданское книжное издательство (1989) ISBN 5-7581-0066-8. p. 16. 
  17. John C. Culver, John Hyde, American Dreamer: The Life and Times of Henry A. Wallace, 1 Sep 2001
  18. Russian gold mine production declined four tonnes in 2006, Mineweb, 31 January 2007
  19. New Russian Fishing Quotas Distribution System, Strategis international market reports[patay na link], 28 August 2004
  20. Magadan Region from Kommersant, Russia's Daily Online Archived October 25, 2007, at the Wayback Machine.. Retrieved 22 January 2007.
  21. Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2004-05-21). "Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек (Population of Russia, its federal districts, federal subjects, districts, urban localities, rural localities—administrative centers, and rural localities with population of over 3,000)" (sa Russian). Всероссийская перепись населения 2002 года (All-Russia Population Census of 2002). Federal State Statistics Service. http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls. Hinango noong 2010-03-23. 
  22. "Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краёв, областей, районов, городских поселений и сёл-райцентров. (All Union Population Census of 1989. Present population of union and autonomous republics, autonomous oblasts and okrugs, krais, oblasts, districts, urban settlements, and villages serving as district administrative centers.)" (sa Russian). Всесоюзная перепись населения 1989 года (All-Union Population Census of 1989). Demoscope Weekly (website of the Institute of Demographics of the State University—Higher School of Economics. 1989. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg.php. Hinango noong 2010-03-23. 
  23. "КЛИМАТ МАГАДАНА". Погода и Климат. http://pogoda.ru.net/climate/25913.htm. Hinango noong 2014-08-19. 
  24. "Climatological Normals of Magadan". Hong Kong Observatory. http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/russia/magadan_e.htm. Hinango noong 2011-10-17. 

Mga pinagkunan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gabay panlakbay sa Magadan mula sa Wikivoyage

  • Б. П. Важенин (B. P. Vazhenin). "Магадан: к историческим истокам названия" (Magadan: The Historical Sources of Its Name). Российская академия наук, Дальневосточное отделение. Магадан, 2003.
  • Map of Magadan (Ruso)
  • The road up to the Kolyma river. Documentary: repressed in Magadan recall. To watch video.