Ube halaya

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Ube halaya
Ube halaya - mashed purple yam (Philippines) 01.jpg
0002jfDesserts Pampanga Philippinesfvf 12.JPG
Ibabaw: natural na kulay-lila ang ube halaya
Ibaba: ube halaya na binubod ng latík
Ibang pangalanHalayang ube, nilupak na ube, ube jam, purple yam jam
CoursePanghimagas
LugarPilipinas
Ihain nangmalamig
Pangunahing SangkapNilupak na ube, gata at/o kondensada, at mantikilya
Cookbook: Ube halaya sa Wikibooks 

Ang ube halaya o halayang ube (alternatibong pagbaybay halea, haleya; mula sa jalea ng Kastila) ay isang panghimagas ng Pilipinas na gawa sa pinakuluang at nilupak na ube (dioscorea alata).[1] Ginagamit din ang ube halaya sa mga pastelerya at iba pang mga panghimagas tulad ng halo-halo at sorbetes. Karaniwan itong pinapaingles bilang ube jam, o tinawag na nilupak na ube, ang orihinal na pangalan nito.

Paghahanda[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pangunahing sangkap ay binalatan at pinakuluang ube na ginagadgad at nilulupak. Inilalagay ang nilupak na ube, na may kondensada (orihinal na pinatamis na gata), sa isang kasirola na mayroong tunaw na mantikilya o margarina. Hinahalo ang sahog hanggang lumapot ito. Pagkalapot nito, pinapalamig ito at inilalagay sa isang bandehado o sa mga lalagyan ng iba't ibang mga hugis.

Kadalasang inihahain ang ube halaya nang malamig, pagkatapos na eladuhin. Kasama sa mga opsyonal na sahog ang pinakayumanggi at ginadgad na niyog, latik, o kondensada.

Mga uri[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang ube halaya ay isang klase ng nilupak na mayroong iilang mga uri na gumagamit ng iba pang mga uri ng magawgaw na lamang-kati o prutas. Kadalasan, inilalaan ang salitang halaya para sa nilupak na gawa sa ube, habang ang nilupak ay mas karaniwang ginagamit para sa mga uri na ginawa gamit ang nilupak na kamoteng-kahoy o saba. Ang mga uri na gawa sa kamote at gabi ay maaaring itukoy bilang halaya o nilupak.

Ube macapuno[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang ube halaya na inihahain kasama ang macapuno ay isang kilalang kombinasyon na kilala bilang ube macapuno. Ginagamit din ang kombinasyon sa iba pang mga kaluto ng ube, tulad ng sa mga ubeng keyk at ubeng sorbetes.[2][3]

Kamote halaya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang kamote halaya, na kilala rin bilang "camote delight" o "sweet potato jam", ay isang uri na gumagamit ng nilupak na kamote sa halip ng ube. Magkatulad ang paghahanda nito sa ube halaya. Kanaryo ang kulay nito.[4][5] Ayon sa kaugalian, kilala ito bilang nilupak na kamote, lalo na kung inihahain sa mga dahon ng saging.[6]

Halayang kalabasa[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang halayang kalabasa, na kilala rin bilang "squash halaya " o "pumpkin jam", ay isang uri na gumagamit ng nilupak na kalabasa. Magkatulad ang paghahanda nito sa ube halaya. Karaniwang kulay-kahel o kupasing kayumanggi ito.[7][8]

Binagol[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang binagol ay isang natatanging bersyon mula sa Silangang Kabisayaan na gumagamit ng nilupak na kalislindigsuloy ng gabi. Ibinebenta ito sa mga hinating bao. Ang kulay nito ay maaaring nasa pagitan ngkulay-lumang laso at kayumanggi.[9]

Nilupak na ube at gabi[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang nilupak na ube at gabi ay isang bersyong Tagalog kung saan pinagsasama ang ube sa mga kalislindigsuloy ng gabi.[10]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Halayang Ube-Purple Yam Jam".
  2. Belen, Jun. "Ube, the Purple Yam: Why Filipinos Love Purple Sweet Treats". Junblog. Nakuha noong 27 March 2019.
  3. Veneracion, Connie. "Ube – macapuno dessert". Casa Veneracion. Nakuha noong 27 March 2019.
  4. "Kamote Halaya Recipe (Sweet Potato Dessert)". Petite Rosie. Nakuha noong 7 June 2019.
  5. "How to cook the famous Camote Delight Dessert". PinoyRecipe.net. Nakuha noong 7 June 2019.
  6. "Nilupak Recipe". Pinoy Recipe At Iba Pa. Nakuha noong 23 April 2019.
  7. "Halayang Kalabasa ( Pumpkin Jam)". Tagalog Kitchen. Nakuha noong 7 June 2019.
  8. "Halayang Kalabasa". Pinoy Hapagkainan. Nakuha noong 7 June 2019.
  9. "Leyte Pasalubong". Our Awesome Planet. Nakuha noong 9 April 2019.
  10. "NILUPAK na UBE at GABI". Tagalog Kitchen. Nakuha noong 23 April 2019.
  • Alejandro, R., & Tettoni, L. (2012). Authentic Recipes from the Philippines. New York: Tuttle Pub.