Goa

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Goa
Estado ng India
Kinaroroonan ng Goa (kulay pula) sa India
Kinaroroonan ng Goa (kulay pula) sa India
Mapa ng Goa
Mapa ng Goa
Mga koordinato (Panaji): 15°29′56″N 73°49′40″E / 15.49889°N 73.82778°E / 15.49889; 73.82778Mga koordinato: 15°29′56″N 73°49′40″E / 15.49889°N 73.82778°E / 15.49889; 73.82778
Country  India
Rehiyon Kanlurang India
Itinatag Mayo 30, 1987
Kabisera Panaji
Pinakamalaking lungsod Vasco da Gama
Distrito 2
Pamahalaan
 • Gobernador Mridula Sinha
 • Pangunahing Ministro Manohar Parrikar (BJP)
 • Lehislatura Unicameral (40 puwesto)
 • Parliamentary constituency 2
 • Mataas na Hukuman Bombay High Court – Panaji, Goa Bench
Lawak
 • Kabuuan 3,702 km2 (1,429 sq mi)
Ranggo sa lawak ika-29
Populasyon (2011)
 • Kabuuan 1,457,723
 • Ranggo ika-26
 • Kapal 390/km2 (1,000/sq mi)
Sona ng oras IST (UTC+05:30)
ISO 3166 code IN-GA
HDI Increase 0.779 (high)
Ranggo sa HDI ika-3 (2005)
Literacy 88.70% (ika-3)
Wikang opisyal Konkani
Websayt www.goa.gov.in
^* Ang Konkani ay ang tanging wikang opisyal ngunit pinapayagan ding gamitin ang Marathi sa ano man opisyal na gawain.[1][2][3]

Ang Goa (/ go·wa /) ay ang pinakamaliit na estado ng India, at ikaapat na may pinakakaunting populasyon. Matatagpuan sa kanlurang India sa rehiyong na kung tawagin ay Konkan, ito ay pinalilibutan ng mga estado ng Maharashtra sa hilaga, ng Karnataka sa silangan at timog, habang ang Dagat Arabiano naman ang kanlurang baybayin nito. Ang Goa ang pinakamayaman na estado ng India na may per capita GDP na dalawa't kalahati ang taas kaysa sa buong bansa.[4] Ito rin ang nangungunang estado sa imprastruktura ayon sa Eleventh Finance Commission at may pinakamataas na kalidad ng buhay sa India ayon National Commission on Population batay sa 12 pamantayan.[4]

Panaji ang kabisera ng estado, habang ang Vasco da Gama naman ang pinakamalaking lungsod nito. Ang makasaysayang lungsod ng Margao ay makikitaan pa rin ng impluwensiya ng mga Portuges, na unang dumaong noong ika-16 siglo bilang mangangalakal at kalauna'y sumakop dito. Ang Goa ay dating lalawigan ng Portugal; ito ay ang ibayong-dagat na teritoryo ng Portuguese India na umiral ng 450 taon, hanggang 1961 nang ito'y isinanib na sa India.[5][6]

Dinadalaw ang Goa ng maraming dayuhan at lokal na turista taon-taon dahil sa mga dalampasigan nito, pook dalanginan at ang Lumang Goa. Mayaman din ang flora at fauna ng Goa, dahil na rin sa lokasyon nito sa kabundukan ng Western Ghats, na itinuturing na isang hotspot ng sanlaksang-buhay.

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Goa". Commissioner Linguistic Minorities, 42nd Report, July 2003 to June 2004. National Commissioner Linguistic Minorities. http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm. Hinango noong 17 July 2007. "Konkani is the only official language of the state. There actually is no second official language. However, as per notification, Marathi will be used for the purpose of reply by the Government whenever communications are received in that language." 
  2. UNI (30 May 2007). "Marathi vs Konkani debate continues in Goa". rediff.com (Rediff.com India Limited). http://www.rediff.com/news/2007/may/30goa.htm. Hinango noong 17 July 2007. 
  3. Government of Goa. "About Goa". goa.gov.in. Goa Government. http://www.goa.gov.in/knowgoa/aboutgoa.html. "At present, Marathi and Konkani are two major languages of Goa." 
  4. 4.0 4.1 Reports of the finance commissions of India: First Finance Commission to the Twelfth Finance Commission: the complete report. India. Finance Commission. Academic Foundation. 2005. p. 268. ISBN 81-7188-474-1. 
  5. "Liberation of Goa". Government Polytechnic, Panaji. http://gpp.nic.in/Liberation.html. Hinango noong 17 July 2007. 
  6. Pillarisetti, Jagan. "The Liberation of Goa: an Overview". The Liberation of Goa:1961. bharat-rakshak.com. http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/1960s/Goa01.html. Hinango noong 17 July 2007.