Homoseksuwalidad

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Watawat na sagisag ng pamayanan(komunidad) ng homoseksuwal. Ang iba ibang kulay ng bahaghari(rainbow) ay sumisimbolo sa dibersidad sa homoseksuwal na komunidad.

Ang homoseksuwalidad[1] o homosekswalidad ay tumutukoy sa atraksiyong seksuwal sa kaparehong kasarian: ang lalaki sa kapwa lalaki, o kaya ang babae sa kapwa babae). Ito ay bahagi ng katangian o katauhan ng isang tao.[2] Ang seksuwal na orientasyon na homoseksuwalidad ay iba sa homoseksuwal na pag-aasal(homosexual behavior) dahil ang homoseksuwal na orientasyon ay tumutukoy sa pakiramdam(atraksiyon) at konseptong pansarili ng isang taong homoseksuwal. Ang isang homoseksuwal ay maaaring magnais na ihayag o hindi ang kanyang orientasyong homoseksuwal sa kanyang pag-aasal.[2] Ito ay nangangahulugang ang isang homoseksuwal ay maaring pumasok sa isang relasyong homoseksuwal o manatiling selibato (celibate) o hindi nakikipagtalik sa kapwa niya lalake o babae. Ang mga homoseksuwal na ayaw aminin o ihayag ang kanilang seksuwalidad dahil sa iba't ibang personal na dahilan ay sinasabing nagtatago sa kloseta at ang mga homoseksuwal na naghayag at tumanggap ng kanilang seksuwalidad ay sinasabing lumabas sa kloseta(came out of the closet) o nagladlad.

Mga nilalaman

[baguhin] Mga terminong ginagamit sa homosekswalidad

Sa mga bansang gumagamit ng salitang Ingles, ang karaniwan at katanggap tanggap na salita para tukuyin ang isang homosekswal ay "gay". Ang ilan sa mga salitang hindi katanggap tanggap o pang iinsulto sa mga homosekswal ay "faggot", "queer", "fag" at iba pa.

Sa Pilipinas ang karaniwang katumbas ng homoseksuwal ay "bakla", ngunit ang salitang ito ay sumasakop din sa ibang orientasyon na sa striktong kahulugan ng salitang homoseksuwal(na eksklusibong atraksiyon sa kaparehas na kasarian) ay hindi kabilang dito. Kabilang sa tinatawag na bakla ang biseksuwal (silahis), transeksuwal, mga kilos babae, at minsan ay mga malamya kumilos. Ang bisexual ay tumutukoy sa taong may atraksyon sa kapwa babae at lalake samantalang ang isang transeksuwal ay tumutukoy sa isang lalake na tumuturing sa kanyang sarili na kabilang sa kabaligtarang kasarian. Halimbawa ang isang babaeng transekswal ay ipinanganak na lalaki ngunit kanyang nararamdaman na siya ay babae. Ang isang lalakeng transeksuwal ay ipinanganak na babae ngunit kanyang nararamdaman na siya ay isang lalake. Ang isang transekswal ay maaring isang homoseksuwal ngunit ang iba ay mga heterosekswal. [3] Samakatuwid, ang isang orientasyong seksuwal(sexual orientasyon) ay hindi katumbas ng kasariang pagkakakilanlan(gender identity). Ang orientasyong seksuwal ay nararamdamang atraksiyong sekswal samantalang ang kasariang identidad ay paghahayag ng nararamdamang kasarian na kinabibilangan. Bukod sa salitang bakla, ang mga binabae(babaeng kumilos) na kinabibilangan ng mga transekswal at nagdadamit babae(crossdresser) ay tinatawag ding "binabae", "bading", "siyoke", "sirena", "beki" at iba pa. Ang mga bakla naman na kumikilos lalake ay tinatawag na "paminta" mula sa pa-men o pa-min na nangangahulugang "nagpapakalalake". Ang tomboy na iba ang kahulugan sa ibang bansa gaya ng Estados Unidos ay ginagamit sa Pilipinas para sa mga lesbiyana o mga babaeng may atraksiyon sa kapwa babae at sa mga lalakeng transkekswal(ipinanganak na babae).

[baguhin] Mga pananaw siyentipiko

[baguhin] Homoseksuwalidad sa mga hayop

Ang homosekwalidad ay makikita rin sa iba't ibang hayop gaya ng tupa, ibon, dolphin, bison, bonobo, daga, langaw at iba pa. [4][5]

Sa isang pagsasaliksik ng mga siyentipiko noong Oktubre 2003 sa pangunguna ni Charles E. Roselli et al. ng Oregon State University, ang homosekswalidad ng mga lalaking tupa ay nauugnay sa isang rehiyon sa utak ng mga tupang ito na tinatawag na "ovine Sexually Dimorphic Nucleus" (oSDN) kung saan ang sukat nito ay kalahati lamang sa sukat ng utak ng mga tupang lalaking heterosekswal. Bukod dito, ang mga tupang homosekswal ay may mas mataas na antas ng aromatase, isang enzyme na responsable sa pagbabago ng testosterone(hormone ng mga lalake) sa estradiol(hormone ng mga babae). "[6]

Natagpuan ng mga siyentipiko noong Hulyo 2010, na ang pagtanggal ng gene na "fucose mutarotase" na nakakaimpluwensiya sa antas ng hormone na estrogen sa babaeng daga, ang mga babaeng ito ay nagkaroon ng atraksyon sa kapwa nila babae. [7][8]

Natagpuan din ng mga siyentipiko noong 2011 na ang neurotransmitter na serotonin ay sangkot sa mekanismo ng atraksyong sekswal sa mga daga.[9][10]

[baguhin] Homosekuwalidad sa tao

dalawang hemispero ng utak ng tao

Ayon sa mga organisasyong siyentipiko gaya ng "American Psychological Association", [11][12] [13] American Psychiatric Association, American Psychological Association, American Counseling Association, the National Association of Social Workers, American Academy of Pediatrics,[14] American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, National Association of School Psychologists, American Academy of Physician Assistants, at National Education Association.[15][16], ang homosekwal na orientasyon ng isang tao ay isang normal na orientasyon at ito ay isang katangian na hindi na mababago. [17]

Sa isang pagsasaliksik ng mga siyentipiko, ang sukat ng utak ng mga lalaking homosekswal ay natagpuan na katulad ng sukat ng utak ng mga babaeng heterosekswal. Ang isa pang pagkakapareho ang bilang ng mga nerves(ugat) na nagdudugtong sa dalawang hemisphere ng utak ng tao ay pareho sa bilang ng mga lalaking homosekswal at babaeng heterosekswal. [18] Ang utak naman ng babaeng homosekswal(lesbiyana) ay katulad ng utak ng mga lalaking heterosekswal kung saan ang kanang hemisphere ng utak ay mas malaki kesa sa kaliwa.[18]

[baguhin] Mga pananaw relihiyoso

Ang mga iba't ibang sekta ay may iba't ibang pananaw tungkol sa homoseksuwalidad at iba't ibang interpretasyon sa mga talatang sinasabing nagbabawal sa homoseksuwalidad sa Bibliya o Quran at iba pang aklat.[19][20] Ayon sa iskolar na si Daniel A. Helminiak,[21] ang Bibliya ay maaaring ipakahulugan(interpreted) na literal o sa pamamagitan ng isang tamang kontekstong historikal-kultural nito. Sa ilalim ng isang literal na pagbasa nito, ang Bibliya ay pinapakahulugan ng mga konserbatibo na kumokondena sa homoseksuwalidad at mga homoseksuwal. [22] Sa ilalim naman ng kontekstong historikal-kultural nito, ang Bibliya "ay hindi sumasagot sa mga kasalukuyang tanong tungkol sa etikang seksuwal at hindi kumokondena sa pakikipagtalik sa parehong kasarian o orientasyong homoseksuwal gaya ng siyentipikong pagkakaunawa sa konseptong ito sa kasalukuyang makabagong panahon."[22] Ayon kay Helminiak, walang sinabi si Hesus tungkol sa homoseksuwalidad.[22] Para sa mga liberal, ang kontekstong kultural ng mga talatang ito ay tumutukoy sa pakikipagtalik na sangkot ang prostitusyon sa mga paganong templo ng ibang kultura.[23][24] Ayon naman sa mga sekularista, ang Bibliya ay hindi na makabuluhan sa modernong panahon ngayon dahil ito ay hindi aklat ng agham at gayundin ay sinasalungat ng agham, kosmolohiya, arkeolohiya, biolohiya(ebolusyon), heolohiya at iba pang sangay ng agham.[25][26][27] Bukod dito, ang Bibliya ay sinasabi ring naglalaman ng mga kaduda dudang moralidad gaya ng pag-uutos ng pang-aalipin sa Bibliya, henosidyo at hindi tamang pagtrato sa mga kababaihan.[28]

[baguhin] Konserbatibong posisyon

Ayon sa mga konserbatibong relihiyon, ang homosekwalidad ay isang kasalanan at isang "piniling"(choice) pag-aasal kaya dapat itakwil. Ang paniniwalang ito ay matatagpuan sa konserbatibong relihiyon ng Islam, Hudaismo at mga ilang sekta ng Kristiyano. Ang parusa sa mga homoseksuwal sa mga bansang Islamiko gaya ng Iran, UAE at Saudi Arabia ay pagkakakulong at sa ibang instansya ay parusang kamatayan. Ang opisyal na doktrina ng Romano katoliko ay naglalarawan ng homosekswalidad bilang "objectively disordered"[29] ngunit ayon sa katekismo ng Katoliko, ang "mga homosekswal ay dapat na tanggapin na may paggalang, habag, at pagiging sensitibo.[29]Ayon din sa katekismo, ang mga homoseksuwal ay tinatawag na maging selibato(celibate).[29]

[baguhin] Liberal na posisyon

Ang ilang mga liberal na relihiyon ay hindi tumuturing sa isang relasyong homosekswal na isang kasalanan o imoral. Para sa mga liberal, ang homoseksuwal na orientasyon ay hindi piniling pag-aasal at hindi mababago ayon sa pananaw ng mga siyentipiko. Tinatanggap rin ng mga liberal ang mga homoseksuwal dahil sila ay naniniwalang itinaguyod ni Hesus ang panlipunang hustisya(social justice) at pagtataguyod sa mga naaapi at itinakwil ng lipunan. Kabilang dito ang United Church of Canada, Unitarian Universalist Association, Canadian Unitarian Council, Episcopal Church (United States), United Church of Christ, Metropolitan Community Church, mga ilang protestante, mga liberal na sekta ng Hudaismo(Reform Judaism in North, Reconstructionist Judaism etc.), Kristyanismo at Islam(Al-Fatiha Foundation), Wicca at iba pa.

[baguhin] Karapatang pantao ng mga homoseksuwal

A black and white photograph of The Stonewall Inn, showing half of a sign that was placed in the window by the Mattachine Society several days following the riots
Ang pagsalakay ng mga pulis ng New York sa Stonewall Inn na isang gay bar noong 1969 ang pasimula ng pagprotesta ng homosekswal sa kanilang karapatang pantao.[30]

Ang karapatang pantao ng mga homosekswal ay magkakaiba sa iba't ibang bansa sa mundo. Kabilang sa karapatang pantao na pinaglalaban ng mga homoseksuwal ang karapatang ihayag ng malaya ang kanilang kalooban(freedom of expression), karapatang sibil na maikasal at makamit ang mga benepisyo na ibinibigay ng estado sa mga kasal na heteroseksuwal at mga anak nito, karapatang mabuhay ng malaya at walang diskiminasyon. Sa Estados Unidos, ang simula ng "Gay rights movement" ay naganap noong kaguluhan sa Stonewall noong Hunyo 1969, kung saan ang mga grupo ng mga homosekswal ay nagprotesta pagkatapos salakayin ng mga pulis sa New York ang isang "gay bar" na Stonewalll Inn.

Ang ilang halimbawa ng mga diskriminasyon na nararanasan ng mga bakla ay ang hindi pagtanggap sa trabaho dahil sa kanilang seksuwalidad, mga pang iinsulto at pagkutya, pagpapaalis sa mga establisyemento dahil sa kanilang kasuotan o kilos gaya ng nangyari kay Inday Garutay at BB Gandanghari sa Aruba bar,[31][32] mga karahasan at minsan ay pagpatay[33], bullying ng mga homosekswal na estudyante[34], at iba pa. Ang mga epekto ng diskriminasyong ito sa isang homosekswal ay kinabibilangan ng depresyon, paglayo sa mga tao(social withdrawal), hindi pagpasok sa eskwela, pagpapatiwakal[35] at iba pa.

Ang bansang may pantay na pagtrato sa mga mamamayan nitong homoseksuwal ay kinabibilangan ng mga bansa sa Europa(Netherlands, Sweden, Denmark at iba pa) at Amerika(kabilang na ang Canada, Estados Unidos, at Arhentina). Ang mga bansang ito ay may batas na pumapayag sa mga homosekswal na magpakasal at mamuhay ng malaya sa diskriminasyon. Ang ilan sa mga bansang ito ay tumatanggap din sa mga "gay refugee"(tumakas na bakla) na lumikas sa kanilang mga bansa dahil sa paguusig sa kanilang homosekuwalidad.[36]

[baguhin] Homopobia

Ang homopobia ay tumutukoy sa mga negatibong saloobin sa homoseksuwalidad, mga indibidwal na homoseksuwal o mga pinaniniwalaang homoseksuwal. Ang mga saloobing ito ay kinabibilangan ng kawalang simpatiya, pangungutya, prejudice, poot, paglayo at hindi makatwirang takot. Ang homopobia ay makikita sa diskriminasyon at karahasan batay sa nakikitang hindi heteroseksuwal na orientasyon. Ayon sa pinuno ng karapatang sibil na si Coretta Scott King, ang "homopobia ay tulad ng rasismo at antisemitismo at iba pang mga anyo ng bigotriya sa dahilang ito ay naghahangad na ibaba ang isang malaking pangkat ng mga tao, itanggi ang kanilang humanidad, dignidad at pagiging tao". Kabilang sa pinagmumulan ng homopobia ang musika at mga music video[37][38][39], mga simbahan/relihiyon(churches)[40][41][42], mga pelikula o palabas na nagpapakita ng negatibong stereotype ng mga homoseksuwal, mga sikat na personalidad na naghahayag ng kanilang homopobia at iba pa. Ang panloob na homopobia(internalized homophobia o egodystonic homophobia) ay negatibong saloobin sa sarili dahil sa sariling homoseksuwalidad. Ang gayong sitwasyon ay maaaring magsanhi ng labis na pagsupil ng mga pagnanasang homoseksuwal. Ito ay kinabibilangan rin ng panlabas na pagpapakita ng pag-aasal na heteronormatibo(gaya ng pilit na pagpapakasal sa mga babae at pagkakaroon ng anak) para sa lumabas na normal o matatanggap ng iba. Sa ibang mga kaso, ang isang may kamalayang panloob na pakikibaka ay nangyayari sa isang panahon na kalimitan ay nagtutunggali ng malalim na paniniwalaang relihiyoso o panlipunan laban sa malakas na seksuwal at emosyonal na pagnanasa. Ang kaguluhang ito ay kalimitang nagsasanhi ng klinikal na depresyon at ang hindi karaniwang mataas na bilang ng pagpapatiwakal ng mga kabataang homoseksuwal ay itinuturong dahilan ng phenomenon na ito. Ang psychotherapy at pakikilahok sa isang nagpapatibay na pangkat ay maaaring makatulong upang malutas ang panloob na alitang ito sa pagitan ng sariling relihiyoso at seksuwal na identidad. Sa isang kontroladong pag-aaral ng 64 na mga lalakeng heteroseksuwal(na ang kalahati ay nagsaad na sila ay homopobiko na may sariling iniulat na orientasyon) sa University of Georgia, natagpuan na ang mga lalake na homopobiko(gaya ng pagkakasukat ng index of homophobia)[43] ay itinuturing na labis na mas malamang na makaranas ng mas maraming tugon ng ereksiyon kapag inilantad sa mga larawang homoerotiko kesa sa mga hindi homopobikong lalake.[44]

[baguhin] Mga halimbawa ng kilalang homoseksuwal

[baguhin] Tingnan din

[baguhin] Sanggunian

  1. ↑ Homosexuality, homoseksuwalidad, Gabby's Dictionary, GabbyDictionary.com
  2. ↑ 2.0 2.1 American Psychological Association: Sexual orientation
  3. ↑ Mga halimbawa nito sina Kate Bornstein at Ben Barres
  4. ↑ Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective By Aldo Poiani, A. F. Dixson, Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press
  5. ↑ Levay, Simon (2011). Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation. Cambridge, Massachusetts: Oxford University Press. p. 70-71. 
  6. ↑ Roselli, Charles E.; Kay Larkin, John A. Resko, John N. Stellflug and Fred Stormshak (2004,). "The Volume of a Sexually Dimorphic Nucleus in the Ovine Medial Preoptic Area/Anterior Hypothalamus Varies with Sexual Partner Preference". Endocrinology (Endocrinology, Department of Physiology and Pharmacology, Oregon Health & Science University (C.E.R., K.L., J.A.R.), Portland, Oregon; Department of Animal Sciences, Oregon State University (F.S.), Corvallis, Oregon; and Agricultural Research Service, United States Sheep Experiment Station (J.N.S.), Dubois, Idaho.) 145 (2 478–483): 478–83. doi:10.1210/en.2003-1098. PMID 14525915. http://endo.endojournals.org/cgi/content/abstract/145/2/478. Nakuha noong 2007-09-10. 
  7. ↑ "Female mice 'can be turned lesbian by deleting gene'". Telegraph.co.uk. 2010-07-08. http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/7877774/Female-mice-can-be-turned-lesbian-by-deleting-gene.html. Nakuha noong 2010-11-17. 
  8. ↑ "Full text | Male-like sexual behavior of female mouse lacking fucose mutarotase". BioMed Central. 2010-07-07. http://www.biomedcentral.com/1471-2156/11/62. Nakuha noong 2010-11-17. 
  9. ↑ "Sexual preference chemical found in mice". BBC News. 2011-03-23. http://www.bbc.co.uk/news/health-12825688. Nakuha noong 2011-03-24. 
  10. ↑ "Molecular regulation of sexual preference revealed by genetic studies of 5-HT in the brains of male mice". Nature. 2011-03-23. http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature09822.html. Nakuha noong 2011-03-24. 
  11. ↑ "Just the Facts about Sexual Orientation & Youth". American Psychological Association. http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/just-the-facts.aspx. Nakuha noong 2011-04-02. 
  12. ↑ "Bachmann Silent on Allegations Her Clinic Offers Gay Conversion Therapy". ABC News. http://abcnews.go.com/Blotter/michele-bachmann-silent-allegations-clinic-offers-gay-conversion/story?id=14057215. Nakuha noong 13 June 2011. 
  13. ↑ American Medical Association policy regarding sexual orientation. American Medical Association. 2007-07-11. http://www.ama-assn.org/ama/pub/about-ama/our-people/member-groups-sections/glbt-advisory-committee/ama-policy-regarding-sexual-orientation.shtml. Nakuha noong 2007-07-30. 
  14. ↑ American Academy Of Paediatrics
  15. ↑ "Homosexuality and Adolesence" (PDF). Pediatrics, Official Journal of the American Academy of Pediatrics 92 (4): 631–634. 1993. http://pediatrics.aappublications.org/cgi/reprint/92/4/631.pdf. Nakuha noong 2007-08-28. 
  16. ↑ "Physician Assistants vote on retail clinics, reparative therapy". SpiritIndia.com. http://www.spiritindia.com/health-care-news-articles-10085.html. Nakuha noong 2007-08-28. 
  17. ↑ Letter from the Attorney General of the United States to the Speaker of the U.S. House of Representatives, RE: DOMA, 23rd February 2011,"Second, while sexual orientation carries no visible badge, a growing scientific consensus accepts that sexual orientation is a characteristic that is immutable"
  18. ↑ 18.0 18.1 What the Gay Brain Looks Like, Time Magazine, June 17, 2008
  19. ↑ Religious Tolerance: Bible and homosexuality
  20. ↑ [:en:The Bible and homosexuality|The Bible and homosexuality]]
  21. ↑ Helminiak, Daniel A. (2000). What the Bible Really Says About Homosexuality: Millennium Edition. New Mexico: Alamo Square Press, pages 131-132.
  22. ↑ 22.0 22.1 22.2 Helminiak, Daniel A. (2000). What the Bible Really Says About Homosexuality: Millennium Edition. New Mexico: Alamo Square Press, chapter nine: Summary and conclusion, page 131
  23. ↑ http://www.wouldjesusdiscriminate.org/biblical_evidence/leviticus.html
  24. ↑ http://www.religioustolerance.org/hom_bibi.htm
  25. ↑ Barbara Bradley Hagerty (August 9, 2011). "Evangelicals Question The Existence Of Adam And Eve". All Things Considered. http://www.npr.org/2011/08/09/138957812/evangelicals-question-the-existence-of-adam-and-eve. 
  26. ↑ Bible gets a reality check
  27. ↑ Did the Red Sea Part? No Evidence, Archaeologists Say
  28. ↑ http://www.religioustolerance.org/imm_bibl.htm
  29. ↑ 29.0 29.1 29.2 Katekismo ng Romano Katoliko
  30. ↑ Carter, p. 143.
  31. ↑ http://www.pep.ph/news/21640/BB-Gandanghari-claims-her-rights-were-violated-when-she-was-denied-entry-in-a-bar
  32. ↑ http://www.pcij.org/blog/2006/08/04/senate-to-tackle-bill-penalizing-discrimination-vs-lesbians-gays-bisexuals-and-transgenders
  33. ↑ http://www.usatoday.com/news/nation/2008-10-27-hatecrimes_N.htm
  34. ↑ http://www.reuters.com/article/2011/08/14/us-minnesota-gay-harassment-idUSTRE77D21C20110814
  35. ↑ Richard James (1 October 2010). "US gay community reeling from 'epidemic' of suicides among teenagers". London: Dailymail.co.uk. http://www.dailymail.co.uk/news/article-1316782/US-gay-community-reeling-epidemic-suicides-teenagers.html?ITO=1490. Nakuha noong 2010-10-01. 
  36. ↑ Minister backs refugee status for gay Iranians, Toronto Star, February 28, 2009
  37. ↑ Urban, Robert (June 1, 2006). "Taking the Homophobia Out of Hip-Hop: A Progress Report". After Elton. http://www.afterelton.com/archive/elton/music/2006/6/hiphop.html. 
  38. ↑ "Beyond Beats and Rhymes". pbs.org. http://www.pbs.org/independentlens/hiphop/. Nakuha noong 2011-10-16. 
  39. ↑ "Issue Brief: Gender Violence and Homophobia". http://www.itvs.org/outreach/hiphop/resources/brief_gender.pdf. [patay na ugnay]
  40. ↑ Banerjee, Neela (January 21, 2006). "Black Churches' Attitudes Toward Gay Parishioners Is Discussed at Conference". The New York Times. http://www.nytimes.com/2006/01/21/national/21church.html. Nakuha noong May 4, 2010. 
  41. ↑ Michel, Amanda (January 25, 2008). ""Obama takes on the black community's homophobia"". Huffington Post. http://www.huffingtonpost.com/2008/01/25/obama-takes-on-the-black-_n_83234.html. 
  42. ↑ "black gay christian church and homosexuality OPERATION: REBIRTH". http://www.operationrebirth.com/. 
  43. ↑ Index of Homophobia: W. W. Hudson and W. A. Ricketts, 1980.
  44. ↑ Adams HE, Wright LW, Lohr BA (August 1996). "Is homophobia associated with homosexual arousal?". J Abnorm Psychol 105 (3): 440–5. doi:10.1037/0021-843X.105.3.440. PMID 8772014. http://content.apa.org/journals/abn/105/3/440.  Summarized in an American Psychological Association press release, August 1996: "New Study Links Homophobia with Homosexual Arousal".


TaoSeksuwalidad Ang lathalaing ito na tungkol sa Tao at Seksuwalidad ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

Kinuha mula sa "http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Homoseksuwalidad&oldid=1046880"
Mga pansariling kagamitan
Mga ngalan-espasyo

Naiiba pa
Mga gawain
paglilibot
pakikihalubilo
Mga kagamitan
Sa ibang wika