Adan at Eba
Ayon sa Aklat ng Henesis sa Lumang Tipan ng Bibliya, sina Adan at Eba[1] ang unang lalaki at unang babae -- mga unang tao -- at mga magulang ng sangkatauhan. Si Adan ang pinakaunang tao at ama ng sangkatauhan, at si Eba ang pangalawang tao at ina ng sangkatauhan. Nilalang ng Diyos si Adan mula sa alabok sa lupa ayon sa wangis o kalarawan ng Diyos. Nagmula ang pangalang Adan o Adam mula sa wikang Ebreong nangangahulugang "buhay." Nilikha naman ng Diyos si Eba mula sa mga tadyang ni Adan. Hinango ang katawagang Eba mula sa salitang Ebreong may kahulugang "ina ng lahat ng mga may buhay" o "ina ng lahat ng mga nabubuhay." Iniligay ng Diyos sina Adan at Eba sa Halamanan ng Eden subalit napalayas sapagkat kinain nila ang ipinagbabawal na bunga mula sa puno ng kaalaman ng kabutihan at kasamaan.[1]
Si Adan (Ingles: Adam, Kastila: Adan, Ebreo: אָדָם: ʼĀḏām, alabok; alikabok; tao; sangkatauhan; Arabe: آدم, ʼĀdam; Ge'ez: አዳ) at si Eba (Ingles: Eve, Kastila: Eva, Ebreo: חַוָּה, Ḥawwā, "isang nabubuhay"; Arabe: حواء, Ḥawwāʼ; Ge'ez: ሕይዋን, Hiywan) ang itinuturing na unang lalaki at babaeng nilikha ng Diyos sa mga pampananampalatayang mga aklat na Tora, Bibliya at Kuran.
Lumilitaw sa maraming mga aklat sina Adan at Eba sa marami pang mga aklat bukod pa sa Henesis, katulad ng sa Kuran, ang Buhay nina Adan at Eba, ang Talmud, at mga tekstong Nostiko. Kung minsan, kabilang na tinutukoy sa tradisyong Hudyo ang iba pang mga asawa ni Adan bukod kay Eba. Ihinarap ni Pablo ng Tarsus si Hesukristo bilang ang "bagong Adan" na nagdadala ng buhay imbis na kamatayan. Sinasagisag ng ahas sa Halamanan ng Eden si Satanas sa teolohiyang Kristiyano, at ang Pagbagsak (ang pagkain ng pinagbabawal na bunga) ang nagtatag at naglunsad ng kasalanang orihinal ng tao. Itinuturing ng mga Muslim na si Adan ang pinakaunang mga propeta ng Islam.
Mga nilalaman |
Pinagmulan ng kwento [baguhin]
Ang kwento ni Adan at Eva at ng hardin ng Eden ay sinasabi ng mga skolar na hinango sa mas naunang mga mito na Sumerian at Akkadian.[2] [3][4]
Mitong paglikha ng Sumeria [baguhin]
Ayon sa mitong Sumerian, ang tanging nagkukulang sa paraisong Dilmun(na pinaniniwalaang ang bansang Bahrain sa kasalukuyan) ang sariwang tubig. Ang diyos na si Enki(o Ea) ay nag-utos kay Utu na diyos-araw na magdala ng sariwang tubig mula sa mundo(earth) upang diligan ang hardin. Sa mito ni Enki at Ninhursag, isinalaysay na ang diyosang-ina na si Ninhursag ay nagsanhi sa walong mga halaman na lumago sa hardin ng mga diyos. Si Enki ay nagnais na kumain ng mga halamang ito at ipinadala ang kanyang sugo na si Isimud na kunin ang mga ito. Kinain ni Enki ang mga ito ng isa isa at sa galit ni Ninhursag ay naghayag ng sumpang kamatayan kay Enki. Bilang resulta ng sumpang ito ni Ninhursag kay Ennki, ang walo sa mga organo ng katawan ni Enki ay inatake ng sakit at siya ay nasa sakit ng kamatayan. Ang mga dakilang diyos ay nasiphayo at si Enlil na pinunong diyos ay walang kapangyarihang makatulong. Si Ninhursag ay hinikayat na bumalik at ayusin ang sitwasyon. Si Ninhursag ay lumikha ng walong mga diyosa ng kagalingan na nagpagaling sa bawat may sakit na mga bahagi ng katawan ni Enki. Ang isa sa mga bahaging ito ang tadyang ng diyos at ang diyosang nilikha upang mangasiwa sa tadyang ay pinangalanang Ninti na nangangahulugang "babae ng tadyang".
| Paglikhang mito ng Sumeria | Aklat ng Genesis |
|---|---|
| Ang lugar na pinangyarihan ay isang hardin ng paraiso | Ang lugar na pinangyarihan ay isang hardin ng paraiso |
| Ang pagdidilig sa mga hardin ng tubig mula sa mundo. | Ang pagdidilig sa mga hardin ng tubig mula sa mundo. |
| Ang pagkain ng ipinagbabawal na mga prutas ni Enki | Ang pagkain ng ipinagbabawal na mga prutas ni Adan at Eba |
| Ang sumpa sa tao(mga tao) na kumain ng ipinagbabawal na prutas. | Ang sumpa sa tao(mga tao) na kumain ng ipinagbabawal na prutas. |
| Ang paglikha ng babae upang pagalingin ang tadyang ng lalake | Ang paglikha ng babae mula sa tadyang ng lalake |
| Ang salitang ti mula sa pangalang Ninti ay may dalawang kahulugan. Ito ay maaaring mangahulugang "tadyang"(rib) o "buhay" kaya ang Ninti ay maaaring pakahulugang "babae ng tadyang" o "babae ng buhay". | Ang Eba o sa orihinal na semitikong anyong Hawah ay nangangahulugang "buhay" |
Epiko ni Gilgamesh [baguhin]
Pangunahing lathalain: 
Ang Epiko ni Gilgamesh ay posibleng nag-uugat mula 3,700 taong nakakalipas. Ang unang bersiyong Lumang Babilonian ng Epiko ni Gilgamesh ay isinulat noong ca. 1800 BCE at mas naunang isinulat sa Tanakh ng Bibliya. Ang mga pagkakatugma sa Epiko ni Gilgamesh at Aklat ng Genesis ay matagal nang nakilala ng mga skolar.[5] Ang kwento ng Arko ni Noe ay inaayunan ng mga skolar na hinango mula sa Epiko ni Gilgamesh.[6] [7]
Ang imperyong Babilonia(na mas naunang lumitaw sa Israel) ay napaka-impluwensiyal sa sinaunang Malapit na Silangan at sumakop sa Israel noong 587 BCE.
| Epiko ni Gilgamesh | Aklat ng Genesis |
|---|---|
| Si Enkidu ay binuo mula sa putik ng lupa ng diyosa ng paglikha na si Aruru | Si Adan ay binuo mula sa alikabok ng lupa(Genesis 2:7) |
| Si Enkidu ay hubad at kasama ng mga hayop | Si Adan ay hubad at kasama ng mga hayop |
| si Enkidu ay tinukso ng babaeng si Shamhat | si Adan ay tinukso ng babaeng si Eba |
| Pagkatapos makipagtalik ni Enkidu kay Shamhat, ang mga hayop ay hindi na tumutugon kay Enkidu gaya ng nakaraan. Inihayag ni Shamhat na si Enkidu ay naging maalam at naging tulad ng isang diyos. Ginawan ng damit ni Shamhat si Enkidu at ipinakilala siya sa diyeta ng tao. | Sinabi ng ahas kay Adan at Eba na sila ay magiging tulad ng diyos kung kakainin nila ang bunga ng Puno ng Kaalaman. Nang kainin nila ang bunga, kanilang nalaman na sila ay hubad at nagtago sa kahihiyan. Si Yahweh ay gumawa ng mga damit para sa kanila.(Genesis 3:7-8) |
| Sa paghahangad ni Gilgamesh ng imortalidad(walang hanggang buhay), siya ay sinabihang may umiiral na halaman sa ilalim ng dagat na may katangiang magpabatang muli sa mga matanda. Si Gilgamesh ay sumisid sa dagat at inakyat ang halaman. Gayunpaman, ang halaman ay ninakaw habang siya ay naliligo. Ang magnanakaw na nagnakaw ng halaman ng walang hanggang kabataan(everlasting youth) mula sa kanya ay walang iba kundi ang ahas | Sinabi ni Yahweh kina Adan at Eba na huwag kumain ng bunga mula sa Puno ng Kaalaman na nagsasabing sila ay mamamatay kung gagawin nila ito. Hinikayat ng ahas sina Adan at Eba na kainin ang bunga na nagsasabing hindi sila mamamatay at magiging tulad ng diyos na nakakaalam ng mabuti at masama.[Genesis 3:2-5] Pagkatapos, sinabi ni Yahweh, "Katulad na natin ngayon ang tao, sapagkat alam na niya ang mabuti at masama. Baka pumitas siya at kumain ng bungangkahoy na nagbibigay-buhay at hindi na siya mamatay."(Genesis 3:22) |
Adapa [baguhin]
Ayon sa historyan na si Mario Liverani, ang pagkakatulad ng mitong Babilonian ni Adapa[8] at Adan sa Aklat ng Genesis ang mga sumusunod:[9]
| Mito ni Adapa | Aklat ng Genesis |
|---|---|
| Sa pamamagitan ng interbensiyon ng diyos na si Ea, si Adapa ay nagkamit ng kaalaman tungkol sa langit at lupa. | Sa pamamagitan ng interbensiyon ng ahas, si Adan ay nagkamit ng kaalaman tungkol sa mabuti at masama. |
| Kung si Adapa ay bilang panauhin ng mga diyos ay tumanggap sa pagkain at inumin ng buhay, siya ay magiging imortal(walang kamatayan) tulad ng mga diyos. | Kung si Adan ay kumain sa puno ng buhay, siya ay magiging imortal tulad ng diyos. |
| Si Anu ay naghandog ng oportunidad kay Adapa ngunit ang pagtanggi nito ay pumayag kay Anu na pabalikin ito sa lupa. | Upang pigilan ng diyos na si Yahweh ang imortalidad ni Adan, kanya itong itinaboy sa paraiso(eden) at ipinadala sa lupa. |
| Bilang prototipo ng pagkasaserdote ay gayunpaman nagpanatili ng mga pribilehiyo ng isang saserdote na pagkakatanggap sa bahay na pang-diyos, pakikipag-ugnayan sa mga diyos, kaalaman ng mga ritwal at patakaran ng puridad at nakapagpapalayas ng demonyo na kapangyarihan ng mga salita. Ang pagiging epektibo ng kanyang sumpa laban sa Timog Hangin(South Wind) ay kaugnay sa mga pangsaserdoteng eksorsismo(pagpapalayas ng demonyo) na nasa pragmentong D. | si Adan bilang prototipo ng sangkatauhan ay nagkamit sa anyo ng mga sumpa na hirap ng pagbubungkal sa pagkuha ng pagkain at kahirapan ng panganganak o ang imortalidad ng sangkatauhan at hindi ng indibidwal na imortalidad. |
Mga pananaw [baguhin]
Pananaw relihiyoso [baguhin]
Ang mga kreasyonista na nagtataguyod ng literal na interpretasyon ng Bibliya ay naniniwalang sina Adan at Eba ay mga tunay na indbidwal na umiral sa kasaysayan at naging mga ninuno ng lahat ng mga kasalukuyang tao. Gayunpaman, ang ilang mga Kristiyano ay naniniwala na ang kwento ni Adan at Eba ay piguratibo o simboliko lamang. Sa pakikipagdebate sa biologong si Richard Dawkins noong Abril 2012, inamin ng Romano Katolikong Kardinal na si George Pell na ang kwento ni Adan at Eba ay isa lamang sopistikadong mito(myth) upang ipaliwanag ang pagdurusa at kasamaan kesa isang katotohanang siyentipiko.[10]
Pananaw siyentipiko sa pinagmulan ng tao [baguhin]
Mga ibang unang tao sa mga ibang mitolohiya [baguhin]
Tingnan din [baguhin]
Sanggunian [baguhin]
- ↑ 1.0 1.1 "Adam and Eve". The New Book of Knowledge (Ang Bagong Aklat ng Kaalaman), Grolier Incorporated. (1977).
- ↑ S. G. F. Brandon, Creation Legends of the Ancient Near East
- ↑ Graves & Patai, Hebrew Myths: p21-23
- ↑ Hooke, Middle Eastern Mythology: p41-45 & p119-120
- ↑ Gmirkin, Russell, "Berossus and Genesis, Manetho and Exodus.., Continuum, 2006, p. 103. See also Blenkinsopp, Joseph, "Treasures old and new.." Eerdmans, 2004, pp. 93–95.
- ↑ A. R. George (2003). The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts. Oxford University Press. pp. 70–. ISBN 978-0-19-927841-1. http://books.google.com/books?id=21xxZ_gUy_wC&pg=PA70. Nakuha noong 8 November 2012.
- ↑ Rendsburg, Gary. "The Biblical flood story in the light of the Gilgamesh flood account," in Gilgamesh and the world of Assyria, eds Azize, J & Weeks, N. Peters, 2007, p. 117
- ↑ http://www.sacred-texts.com/ane/adapa.htm
- ↑ Myth and Politics in Ancient Near Eastern Historiography, Mario Liverani, pp.21-23
- ↑ http://www.theaustralian.com.au/news/nation/adam-and-eve-thats-just-mythology-says-pell/story-e6frg6nf-1226322379822
