Komunismo

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Komunista)
Jump to navigation Jump to search
Ang martilyo at karit, ang karaniwang sagisag ng komunismo.

Ang komunismo (Ingles: communism; Pranses: communisme) ay isang malayong-kaliwang pang-ekonomiya, pampilosopiya, panlipunan, at pampolitikang ideolohiya at kilusan na ang layunin ay ang pagtatatag ng isang lipunang komunista, isang kaayusang sosyoekonomiko na nakabalangkas sa ideya ng pag-aalis ng pag-aaring pribado at ekonomiyang pamilihan at pagpapalit nito ng pag-aaring komun ng moda ng produksyon at pagkawala ng salapi, estado, at uring panlipunan. Bagama't ginagamit nang palitan sa midya, ang komunismo ay isang tiyak ngunit naiibang anyo ng sosyalismo.

Maaring isa itong sanga ng kilos sosyalista. Ang komunista ay tumubo sa maraming uri na nangaling sa iba't ibang tao at kultura. Mga example ay ang Maoismo, Trotskismo, Luxemburgismo, anarkismo-komunismo. Si Karl Marx ang nagbuo ng isip ng komunismo sa libro niyang Manipestong Komunista na tinapos ng taong 1848.

Sa isang komunistang bansa, hindi pinapayagan ang mga mamamayan na makilahok sa pamamahala. Hindi sila nagtataglay ng mga karapatan at itinuturing silang walang kalayaan. Higit na tinatangkilik ng mga bansang hindi umuunlad ang komunismo. Marahil, naiimpluwensyahan sila ng paniniwalang sa lipunang komunismo, pantay-pantay ang mga tao.

Sa kasalukuyan, nagkakaroon na ng ilang pagbabago sa kaisipang komunismo, lalo na sa larangang pangkabuhayan at paggawa. Ilan sa mga pagbabagong ito ang pagbibigay ng iba't-ibang pasahod batay sa matratrabaho ng bawat manggagawa at pinapayagan din ang mga tao na magkaroon ng sariling negosyo. Halimbawa, sa Yugoslabya at Unggarya, pinapayagan na ng mga opisyal ng pamahalaan ang mga propesyonal at ang may-angking kakayahan na magtayo ng mga industriya at negosyo upang magkaroon ng kompetisyon.

Etimolohiya at Terminolohiya[i-edit | i-edit ang source]

Pinagmulan at Unang Paggamit[i-edit | i-edit ang source]

Si Joseph Alexandre Victor d'Hupay, isang pilosopong Pranses na kilala bilang unang manunulat na gumamit ng terminong komunismo sa kanyang makabagong kahulugan.
Si Nicolás Edme Restif de la Bretonne, isang nobelistang Pranses na naging isa sa mga unang tagatangkilik ng komunismo.

Nagmumula ang terminong komunismo sa Kastilang comunismo, na siya'y nanggagaling sa Pranses na communisme, na binuo mula sa Lating salitang communis at panlaping isme.[1] Isinasalin ang communis na "ng o para sa pamayanan", habang ang isme ay nagpapahiwatig ng abstraksyon sa isang estado, kilos, kondisyon, o doktrina. Dahil dito, ang komunismo ay maaaring bigyang kahulugan na "ang estado ng pagkakariyan ng o para sa pamayanan". Bago ito nagkaroon ng konotasyon na isang organisasyong pampolitika at pang-ekonomiya, una itong ginamit sa pagtatalaga ng iba't-ibang sitwasyong panlipunan. Sa kasalukuyang panahon, ang komunismo ay pangunahing naiuugnay sa ideolohiyang Marxismo, partikular na kinakatawan sa Manipestong Komunista na nagmumungkahi ng tiyak na uri ng komunismo.[2]

Mga katangian ng komunismo[i-edit | i-edit ang source]

Ang komunismo ay lipunan na walang mga uri, walang pagsasamantala ng tao sa kanyang kapwa, at walang anumang indibidwal o kolektibong pag-aari. Ang tanging posibleng dulo ng sosyalisasyon ng produksiyon ng kapitalismo ay panlipunang pag-aari, ng buong lipunan, sa mga kagamitan ng produksiyon. Tanging sa pagwasak ng makauring mga prebilihiyo at indibidwal na pag-aari ang makaresolba sa umiiral na mga kontradiksiyon sa pagitan ng panlipunang katangian ng produksiyon at sa kapitalistang kalikasan ng panlipunang mga relasyon.

Ang panlipunang pag-aari na ito ng lahat ng produktibong pwersa at sa mga kagamitan ng produksiyon ay tanging ang proletaryado lamang ang makagagawa: isang pinagsamantalahang uri, na walang pang-ekonomiyang pag-aari, at kumikilos bilang isang produktibong kolektibidad.

Kaya ang komunistang lipunan ay nakabatay sa pagpawi ng kasalatan at sa produksiyon ng pangangailangan ng sangkatauhan. Ang komunismo ay lipunan ng kasaganaan, na magbibigay satispaksiyon sa lahat ng iba't-ibang pangangailangan ng sangkatauhan. Ang antas ng pag-unlad ng produktibong pwersa, ng siyensiya ng tao, teknolohiya at kaalaman, ang magbigay-daan sa emansipasyon ng tao mula sa dominasyon ng bulag na ekonomikong mga pwersa.

Tingnan din[i-edit | i-edit ang source]

  1. Harper, Douglas (2020). "Communist". Online Etymology Dictionary. Nakuha noong 15 August 2021.
  2. Morris, Emily (8 March 2021). "Does communism work? If so, why not". Culture Online. University College London. Nakuha noong 13 August 2021.