Hangul

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Mga titik hangul

Ang Hangul (sa Timog Korea) o Chosongul (sa Hilagang Korea) ay ang alpabetong kasalukuyang ginagamit sa pagsulat ng Koreano.[1] Maihahambing ito sa hanja, ang paraan ng pagsulat ng Koreano gamit ng mga logograpo ng Tsino. Inilikha ang alpabeto sa gitnang bahagi ng ika-15 siglo at sa kasalukuyan, ito ang opisyal na alpabetong ginagamit sa Hilaga at Timog Korea, at ko-opisyal ito sa Nagsasariling Prepekturang Koreano ng Yanbian sa Republikang Bayan ng Tsina.

Mga titik[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga titik ng Hangul ay tinatawag na jamo (자모). May 19 mga katinig at 21 mga patinig na ginagamit sa makabagong Hangul.

Mga katinig[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga titik ng Hangul at gabay sa pagbigkas. (Nakasulat ang mga paliwanag sa Ingles.)

Ang mga sumusunod na katinig ay ginagamit sa makabagong Hangul:

  • 9 ordinaryong katinig: ㄱ, ㄴ, ㄷ, ㄹ, ㅁ, ㅂ, ㅅ, ㅇ, ㅈ
  • 5 panahunang katinig: ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ
  • 5 aspiradong katinig: ㅊ, ㅋ, ㅌ, ㅍ, ㅎ

Ipinapakita ng talababa ang lahat ng 19 na mga katinig sa kaayusan ng alpabetikong Timog Koreano kasama ang mga katumbas na Binagong Romanisasyon sa bawat titik. Maaring mag-iba ang tunog ng mga katinig ng Hangul depende kung sila'y una o huling titik sa isang pantig. Ilang mga katinig ay nakikota lamang sa una o huling puwesto sa isang pantig.

Mga titik (Binagong Romanisasyon)
Una/Simula g kk n d tt r m b pp s ss (walang tunog) j jj ch k t p h
Huli* k k n t l m p t t ng t t k t p h
Paglagom: pagsasama-sama sa pagitan ng naunang huling titik ng salita* (itaas na hilera) binibigkas bilang + susunod na unang titik ng salita** (ibabang hilera) binibigkas bilang:

(e.g. 강루 - kang+ru = kang+nu, 있어 - iss+eo = is-seo, -합니다 - -hap+ni+da = -ham-ni-da)

Susunod na unang titik ng salita** ㅇ(ng) g kk+h n t - r m p - s ss ng+h t+ch - t+ch k+h t+h p+h h
ㅎ(h) k kk+h h t - l h p - t - n t - t k t p -
ㄱ(k) k+k n+g t+g - l+g m+g b+g - t+g - ng+g t+g - t+g t+g p+g h+k
ㄴ(n) g+n - l+n m+n m+n - t+n n+n ng+n t+n - t+n t+n p+n h+n
ㄷ(d) k+d n+d t+t - l+d m+d p+d - t+t t+t ng+d t+t - t+t k+d t+t p+d h+t
ㄹ(r) g+n l+l - l+l m+n m+n - - n - r
ㅁ(m) g+m n+m t+m - l+m m+m m+m - t+m - ng+m t+m - t+m k+d t+m p+m h+m
ㅂ(b) g+b - p+p - t+b - -
ㅅ (s) - t+ch
ㅈ(j) t+ch

Ang mga katinig ng Hangul ay maaring pagsamahin sa 11 kumpol na mga katinig na palaging lumalabas sa huling puwesto ng isang pantig. Ito ay ang mga: ㄳ, ㄵ, ㄶ, ㄺ, ㄻ, ㄼ, ㄽ, ㄾ, ㄿ, ㅀ, and ㅄ.

Mga patinig[baguhin | baguhin ang batayan]

Ipinapakita ng talababa ang 21 mga patinig na ginagamit sa makabagong Hangul sa kaayusan ng Timog Koreanong alpabeto kasama ang mga katumbas sa Binagong Romanisasayon para sa bawat titik. Hindi magkasundo ang mga lingguwistika sa bilang ng mga ponema laban sa mga diptonggo sa mga patinig ng Hangul.[2]

Mga titik
Binagong Romanisasyon a ae ya yae eo e yeo ye o wa wae oe yo u wo we wi yu eu ui i
Natatanging kaso ng ㅅ(s)

sa pagbigkas

shi (hindi "si")

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. http://www.wdl.org/en/item/4166
  2. Brown, Lucien; Yeon, Jaehoon (2015) (sa Ingles). The Handbook of Korean Linguistics. John Wiley & Sons. ISBN 1118370937.