Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya

ASEAN
Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya; ASEAN
	Motto: "Isang Pananaw, Isang Pagkakakilanlan, Isang Pamayanan"; "10 Bansa, 1 Pagkakakilanlan"
	Awit: "Ang Paraan ng ASEAN" (The ASEAN Way);
Luklukan ng Kalihiman	Jakarta
Pinakamalaking lungsod	Jakarta
Wikang panggawain	Inggles
Pangalang-; turing	Timog-Silangang Asyano
Bansang-kasapi	10
Pamahalaan	Organisasyong panrehiyon
Talatag
Lawak
Populasyon
KGK (KLP)	Pagtataya ng 2007
KGK (nominal)	Pagtataya ng 2008
TKT (2007)	0.742 (medyum) (ika-100¹)
Pananalapi	10
Pook ng oras	Asean (UTC+9 hanggang +6:30)
Internet TLD	10
	Website; www.asean.org
Kodigong pantawag	10
1	Kung isinaalang-alang bilang isahang entitad.
2	Napiling susi ng mga batayang tagaturol ng ASEAN
3	Taunang paglaki 1.6%

Ang Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya (Inggles: Association of Southeast Asian Nations), na kadalasang dinadaglat bilang ASEAN o Asean,^[1]^[2] ay isang organisasyong heopolitikal, ekonomikal, at pangkultura ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya. Ang Asean ay itinatag noong 8 Agosto 1967 at binubuo ng Indonesya, Malasya, Pilipinas, Singgapur, at Taylandiya . Ang mga layunin ng samahang ito ay pagtaguyod ng paglago ng ekonomiya, kaunlarang panlipunan, pagsulong ng mga kultura sa mga kasapi, at pagpapalaganap ng kapayapaang panrehiyon.

Mga nilalaman

1 Kasaysayan
2 Mga Pangunahing layunin ng Asean
3 Mga kasapi ng Asean
4 Pagtitipon ng Asean
5 Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa
6 Katayuan ng ekonomiya
7 Tingnan din
8 Mga palabas na kawing

Kasaysayan[baguhin]

Deklarasyon ng Bangkok: Ang pagkatatag ng Asean noong Agosto 8, 1967.

Maaaring iguhit ang pagkatatag ng Asean mula sa pagkatatag ng dalawang hiwalay na organisasyon: ang Kapisanan ng Timog-Silangang Asya, isang alyansa na binubuo ng mga bansang Pilipinas, Malasya at Taylandiya na itinatag noong taong 1961, at ang Mapilindo, isang iminungkahing alyansa na ibubuo ng Pilipinas, Indonesya at Malasya.

Ang Asean ay itinatag noong Agosto 8, 1967, na ang mga ministro ng ugnayang panlabas ng limang bansa ay nagpulong sa Bangkok at naglagda ng Deklarasyon ng Asean, na kinikilala nang lubos na Deklarasyon ng Bangkok. Ang limang ministro ng ugnayang panlabas – Adam Malik ng Indonesya, Narciso Ramos ng Pilipinas, Abdul Razak ng Malasya, S. Rajaratnam ng Singgapur, at Thanat Khoman ng Taylandiya – ay itinuring na Mga Ama ng Pagkatatag ng Organisasyon.

Naging bahagi ng Asean ang Brunei noong Enero 8, 1984, ang araw pagkatapos ng pagkamit ng kanilang kalayaan nang isang linggo. Ang Brunay ay unang bansa na naging kasapi sa kalunan ng Asean. Noong Hulyo 28, 1995, nagkaroon ng isang bagong kasapi ang Asean nang sumanib ang Biyetnam bilang ikapitong kasapi. Pagkatapos ng dalawang taon, sumanib ang mga bansang Laos at Myanmar bilang kasapi ng Asean noong Hulyo 23, 1997. Kasabay dapat ang Cambodia sa araw ng pagsanib na iyon, nguni't ipinagpaliban muna sapagka't lumalaganap pa ang kaguluhang panloob sa pulitika. Noong Abril 30, 1999, sumanib na sa wakas ang bansang Kambodya at nakabuo ng isang matatag na samahan ang Asean.

Mga Pangunahing layunin ng Asean[baguhin]

Ang mga bansang-kasapi ng Asean at nakapagpatibay ng mga pangunahing prinsipyo para sa kanilang mga ugnayan ng mga bawat isa, na nabibilang sa Kasunduan ng Pagkakaibigan at Pagkikiisa sa Timog-Silangang Asya (TAC):

Paggalang sa magkabilang-panig ukol sa kalayaan, kapangyarihan, kapantayan, katatagang panteritoryo, at pambansang pagkakakilanlan ng lahat ng mga bansa;
Karapatan ng bawat Estado na mamahala ang kanilang pambansang pamamalagi na maging malaya sa kaguluhang panlabas, lihim na pagbabagsak o pamimilit
Walang mangyayaring kaguluhan sa ugnayang panloob ng isa't isa
Pagsasaayos ng mga kakulangan o pagtatalo sa pamamagitan ng mapayapang paraan
Pagtatakwil sa mga banta o paggamit ng puwersa; at
Mabisang pakikiisa sa pagitan ng mga bansang-kasapi.

Mga kasapi ng Asean[baguhin]

Ang himpilan ng Asean sa Jakarta, Indonesya.

Mga watawat ng 10 kasapi ng Asean

Ang mapa ng Asean na binubuo ng mga bansang-kasapi

Ang mga kasalukuyang bansang-kasapi sa Asean ay mula sa pinakauna hanggang sa pinakahuling sumapi:

Mga kasaping nagtatag[baguhin]

Itinatag ang organisasyon ng ito sa pamamagitan ng Deklarasyong Bangkok noong Agosto 8, 1967.

Mga estadong sumapi sa kalaunan[baguhin]

Padron:Country data africa'''''Makapal na panitik''''' Brunay (Enero 7, 1984)
Biyetnam (Hulyo 28, 1995)
Laos (Hulyo 23, 1997)
Myanmar (Hulyo 23, 1997)
Kambodya (Abril 30, 1999)

Silangang Timor[baguhin]

Noong Hulyo 23, 2006, Si José Ramos-Horta, ang kasalukuyang pangulo ng Silangang Timor, ay lumagda ng pormal na pakiusap at inaasahan ang mabilis na paraan ng pagpasok upang maging ganap na kasapi sa loob ng limang taon.

Papwa Bagong Gineya[baguhin]

Ang bansang Papwa Bagong Gineya ay kasalukuyang nasa katayuang tagamasid mula 1976.

Pagtitipon ng Asean[baguhin]

██ Mga likas na kasapi ng Asean
██ Mga tagamasid sa Asean
██ Mga kandidatong-kasapi ng Asean
██ Asean Dagdag Tatlo
███ Pagtitipon ng Silangang Asya
█████ Porong Panrehiyon ng Asean

Nagdadaos ng mga pagpupulong ang Asean na nakilalang Pagtitipon ng Asean (Asean Summit), kung saan nagpupulong ang mga puno ng pamahalaan ng bawat kasapi upang pag-usapan at pasyahan ang mga isyung panrehiyon, ganundin sa pagdaraos ng ibang pagpupulong kung saan kasama ang mga bansa na nasa labas ng hanay na may hangaring magtaguyod ng mga ugnayang panlabas.

Mga Pagtitipong Pormal ng Asean
	Petsa	Bansa	Punung-abala
Ika-1	Pebrero 23–24, 1976	Indonesya	Jakarta
Ika-2	Agosto 4–5, 1977	Malasya	Kuala Lumpur
Ika-3	Disyembre 14–15, 1987	Pilipinas	Maynila
Ika-4	Enero 27–29, 1992	Singapura	Singapura
Ika-5	Disyembre 14–15, 1995	Taylandya	Bangkok
Ika-6	Disyembre 15–16, 1998	Biyetnam	Hanoi
Ika-7	Nobyembre 5–6, 2001	Brunay	Bandar Seri Begawan
Ika-8	Nobyembre 4–5, 2002	Kambodya	Phnom Penh
Ika-9	Oktubre 7–8, 2003	Indonesya	Bali
Ika-10	Nobyembre 29–30, 2004	Laos	Vientiane
Ika-11	Disyembre 12–14, 2005	Malaysiya	Kuala Lumpur
Ika-12	Enero 11–14, 2007¹	Pilipinas	Maynila
Ika-13	Nobyembre 18–22, 2007	Singapura	Singapura
Ika-14³	Pebrero 27– Marso 1, 2009 Abril 10-11, 2009	Taylandya	Cha Am, Hua Hin Pattaya
Ika-15	Oktubre 23, 2009	Taylandya	Cha Am, Hua Hin
Ika-16	Abril 8-9, 2010	Biyetnam	Hanoi
Ika-17	2010	Indonesya⁴	Manado
¹ Lumiban mula Disyembre 10–14, 2006 dahil sa Bagyong Seniang.
² Nagpunung-abala ng pagtitipon nang umatras ang Myanmar dahil sa matinding panghihimasok ng Mga Nagkakaisang Estado at EU.
³ Ang pagtitipon ay binubuo ng dalawang bahagi. Ang unang bahagi ay nalipat mula Disyembre 12-17, 2008 dahil sa krisis pampulitika ng Taylandya 2008. Ang ikalawang bahagi ay napigil noong Abril 11 dahil sa pagpasok ng mga demonstrador sa lugar ng pagdaraos ng pagtitipon.
⁴ Nagmungkahi ang bansang Indonesya sa bansang Brunay ng palitan na magpupunong-abala sila sa APEC (at malamang ang pagpupulong ng G20) sa 2013.

Habang nagdaraos ang ikalimang Pagtitipon sa Bangkok, nagpasiya ang mga pinuno na magpulong nang "di-pormal" sa pagitan ng bawat pagtitipon:

Mga Pagtitipong Di-pormal ng Asean
	Petsa	Bansa	Punung-abala
Ika-1	Nobyembre 30, 1996	Indonesia	Jakarta
Ika-2	Disyembre 14-16, 1997	Malaysia	Kuala Lumpur
Ika-3	Nobyembre 27-28, 1999	Pilipinas	Maynila
Ika-4	Nobyembre 22-25, 2000	Singapura	Singapura

Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa[baguhin]

Organisasyon	Lawak km²	Populasyon	GDP (PPP) sa EU$	GDP (PPP) bawat kapita sa EU$	Mga bansang- kasapi
UE	3.977.487	456,285,839	11,064,752	24,249	25
Asean	4,400,000	553,900,000	2,172,000	4,044	10
CSN	17,715,335	366,669,975	2,635,349	7,187	12
NAFTA	21,588,638	430,495,039	12,889,900	29,942	3
AU	29,797,500	850,000,000	1,515,000	1,896	53
Malalaking bansa					Hati ng pulitika
India	3,287,590	1,102,600,000	3,433,000	3,100	35
Tsina	9,596,960	1,306,847,624	7,249,000	5,200	33
EU¹	9,631,418	296,900,571	11,190,000	39,100	50
Kanada¹	9,984,670	32,507,874	958,700	29,800	13
Rusya	17,075,200	143,782,338	1,282,000	8,900	89

Sa taong 2003. Bughaw-puti para sa pinakamalaking halaga, lunting-puti para sa pinakamaliit, sa mga hanay na pinaghahambingan.
Pinagkunan: CIA World Factbook 2004, IMF WEO Database
¹ Mga kasapi ng NAFTA

Katayuan ng ekonomiya[baguhin]

Ang talahanayang GDP ay nakabatay sa PPP na pinagkunan ng IMF noong Setyembre 2004.

Bansa	GDP (PPP) angaw sa EU$	GDP (PPP) bawat kapita sa EU$
Indonesya	820,543	3,661 (6)
Taylandya	514,236	7,851 (4)
Pilipinas	191.849	24,652
Malaysiya	271,167	10,449 (3)
Biyetnam	222,345	2,685 (7)
Singapura	111,507	25,384 (1)
Myanmar	81,283	1,466 (10)
Kambodya	25,648	1,775 (9)
Laos	11,832	1,972 (8)
Brunay	5.658	15.171 (2)

Tingnan din[baguhin]

ASEAN+ 3
Sona ng Malayang Kalakalan ng ASEAN {AFTA}
BIMP-EAGA
Pundasyong ASEAN
Watawat ng Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya
Awit ng Pagkakaisa ng ASEAN (Himno ng ASEAN)
Sagisag ng ASEAN
Palaro ng Timog Silangang Asya (SEA Games)

Mga palabas na kawing[baguhin]

[1] ttp://www.gmanetwork.com/news/story/282707/ulatfilipino/balitangpinoy/pnoy-umalis-na-patungong-cambodia-para-sa-asean-summit-biyahe-gagastusan-ng-p11-m

[2] ttp://www.gmanetwork.com/news/story/266003/ulatfilipino/balitangpinoy/ilang-miyembro-ng-asean-dismayado-sa-di-paglabas-ng-summit-ng-pahayag-ukol-sa-west-phl-sea

[1]

[2]

Kapisanan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya

Mga nilalaman

Kasaysayan[baguhin]

Mga Pangunahing layunin ng Asean[baguhin]

Mga kasapi ng Asean[baguhin]

Mga kasaping nagtatag[baguhin]

Mga estadong sumapi sa kalaunan[baguhin]

Silangang Timor[baguhin]

Papwa Bagong Gineya[baguhin]

Pagtitipon ng Asean[baguhin]

Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa[baguhin]

Katayuan ng ekonomiya[baguhin]

Tingnan din[baguhin]

Mga palabas na kawing[baguhin]

Navigation menu

Mga pansariling kagamitan

Mga ngalan-espasyo

Naiiba pa

Mga tingin

Mga gawain

Hanapin

paglilibot

pakikihalubilo

Mga kagamitan

Sa ibang wika