Abraham

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Abraham
Abram
אַבְרָהָם
Guercino Abramo ripudia Agar (cropped).jpg
Abraham na pinalayas si Hagar at Ishmael (1657)
ni Giovanni Francesco Barbieri
TitleAbraham
Abram
Personal
Ipinanganak2058 BC
Namatay1883 BCE
Hebron, Canaan
(kasalukuyang-araw kanlurang pampang)
RelihiyonYahwismo
SpouseSarah
Agar (babae mula sa Ehipto)
Keturah (babae rin)
Mga anak
Mga magulang
Known forPangalan ng Abrahamic na relihiyon: tradisyunal na tagapagtatag ng Jewish nation,[1][2] espirituwal na ninuno ng Mga Kristiyano,[3] major propeta ng Islam[4]
Relatives

Si Abraham ([[Wikang Ebreo|Ebreo]]: אברהם, Avraham; Arabo: ابراهيم, Ibrāhīm) ang patriyarka ng Hudaismo, kinikilala ng Kristyanismo bilang "Ama ng Lahat ng Nasyon", at isang napakahalagang propeta sa Islam. Sa pagsasalinwika ni Jose Abriol, nangangahulugan ang pangalan niya bilang "ama ng makapal na [bilang o dami ng] tao".[5] Isinasalaysay ang kaniyang buhay sa Aklat ng Henesis at sa Qur’ān. Bilang ama ng bansa ng mga Hudyo, tinawag ng Diyos si Abraham mula sa kaniyang bansa upang pangakuang ibibigay rito ang lupain ng Canaan. Sinasabi rin na ipinangako rin ng Diyos na babasbasan at bibiyayaan ang lahat ng tao ng daigdig sa pamamagitan ng Abraham. Bilang dagdag, matututunan ng mga tao ng pangkasalukuyang panahon kung ano ang tunay na pananampalataya mula kay Abraham.[6]

Ang siklo ni Abraham[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang paglalakbay ni Abram galing Ur hanggang Canaan, ni József Molnár, 1850 (Hungarian National Gallery, Budapest)

Mga programang istruktura at pagsasalaysay[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Abraham cycle ay hindi nakabalangkas sa pamamagitan ng isang pinag-isang balangkas na nakasentro sa isang salungatan at ang paglutas nito o isang problema at ang solusyon nito.[7] Ang mga episode ay madalas na maluwag na nakaugnay, at ang pagkakasunod-sunod ay hindi palaging lohikal, ngunit ito ay pinag-iisa ng presensya mismo ni Abraham, bilang aktor man o saksi, at ng mga tema ng inapo at lupain.[8] Ang mga temang ito ay bumubuo ng "mga programang pagsasalaysay " itinakda sa Genesis 11:27-31 tungkol sa pagiging baog ni Sarah at 12:1-3 kung saan inutusan si Abraham na lisanin ang lupaing sinilangan para sa lupaing ipapakita sa kanya ni YHWH.[8]

Pinagmulan at pagtawag[baguhin | baguhin ang wikitext]

Si Thare, ang ikasiyam sa lahi mula kay Noe, ay ama ni Abram, Nacor, at Haran (Hebreo: הָרָןHārān).[9] Si Haran ang ama ni Lot, na pamangkin ni Abram; ang buong pamilya ay nanirahan sa Ur ng mga Caldeo. Namatay si Haran sa kanyang sariling lungsod, ang Ur ng mga Caldeo. Napangasawa ni Abram si Sarah (Sarai), na baog. Sina Tera, Abram, Sarai, at Lot ay umalis patungong Canaan, ngunit nanirahan sa isang lugar na pinangalanang Haran (Hebreo: חָרָןḤārān), kung saan namatay si Thare sa edad na 205.

Sarai[baguhin | baguhin ang wikitext]

Nagkaroon ng matinding taggutom sa lupain ng Canaan, anupat sina Abram at Lot at ang kanilang mga sambahayan ay naglakbay patungo sa Ehipto. Sa daan, sinabi ni Abram kay Sarai na siya ay kanyang kapatid, upang hindi siya patayin ng mga Ehipsiyo.[10] Nang pumasok sila sa Ehipto, pinuri ng mga opisyal ng Faraon ang kagandahan ni Sarai sa Pharaoh, at dinala nila siya sa palasyo at binigyan si Abram ng mga paninda bilang kapalit. Pinahirapan ng Diyos si Paraon at ang kanyang sambahayan ng mga salot, na nagbunsod kay Faraon na subukang alamin kung ano ang mali.[11] Nang matuklasan na si Sarai ay may asawa babae, hiniling ng Faraon na umalis sina Abram at Sarai.[12]

Naghiwalay sina Abram at Lot[baguhin | baguhin ang wikitext]

Abraham at Lot ay naghiwalay. Gen: 13.7 &.c, etching ni Wenceslaus Hollar, ika-17 siglo (Thomas Fisher Rare Book Library, Toronto)

Nang sila ay nanirahan sandali sa Negev pagkatapos na itapon mula sa Ehipto at bumalik sa Bethel at Ai na lugar, ang malaking kawan nina Abram at Lot ay sumasakop sa parehong pastulan . Naging problema ito ng mga pastol, na nakatalaga sa mga baka ng bawat pamilya. Ang mga salungatan sa pagitan ng mga pastol ay naging napakagulo kaya iminungkahi ni Abram na pumili si Lot ng isang hiwalay na lugar, alinman sa kaliwa o sa kanan, upang hindi magkaroon ng alitan sa pagitan ng mga kapatid. Nagpasya si Lot na pumunta sa silangan sa kapatagan ng Jordan, kung saan ang lupain ay natubigan ng mabuti sa lahat ng dako hanggang sa Zoar, at siya ay nanirahan sa mga lungsod ng kapatagan patungo sa Sodom. Pumunta si Abram sa timog sa Hebron at nanirahan sa kapatagan ng Mamre, kung saan nagtayo siya ng isa pang altar para sambahin Diyos.

Chedorlaomer[baguhin | baguhin ang wikitext]

Pagpupulong nina Abraham at Melchizedek, canvas ni Dieric Bouts the Elder, c. 1464–1467

Sa panahon ng paghihimagsik ng mga lungsod ng Ilog Jordan, Sodoma at Gomorra, laban sa Elam,[13] pamangkin ni Abram, si Lot , ay dinalang bilanggo kasama ang kaniyang buong sambahayan ng sumasalakay na mga puwersang Elamita. Dumating ang hukbong Elamita upang kolektahin ang mga samsam sa digmaan, pagkatapos na matalo ang mga hukbo ng hari ng Sodoma.[14] Lot at ang kanyang pamilya, sa oras, ay nanirahan sa labas ng Kaharian ng Sodoma na ginawa silang isang nakikitang puntirya.[15]

Isang tao na nakatakas sa pagkabihag ay dumating at sinabi kay Abram ang nangyari. Nang matanggap ni Abram ang balitang ito, agad siyang nagtipon ng 318 sinanay na mga lingkod. Ang puwersa ni Abram ay nagtungo sa hilaga upang tugisin ang hukbong Elamita, na pagod na mula sa Labanan ng Siddim. Nang maabutan nila sila sa Dan, gumawa si Abram ng isang plano sa labanan sa pamamagitan ng paghahati sa kanyang grupo sa higit sa isang yunit, at naglunsad ng isang pagsalakay sa gabi. Hindi lamang nila napalaya ang mga bihag, hinabol at pinatay ng yunit ni Abram ang Haring Elamita Chedorlaomer sa Hobah, sa hilaga lamang ng Damascus. Pinalaya nila si Lot, gayundin ang kanyang sambahayan at mga ari-arian, at nabawi ang lahat ng pag-aari mula sa Sodoma na kinuha.[16]

Sa pagbabalik ni Abram, lumabas ang hari ng Sodoma upang salubungin siya sa Lambak ng Shaveh, ang "lambak ng hari". Gayundin, si Melchizedek na hari ng Salem (Jerusalem), isang saserdote ng El Elyon, ay naglabas ng tinapay at alak at binasbasan si Abram at ang Diyos. Pagkatapos ay ibinigay ni Abram kay Melchizedek ang ikasampung bahagi ng lahat. Pagkatapos ay nag-alok ang hari ng Sodoma na hayaan si Abram na itago ang lahat ng ari-arian kung ibabalik lamang niya ang kanyang mga tao. Tinanggihan ni Abram ang anumang kasunduan mula sa hari ng Sodoma, maliban sa bahagi kung saan ang kanyang mga kaalyado ay may karapatan.[17]

Ang pangitain ng Panginoon na nagtuturo kay Abraham na bilangin ang mga bituin, na ginupit ni Julius Schnorr von Carolsfeld mula sa isang edisyong "Bible in Pictures" noong 1860

Kasunduan ng mga piraso[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang tinig ng Panginoon ay dumating kay Abram sa isang pangitain at inulit ang pangako ng lupain at mga inapo na kasing dami ng mga bituin. Si Abram at ang Diyos ay gumawa ng isang seremonya ng tipan, at sinabi ng Diyos ang tungkol sa hinaharap na pagkaalipin ng Israel sa Ehipto. Inilarawan ng Diyos kay Abram ang lupain na aangkinin ng kanyang mga supling: ang lupain ng mga Kenites, Kenizzites, Kadmonites, Hitetes, Perizite, Rephaims, Amorites, Canaanite, Girgashite, at Jebusite.[18]

Hagar[baguhin | baguhin ang wikitext]

Abraham, Sarah at Hagar, paglalarawan ng Bibliya mula 1897

Sinubukan nina Abram at Sarai na magkaroon ng kahulugan kung paano siya magiging ninuno ng mga bansa, dahil pagkatapos ng 10 taon ng paninirahan sa Canaan, walang anak na ipinanganak. Pagkatapos ay inalok ni Sarai ang kaniyang aliping Ehipsiyo, Hagar, kay Abram na may layuning magkaanak ito ng isang lalaki.

Nang malaman ni Hagar na siya ay buntis, sinimulan niyang hamakin ang kanyang maybahay, si Sarai. Tumugon si Sarai sa pamamagitan ng pagmamalupit kay Hagar, at tumakas si Hagar sa ilang. Isang anghel ang nakipag-usap kay Hagar sa bukal patungo sa Shur. Inutusan niya siya na bumalik sa kampo ni Abram at ang kanyang anak ay magiging "isang mabangis na asno ng isang tao; ang kanyang kamay ay lalaban sa bawat tao, at ang kamay ng bawat lalaki laban sa kanya; at siya ay tatahan sa harap ng lahat ng kanyang mga kapatid." Sinabihan siyang tawagan ang kanyang anak Ishmael. Pagkatapos ay tinawag ni Hagar ang Diyos na nakipag-usap sa kanya na "El-roi", ("Nakikita ako ng Diyos:" KJV). Mula sa araw na iyon, ang balon ay tinawag na Beer-lahai-roi, (“Ang balon niya na nabubuhay at nakakakita sa akin.” KJV margin). Pagkatapos ay ginawa niya ang itinuro sa kanya sa pamamagitan ng pagbabalik sa kanyang maybahay upang magkaroon ng kanyang anak. Si Abram ay 86 taong gulang nang isinilang si Ishmael.[19]

Sarah[baguhin | baguhin ang wikitext]

Makalipas ang labintatlong taon, nang si Abram ay 99 na taong gulang, idineklara ng Diyos ang bagong pangalan ni Abram: "Abraham" – "isang ama ng maraming bansa".[20] Pagkatapos ay natanggap ni Abraham ang mga tagubilin para sa kasunduan ng mga piraso, kung saan ang pagtutuli ang siyang magiging tanda.[21]

Ipinahayag ng Diyos ang bagong pangalan ni Sarai: "Sarah", pinagpala siya, at sinabi kay Abraham, "Bibigyan din kita ng isang anak mula sa kanya."[22] Si Abraham ay tumawa, at "sinabi sa kanyang puso, 'Isilang ba ang isang anak sa kanya na isang daang taong gulang? at si Sara, na siyamnapung taong gulang, ay manganganak ng [isang anak]? '"[23] Kaagad pagkatapos makatagpo ni Abraham ang Diyos, kasama niya ang kanyang buong sambahayan ng mga tao, kabilang ang kanyang sarili (edad 99) at si Ismael (edad 13), tinuli.[24]

Tatlong bisita[baguhin | baguhin ang wikitext]

Abraham at ang Tatlong mga Anghel, watercolor ni James Tissot, c. 1896–1902

Hindi nagtagal pagkatapos, sa init ng araw, si Abraham ay nakaupo sa pasukan ng kanyang tolda sa tabi ng terebinth ni Mamre. Tumingala siya at nakita ang tatlong lalaki sa harapan ng Diyos. Pagkatapos ay tumakbo siya at yumuko sa lupa upang salubungin sila. Pagkatapos ay inalok ni Abraham na hugasan ang kanilang mga paa at dalhan sila ng isang kapirasong tinapay, kung saan sila ay pumayag. Si Abraham ay nagmamadaling pumunta sa tolda ni Sarah upang mag-order ng ash cake na gawa sa piniling harina, pagkatapos ay inutusan niya ang isang aliping lalaki na maghanda ng isang piniling guya. Nang maihanda na ang lahat, naglagay siya ng mantikilya, gatas at guya sa harap nila, na naghihintay sa kanila, sa ilalim ng puno, habang sila ay kumakain.[25]

Sinabi ng isa sa mga bisita kay Abraham na sa kanyang pagbabalik sa susunod na taon, si Sarah ay magkakaroon ng isang anak na lalaki. Habang nasa entrance ng tent, narinig ni Sarah ang sinabi at natawa siya sa sarili tungkol sa posibilidad na magkaroon ng anak sa kanilang mga edad. Ang bisita ay nagtanong kay Abraham kung bakit natatawa si Sarah sa panganganak sa kanyang edad, dahil walang masyadong mahirap para sa Diyos. Dahil sa takot, tanggi ni Sarah na tumatawa.

Pagsusumamo ni Abraham[baguhin | baguhin ang wikitext]

Nakita ni Abraham na ang Sodoma ay nasusunog, watercolor by James Tissot, c. 1896–1902

Pagkatapos kumain, tumayo si Abraham at ang tatlong bisita. Lumakad sila patungo sa taluktok na tinatanaw ang 'mga lungsod ng kapatagan' upang talakayin ang kapalaran ng Sodoma at Gomorra para sa kanilang kasuklam-suklam na mga kasalanan na napakalaki, ito ang nagpakilos sa Diyos na kumilos. Dahil ang pamangkin ni Abraham ay nakatira sa Sodoma, ang Diyos ay nagpahayag ng mga plano upang kumpirmahin at hatulan ang mga lungsod na ito. Sa puntong ito, umalis ang dalawa pang bisita patungong Sodoma. Pagkatapos ay bumaling si Abraham sa Diyos at humiling sa Kanya (mula sa limampung tao hanggang sa mas mababa) na "kung mayroong kahit sampung matuwid na tao na masusumpungan sa lungsod, hindi ba patatawarin ng Diyos ang lungsod?" Para sa kapakanan ng sampung matuwid na tao, ipinahayag ng Diyos na hindi niya pupuksain ang lungsod.[26]

Nang dumating ang dalawang bisita sa Sodoma upang isagawa ang kanilang ulat, binalak nilang manatili sa liwasan ng lungsod. Gayunpaman, ang pamangkin ni Abraham, si Lot, ay nakipagkita sa kanila at mariing iginiit na ang dalawang "lalaki" na ito ay manatili sa kanyang bahay para sa gabi. Isang rally ng mga lalaki ang tumayo sa labas ng tahanan ni Lot at hiniling na ilabas ni Lot ang kanyang mga panauhin upang "makilala" nila (v. 5) sila. Gayunpaman, tumutol si Lot at inalok ang kanyang mga anak na dalaga na hindi “nakakilala” (v. 8) lalaki sa rally ng mga lalaki sa halip. Tinanggihan nila ang paniwalang iyon at hinangad nilang sirain ang pintuan ni Lot upang mapuntahan ang kanyang mga bisitang lalaki,[27] sa gayo'y pinagtibay ang kasamaan ng lungsod at inilarawan ang kanilang nalalapit na pagkawasak.[28]

Kinaumagahan, pumunta si Abraham sa lugar kung saan siya nakatayo sa harap ng Diyos. Siya ay "tumingin sa Sodoma at Gomorra" at nakita kung ano ang nangyari sa mga lungsod sa kapatagan, kung saan wala man lang "sampung matuwid" (v. 18:32) na natagpuan, dahil "ang usok ng lupain ay umakyat na parang usok. ng isang pugon."[29]

Abimelec[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Caravan ng Abraham, watercolor ni James Tissot, bago ang 1903 (Jewish Museum, New York)

Si Abraham ay nanirahan sa pagitan ng Kadesh at Shur sa tinatawag na anachronistically ng Bibliya na "lupain ng mga Philistine". Habang naninirahan siya sa Gerar, hayagang inangkin ni Abraham na kapatid niya si Sarah. Nang matuklasan ang balitang ito, ipinadala siya ni Haring Abimelec sa kanya. Pagkatapos ay lumapit ang Diyos kay Abimelec sa panaginip at ipinahayag na ang pagkuha sa kanya ay magbubunga ng kamatayan dahil siya ay asawa ng isang lalaki. Si Abimelec ay hindi nagsagawa ng kamay sa kanya, kaya nagtanong siya kung papatayin din niya ang isang matuwid na bansa, lalo na't sinabi ni Abraham na sila ni Sarah ay magkapatid. Bilang tugon, sinabi ng Diyos kay Abimelec na siya ay tunay na may pusong walang kapintasan at iyon ang dahilan kung bakit siya patuloy na umiral. Gayunpaman, kung hindi niya ibabalik sa kanya ang asawa ni Abraham, tiyak na lilipulin ng Diyos si Abimelec at ang kaniyang buong sambahayan. Ipinaalam kay Abimelec na si Abraham ay isang propeta na mananalangin para sa kanya.[30]

Kinaumagahan, ipinaalam ni Abimelec sa kaniyang mga lingkod ang tungkol sa kaniyang panaginip at nilapitan si Abraham at nagtanong kung bakit siya nagdala ng gayong malaking pagkakasala sa kaniyang kaharian. Sinabi ni Abraham na inisip niya na walang takot sa Diyos sa lugar na iyon, at na maaari nilang patayin siya para sa kanyang asawa. Pagkatapos ay ipinagtanggol ni Abraham ang kanyang sinabi bilang hindi isang kasinungalingan: "Gayunma'y tunay na "siya ay aking kapatid na babae; siya'y" anak ng aking ama, ngunit hindi anak ng aking ina; at siya naging asawa ko."[31] Ibinalik ni Abimelech si Sara kay Abraham, at binigyan siya ng mga kaloob na tupa, baka, at mga alipin; at inanyayahan siyang manirahan saanman niya maibigan sa lupain ni Abimelech. Karagdagan pa, binigyan ni Abimelec si Abraham ng isang libong pirasong pilak upang magsilbing vindication ni Sarah sa lahat. Pagkatapos ay nanalangin si Abraham para kay Abimelech at sa kanyang sambahayan, yamang sinaktan ng Diyos ang mga babae ng pagkabaog dahil sa pagkuha kay Sarah.[32]

Pagkaraan ng ilang panahon na manirahan sa lupain ng mga Filisteo, sina Abimelec at Phicol, ang pinuno ng kaniyang mga hukbo, ay lumapit kay Abraham dahil sa isang pagtatalo na nagresulta sa isang marahas na paghaharap sa isang balon. Pagkatapos ay sinisiraan ni Abraham si Abimelech dahil sa mapusok na pagsalakay ng kanyang lingkod na Filisteo at ang pag-agaw sa balon ni Abraham. Inangkin ni Abimelech na hindi niya alam ang pangyayari. Pagkatapos ay nag-alok si Abraham ng isang kasunduan sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga tupa at baka kay Abimelech. Isa pa, para patunayan na si Abraham ang naghukay ng balon, binigyan din niya si Abimelec ng pitong tupa bilang patunay. Dahil sa sinumpaang sumpa na ito, tinawag nila ang lugar ng balon na ito: Beersheba. Matapos bumalik sina Abimelech at Ficol sa Philistia, nagtanim si Abraham ng tamarisk na kakahuyan sa Beersheba at tinawag ang "pangalan ng Padron:PANGINOON, ang walang hanggang Diyos." [33]

Isaac[baguhin | baguhin ang wikitext]

Gaya ng ipinropesiya sa Mamre noong nakaraang taon,[34] Nagbuntis si Sarah at nanganak ng isang lalaki kay Abraham, sa unang anibersaryo ng tipan ng pagtutuli. Si Abraham ay "isang daang taong gulang", nang ipanganak ang kanyang anak na pinangalanan niyang Isaac; at tinuli niya siya noong siya ay walong araw.[35] Para kay Sarah, ang pag-iisip ng panganganak at pag-aalaga ng isang bata, sa ganoong katanda edad, ay nagdulot din sa kanya ng labis na pagtawa, habang ipinahayag niya, "Ginawa ako ng Diyos na tumawa, upang ang lahat ng nakakarinig ay tumawa na kasama ko."[36] Si Isaac ay nagpatuloy sa paglaki at sa araw na siya ay awat, si Abraham ay nagdaos ng isang dakilang piging upang igalang ang okasyon. Sa panahon ng pagdiriwang, gayunpaman, natagpuan ni Sarah si Ishmael na nanunuya; isang obserbasyon na magsisimulang linawin ang pagkapanganay ni Isaac.[37]

Ang Expulsion of Hagar and Ismael, ni Adriaen van der Werff, c. 1699 (Rhode Island School of Design Museum, Rhode Island)

Ismael[baguhin | baguhin ang wikitext]

Si Ismael ay labing-apat na taong gulang nang isinilang kay Sarah ang anak ni Abraham na si Isaac. Nang makita niyang tinutukso si Isaac ni Ishmael, sinabi ni Sarah kay Abraham na paalisin sina Ismael at Hagar. Ipinahayag niya na hindi makakabahagi si Ismael sa mana ni Isaac. Si Abraham ay lubhang nabagabag sa mga salita ng kanyang asawa at humingi ng payo sa kanyang Diyos. Sinabi ng Diyos kay Abraham na huwag mabalisa kundi gawin ang utos ng kanyang asawa. Tiniyak ng Diyos kay Abraham na "kay Isaac tatawagin ang mga binhi sa iyo."[38] Sinabi rin niya na si Ismael ay gagawa ng isang bansa, "sapagkat siya ay iyong buto".[39]

Kinaumagahan, inilabas ni Abraham sina Hagar at Ismael. Binigyan niya siya ng tinapay at tubig at pinaalis sila. Ang dalawa ay gumala sa ilang ng Beersheba hanggang sa tuluyang naubos ang kanyang bote ng tubig. Sa sandaling kawalan ng pag-asa, napaluha siya. Matapos marinig ng Diyos ang tinig ng bata, isang anghel ng Panginoon ang nagpatunay kay Hagar na siya ay magiging isang dakilang bansa, at "mabubuhay sa kanyang tabak". Pagkatapos ay lumitaw ang isang balon ng tubig kaya nailigtas nito ang kanilang mga buhay. Habang lumalaki ang bata, siya ay naging isang bihasang archer na naninirahan sa ilang ng Paran. Sa kalaunan, nakahanap ang kanyang ina ng asawa para kay Ismael mula sa kanyang sariling bansa, ang lupain ng Ehipto.[40]

Pagbibigkis ni Isaac[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Anghel Hinders ang offering ni Isaac, ni Rembrandt, 1635 (Hermitage Museum, Saint Petersburg)

Sa isang punto sa kabataan ni Isaac, si Abraham ay inutusan ng Diyos na ialay ang kanyang anak bilang isang sakripisyo sa lupain ng Moriah. Naglakbay ang patriyarka ng tatlong araw hanggang sa makarating siya sa bundok na sinabi sa kanya ng Diyos. Pagkatapos ay inutusan niya ang mga tagapaglingkod na manatili habang sila ni Isaac ay nagpapatuloy na mag-isa sa bundok. Binuhat ni Isaac ang kahoy kung saan siya iaalay. Sa daan, tinanong ni Isaac ang kanyang ama kung nasaan ang hayop para sa handog na susunugin, na sumagot si Abraham na "Ang Diyos ay magbibigay sa kanyang sarili ng isang tupa bilang isang handog na sinusunog". Nang malapit nang isakripisyo ni Abraham ang kanyang anak, siya ay nagambala ng anghel ng Panginoon, at nakita niya sa likuran niya ang isang "tumang lalaking tupa na nahuli sa isang masukal sa pamamagitan ng kanyang mga sungay", na kanyang inihain sa halip na kanyang anak. Nang maglaon, ang lugar ay tinawag na Jehova-jireh. Para sa kanyang pagsunod ay tumanggap siya ng isa pang pangako ng maraming inapo at masaganang kasaganaan. Pagkatapos ng kaganapang ito, pumunta si Abraham sa Beersheba.[41]

Pagkalipas ng mga taon[baguhin | baguhin ang wikitext]

Namatay si Sara, at inilibing siya ni Abraham sa Yungib ng mga Patriyarka (ang "kweba ng Machpela"), malapit sa Hebron na binili niya kasama ng karatig na parang mula kay Ephron na Hiteo.[42] Pagkatapos ng kamatayan ni Sara, si Abraham ay kumuha ng isa pang asawa, isang concubine na pinangalanang Keturah, kung saan nagkaroon siya ng anim. mga anak: Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak, at Shuah.[43] Ayon sa Bibliya, na sumasalamin sa pagpapalit ng kanyang pangalan sa "Abraham" na nangangahulugang "isang ama ng maraming bansa", Abraham ay itinuturing na ninuno ng maraming bansang binanggit sa Bibliya, bukod sa iba pa ang Israelites, Ishmaelite,[44] Edomites,[45] Amalekites,[46] Kenizzites,[47] Midianites at Assyrians,[48] at sa pamamagitan ng kanyang pamangkin na si Lot ay nauugnay din siya sa mga Moabita at Ammonite.[49] Nabuhay si Abraham upang makita ang kanyang anak na ikinasal Rebekah, at upang makita ang kapanganakan ng kanyang kambal na apo Jacob at Esau. Namatay siya sa edad na 175, at inilibing sa yungib ng Machpela ng kanyang mga anak na sina Isaac at Ismael.[50]

Mga relihiyosong tradisyon[baguhin | baguhin ang wikitext]

Padron:Judaism Si Abraham ay binigyan ng mataas na posisyon ng paggalang sa tatlong pangunahing pananampalataya sa mundo, Judaismo, Kristiyanismo at Islam. Sa Judaismo, siya ang nagtatag na ama ng tipan, ang espesyal na ugnayan sa pagitan ng mga Judio at ng Diyos – na humahantong sa paniniwala na ang Mga Hudyo ay ang piniling bayan ng Diyos. Sa Kristiyanismo, itinuro ni Paul the Apostle na ang pananampalataya ni Abraham sa Diyos – bago ang Mosaic law – ay ginawa siyang prototype ng lahat ng mananampalataya, Hudyo o gentile; at sa Islam siya ay nakikita bilang isang link sa kadena ng mga propeta na nagsisimula kay Adam at nagtatapos sa Muhammad.[4]

Judaismo[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa tradisyon ng mga Hudyo, si Abraham ay tinawag na Avraham Avinu (אברהם אבינו), "amang Abraham," na nagpapahiwatig na siya ay parehong biyolohikal na ninuno ng mga Hudyo at ama ng Hudaismo, ang unang Hudyo.[1] Ang kanyang kuwento ay binabasa sa lingguhang bahagi ng Torah na pagbabasa, pangunahin sa parashot: Lech-Lecha (לֶךְ-לְךָ ), Vayeira (וַיֵּרָא), Chayei Sarah (חַיֵּי שָׂרָה), at Toledot (תּוֹתְד).

Itinuro ni Hanan bar Rava sa pangalan ni Abba Arikha na ang ina ni Abraham ay pinangalanang ʾĂmatlaʾy bat Karnebo.[51] [a] Itinuro ng Hiyya bar Abba na Nagtrabaho si Abraham sa idol shop ni Teraḥ noong kanyang kabataan.[54]

Sa Legends of the Jews, nilikha ng Diyos ang langit at lupa para sa kapakanan ng mga merito ni Abraham.[55] Pagkatapos ng biblical flood, si Abraham ay ang tanging isa sa mga banal na taimtim na nanumpa na hinding-hindi pababayaan ang Diyos,[56] nag-aral sa bahay nina Noah at Shem upang malaman ang tungkol sa "Mga Daan ng Diyos,"[57] nagpatuloy sa linya ng Mataas na Saserdote mula kay Noe at Sem, at itinalaga ang katungkulan kay Levi at kanyang binhi magpakailanman. Bago umalis sa lupain ng kanyang ama, si Abraham ay mahimalang naligtas mula sa nagniningas na hurno ni Nimrod kasunod ng kanyang matapang na pagkilos na paghiwa-hiwalayin ang mga diyus-diyosan ng mga Chaldean.[58] Sa panahon ng kanyang sa pamamalagi sa Canaan, nakaugalian ni Abraham na magbigay ng mabuting pakikitungo sa mga manlalakbay at estranghero at nagturo kung paano purihin ang Diyos at ang kaalaman sa Diyos sa mga nakatanggap ng kanyang kabaitan.[59]

Kasama Isaac at Jacob, siya ang isa na ang pangalan ay lilitaw na kaisa ng Diyos, gaya ng Diyos sa Hudaismo ay tinawag na Elohei Abraham, Elohei Yitzchaq ve Elohei Ya'aqob ("Diyos ng Abraham, Diyos ni Isaac, at Diyos ni Jacob") at hindi kailanman Diyos ng sinuman.[60] Binanggit din siya bilang ama ng tatlumpung bansa.[61]

Si Abraham ay karaniwang kinikilala bilang may-akda ng Sefer Yetzirah, isa sa mga pinakaunang nabubuhay na aklat sa Jewish mysticism.[62]

Ayon kay pirkei avot, sumailalim si Abraham ng sampung pagsubok sa utos ng Diyos. Binding of Isaac ay tinukoy sa Bibliya bilang isang pagsubok;[63] ang iba pang siyam ay hindi tinukoy, ngunit sa kalaunan ay nagbibigay ng iba't ibang enumerasyon ang mga rabbinical na mapagkukunan.[kailangan ng sanggunian]

Kristiyanismo[baguhin | baguhin ang wikitext]

Abraham
Abram
Aert de Gelder 009.jpg
Abraham at ang mga Anghel, ni Aert de Gelder, c. 1680–85 (Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam)
Unang Patriarch
Benerasyon sa
Kapistahan9 Oktubrye – Roman Katolisismo at Lutheranism[66]

Sa Kristiyanismo, si Abraham ay iginagalang bilang propeta kung kanino pinili ng Diyos na ihayag ang kanyang sarili at kung kanino pinasimulan ng Diyos ang isang kasunduan (cf. Teolohiya ng Tipan).[67][68] Paul the Apostle ay nagpahayag na ang lahat ng naniniwala kay Jesus (Christians) ay "kabilang sa binhi ni Abraham at mga tagapagmana ng pangakong ginawa kay Abraham."[67] Sa Mga Taga-Roma. 4, Si Abraham ay pinuri dahil sa kanyang "hindi natitinag na pananampalataya" sa Diyos, na nakatali sa konsepto ng mga nakikibahagi sa tipan ng biyaya bilang mga "na nagpapakita ng pananampalataya sa kapangyarihang nagliligtas ni Kristo".[69][68]

Sa buong kasaysayan, ang mga pinuno ng simbahan, kasunod ni Pablo, ay nagbigay-diin kay Abraham bilang ang espirituwal na ama ng lahat ng mga Kristiyano.[70] Augustine of Hippo ay nagpahayag na ang mga Kristiyano ay "mga anak (o "binhi). ") ni Abraham sa pamamagitan ng pananampalataya", Ambrose ay nagsabi na "sa pamamagitan ng kanilang pananampalataya ang mga Kristiyano ay nagtataglay ng mga pangakong ginawa kay Abraham", at Martin Luther ay naalaala si Abraham bilang "isang paradigma ng taong may pananampalataya." Isinasaad ng [b]

Ang Roman Catholic Church, ang pinakamalaking denominasyong Kristiyano, ay tinawag si Abraham na "aming ama sa Pananampalataya" sa Eucharistic prayer ng Roman Canon, binibigkas sa panahon ng Misa.. Siya rin ay ginugunita sa kalendaryo ng mga santo ng ilang denominasyon: sa Agosto 20 ng Maronite Church, Agosto 28 sa Coptic Church at ng [ [Assyrian Church of the East]] (na may buong opisina para sa huli), at noong 9 Oktubre ng Simbahang Romano Katoliko at ng Lutheran Church–Missouri Synod.[66] Sa pambungad sa kanyang ika-15 siglong salin ng Golden Legend's account tungkol kay Abraham, William Caxton ay nabanggit na ang buhay ng patriyarkang ito ay binasa sa simbahan noong Quinquagesima Linggo.[66] In the introduction to his 15th-century translation of the Golden Legend's account of Abraham, William Caxton noted that this patriarch's life was read in church on Quinquagesima Sunday.[71] Siya ang patron saint ng mga nasa industriya ng hospitality.[72][pahina kailangan] Ang Eastern Orthodox Church ay ginugunita siya bilang ang "Matuwid na Ninuno na si Abraham", na may dalawang araw ng kapistahan sa kanyang liturgical calendar. Ang unang pagkakataon ay sa 9 Oktubre (para sa mga simbahan na sumusunod sa tradisyonal na Julian Calendar, 9 Oktubre ay bumagsak sa 22 Oktubre ng modernong Gregorian Calendar), kung saan siya ay ginugunita kasama ang kanyang pamangkin na si "Righteous Lot." ". Ang isa ay sa "Linggo ng mga Ninuno" (dalawang Linggo bago ang Pasko), kapag siya ay ginugunita kasama ng iba pang ancestors of Jesus. Binanggit din si Abraham sa Banal na Liturhiya ng Basil the Great, bago ang Anaphora, at sina Abraham at Sarah ay hinihiling sa mga panalangin na sinabi ng pari para sa isang bagong kasal.[73]

Tinutumbas ng ilang Kristiyanong teologo ang "tatlong bisita" sa Banal na Trinity, na nakikita sa kanilang pagpapakita ang isang theophany na naranasan ni Abraham[73]

Islam[baguhin | baguhin ang wikitext]

Itinuturing ng Islam si Abraham bilang isang link sa tanikala ng mga propeta na nagsisimula kay Adan at nagtatapos kay Muhammad.[74] Ang Ibrāhīm ay binanggit sa 35 mga kabanata ng Quran, mas madalas kaysa sa iba pang personahe sa Bibliya bukod sa Moises. [75] Pareho siyang tinatawag na hanif (monotheist) at muslim (isa na nagpapasakop),[76] at itinuturing siya ng mga Muslim bilang isang propeta at patriarch, ang archetype ng perpektong Muslim, at ang iginagalang na repormador ng Kaaba sa Mecca.[77] Itinuturing ng mga tradisyong Islamikong si Ibrāhīm ang unang Pioneer ng Islam (na tinatawag ding millat Ibrahim, ang "relihiyon ni Abraham"), at na ang kanyang layunin at misyon sa buong buhay niya ay ipahayag ang Kaisahan ng Diyos. Sa Islam, si Abraham ay may mataas na posisyon sa mga pangunahing propeta at siya ay tinutukoy bilang "Ibrahim Khalilullah", ibig sabihin ay "Abraham ang Minamahal ng Diyos".

Bukod sa Ishaq at Yaqub, si Ibrahim ay kabilang sa mga pinaka-karangalan at pinakamahuhusay na tao sa paningin ng Diyos.[78][79][80] Si Ibrahim ay binanggit din sa Quran bilang "Ama ng mga Muslim" at ang huwaran para sa komunidad.[81][82][83]

Druze[baguhin | baguhin ang wikitext]

Itinuturing ng Druze si Abraham bilang ang ikatlong tagapagsalita (natiq) pagkatapos Adam at Noah, na tumulong sa paghahatid ng mga pundasyong turo ng monoteismo (tawhid) na nilayon para sa mas malaking madla.[84] Siya rin ay kabilang sa pitong propeta na nagpakita sa iba't ibang panahon ng kasaysayan ayon sa pananampalatayang Druze.[64][65]

Mandaeismo[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa Mandaeismo, si Abraham (Padron:Lang-myz) ay binanggit sa Book 18 ng Right Ginza bilang patriyarka ng mga Hudyo. Itinuturing ng mga Mandaean na si Abraham ay orihinal na isang Mandaean na pari, gayunpaman sila ay naiiba kay Abraham at mga Hudyo tungkol sa pagtutuli na kanilang itinuturing na pinsala sa katawan at samakatuwid ay ipinagbabawal.[85][86][87][88][89]:18,185

Ninuno ng mga Hebreo at mga Arabo[baguhin | baguhin ang wikitext]

Si Abraham ang pinakaninuno ng mga Hebreo at ng mga Arabo dahil sa kanyang mga anak na lalaking sina Isaac at Ismael. Si Isaac ang pinagmulan ng mga Hebreo, samantalang si Ishmael ang pinagmulan ng mga Arabo.[90]

Genealogy ni Adan hanggang kay Abraham[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga pananda[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Mga variant ng MSS: bat Barnebo, bat bar-Nebo, bar-bar-Nebo, bat Karnebi, bat Kar Nebo. Ang Karnebo (outpost ng Nabu) ay pinatunayan bilang Sumerian theophoric place-name sa Akkadian inscriptions, kasama ang Michaux stone . Tinukoy nito ang hindi bababa sa dalawang magkahiwalay na lungsod noong unang panahon.[52] Ang rabinikong tradisyon ay nag-uugnay sa Karnebo sa Biblikal na Hebrew na Kar (כר lamb), na isinasalin ito na pure na tupa.[53]
  2. Jeffrey 1992, p. 10 na "Si San Augustine, na sumusunod kay Pablo, ay itinuturing ang lahat ng mga Kristiyano bilang mga anak (o "binhi") ni Abraham sa pamamagitan ng pananampalataya, bagama't "ipinanganak ng mga estranghero" (hal. Sa Joan. Ev. 108). Sinabi rin ni St. Ambrose na sa pamamagitan ng kanilang pananampalataya ang mga Kristiyano ay nagtataglay ng mga pangakong ginawa kay Abraham. Ang unang pag-alis ni Abraham sa kanyang tinubuang-bayan ay naunawaan ni St. makalaman na mga gawi upang sundin si Kristo. Nang maglaon, ang mga komentarista na magkakaiba gaya nina Luther at Kierkegaard ay naalaala si Abraham bilang isang paradigma ng taong may pananampalataya.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. 1.0 1.1 Levenson 2012, p. 3.
  2. Mendes-Flohr 2005.
  3. Levenson 2012, p. 6.
  4. 4.0 4.1 Levenson 2012, p. 8.
  5. Abriol, Jose C. (2000). "Abraham, ama ng makapal na tao". Ang Banal na Biblia, Natatanging Edisyon, Jubileo A.D. Paulines Publishing House/Daughters of St. Paul (Lungsod ng Pasay) ISBN 9715901077., pahina 30.
  6. The Committee on Bible Translation (1984). "Abraham, Dictionary/Concordance, pahina B1". The New Testament, God's Word, The Holy Bible, New International Version (NIV). International Bible Society, Colorado, USA.
  7. Ska 2009, p. 28.
  8. 8.0 8.1 Ska 2009, p. 28-29.
  9. Freedman, Meyers at Beck. Eerdmans dictionary of the Bible ISBN 978-0-8028-2400-4, 2000, p.551
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
  10. {{Bibleref2c|Genesis|17:15–16|niv} }
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
  11. Padron:Bibl eref2c
  12. {{Bibleref2c|Genesis|25:1–5|niv} }
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
    2. REDIRECT en:Template:Bibleref2
  13. "Bava Batra 91a". www.sefaria.org. Nakuha noong 2021-03-08.
  14. Yamada, Shigeo. "Karus on the Frontiers of the Neo-Assyrian Empire, Orient 40 (2005)"
  15. "Rashbam on Bava Batra 91a:14:2". http://www.sefaria.org. Retrieved 2021-03-08.
  16. "Bereishit Rabbah 38". www.sefaria.org. Nakuha noong 2021-03-11.
  17. Ginzberg 1909, Vol I: The Wicked Generations.
  18. Ginzberg 1909, Vol. I: Sa Nagniningas na Hurno.
  19. Jasher 1840, p. 22, Ch9, vv 5-6.
  20. Ginzberg 1909.
  21. Ginzberg 1909, Vol. I: Ang Tipan kay Abimelech.
  22. Ginzberg 1909, Vol. I: Joy and Sorrow in the House of Jacob.
  23. Ginzberg 1909, Vol. I: Ang Kapanganakan nina Esau at Jacob.
  24. Sefer Yetzirah Hashalem (with Rabbi Saadia Gaon's Commentary), Yosef Qafih (editor), Jerusalem 1972, p. 46 (Hebrew / Judeo-Arabic)
    1. REDIRECT en:Template:Bibleref2
  25. 64.0 64.1 Hitti, Philip K. (1928). The Origins of the Druze People and Religion: With Extracts from Their Sacred Writings. Library of Alexandria. pa. 37. ISBN 9781465546623.
  26. 65.0 65.1 Dana, Nissim (2008). The Druze in the Middle East: Their Faith, Leadership, Identity and Status. Michigan University press. pa. 17. ISBN 9781903900369.
  27. 66.0 66.1 66.2 "Commemorations" (sa wikang Ingles). Lutheran Church—Missouri Synod. Nakuha noong 31 October 2020.
  28. 67.0 67.1 Wright 2010, p. 72.
  29. 68.0 68.1 Waters, Reid & Muether 2020.
  30. Firestone, Reuven. "Abraham." Naka-arkibo 9 September 2017 sa Wayback Machine. Encyclopedia of World History.
  31. Jeffrey 1992, p. 10.
  32. Caxton, William. "Abraham". The Golden Legend. Internet Medieval Source Book. Nakuha noong 3 April 2014.
  33. Holweck 1924.
  34. 73.0 73.1 Bucur, Bogdan G. (2015). "The Early Christian Reception of Genesis 18: From Theophany to Trinitarian Symbolism" (PDF). Journal of Early Christian Studies. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press. 23 (23:2): 245–272. doi:10.1353/earl.2015.0020. S2CID 12888388. Tinago (PDF) mula sa orihinal noong 2022-10-09. Nakuha noong 1 June 2022.
  35. Levenson 2012, p. PA8.
  36. Peters 2003, p. PA9.
  37. Levenson 2012, p. PA200.
  38. Lings 2004.
  39. Quran 38:45-47
  40. "Surah 38 Sad (The letter Saad). Read and listen Quran · Quran Academy". en.quranacademy.org.
  41. Maulana 2006, p. 104.
  42. Q22:78 & Q60:4-6
  43. "Surah 22 Al-Hajj (The Pilgrimage). Read and listen Quran · Quran Academy". en.quranacademy.org.
  44. "Surah 60 Al-Mumtahanah (She that is to be examined). Read and listen Quran · Quran Academy". en.quranacademy.org.
  45. Swayd 2009, p. 3.
  46. Gelbert, Carlos (2011). Ginza Rba. Sydney: Living Water Books. ISBN 9780958034630.
  47. Lidzbarski, Mark (1925). Ginza: Der Schatz oder Das große Buch der Mandäer. Göttingen: Vandenhoek & Ruprecht.
  48. Drower, Ethel Stefana (1953). The Haran Gawaita and the Baptism of Hibil-Ziwa. Biblioteca Apostolica Vatican.
  49. Drower, Ethel Stefana (1937). The Mandaeans of Iraq and Iran. Oxford At The Clarendon Press.
  50. Smith, Andrew Phillip (2016). John the Baptist and the Last Gnostics: the Secret History of the Mandaeans. Watkins.
  51. "How Islam Began". The New Book of Knowledge (Ang Bagong Aklat ng Kaalaman), Grolier Incorporated. 1977., Islam, pahina 414.