Lantanido

Mga Lantanido sa talaang peryodiko

Ang lantanido o seryeng lanthanoid (nomenklaturang IUPAC)^[1] ay binubuo ng labinlimang metal na elementong kemikal na may atomikong bilang na 57 hanggang 71, mula lantano hanggang sa lutesyo.^[2]^[3]^[4]

Kadalasang tinatawag ang labinlimang elementong lantanido, kasama na ang mga katulad na elementong kemikal na iskandiyo at itriyo, na bihirang elemento ng lupa.

Ginagamit ang impormal na kemikal na simbulong Ln sa mga pangkalahatang usapan sa lantanido para tukuyin ang kahit anong lantanido. Lahat, maliban sa isa, ng mga lantanido ay mga elementong nasa f-bloke, na sumusunod sa pagpupuno ng talukab ng elektron sa 4f; ang lutesyo, isang elementong d-block, ay kadalasang isinasama sa pangkat ng lantanido dahil sa pagkakapareha niya sa kemikal na karakter sa iba pang lantanido. Nakakabuo ang lahat ng mga elementong lantanido ng trivalent cations, Ln³⁺, na kung saan ang kemika ay malakihang nalalaman sa pamamagitan ng rayos ioniko, na kung saan ay bumababa kahit papaano mula sa lantano hanggang sa lutesyo.

Elemento	La	Ce	Pr	Nd	Pm	Sm	Eu	Gd	Tb	Dy	Ho	Er	Tm	Yb	Lu
Atomikong bilang	57	58	59	60	61	62	63	64	65	66	67	68	69	70	71
Larawan
Densidad (g/cm³)	6.162	6.770	6.77	7.01	7.26	7.52	5.244	7.90	8.23	8.540	8.79	9.066	9.32	6.90	9.841
Punto ng pagkalusaw (°C)	920	795	935	1024	1042	1072	826	1312	1356	1407	1461	1529	1545	824	1652
Atomikong konpigurasyon ng elektron*	5d¹	4f¹5d¹	4f³	4f⁴	4f⁵	4f⁶	4f⁷	4f⁷5d¹	4f⁹	4f¹⁰	4f¹¹	4f¹²	4f¹³	4f¹⁴	4f¹⁴5d¹
Konpigurasyong elektron ng Ln³⁺ *^[5]	4f⁰^[6]	4f¹	4f²	4f³	4f⁴	4f⁵	4f⁶	4f⁷	4f⁸	4f⁹	4f¹⁰	4f¹¹	4f¹²	4f¹³	4f¹⁴
Rayos ng Ln³⁺ (pm)	103	102	99	98.3	97	95.8	94.7	93.8	92.3	91.2	90.1	89	88	86.8	86.1

* Sa pagitan ng panimulang [Xe] at sa hulihang 6s² ng mga talukab ng elektron

Pangkat ng mga elemento ang lantanido na kung saan tumataas ang atomikong bilang mula 57 (lantano) hanggang sa 71 (lutesyo). Ginagamit ang lantanido sapagkat kapareho ng mga magagaan na elemento sa serye ang kemikal na karakter ng lantano. Sa mahigpit na pananalita, parehong makikita ang lantano at tutesyo sa ikatlong elementong pangkat, dahil iisa lamang ang kanilang balensyang elektron sa talukab d. Subalit, parehong isinasama sila sa pangkalahatang usapan sa mga elementong lantanido.

Tignan din

Talababa

↑ Ginagamit ng kasalukuyang rekomendasyong IUPAC ang pangalang lanthanoid kaysa sa lanthanide, dahil ang "-ide" ay tumutukoy sa negatibong mga ion samantalang ang "-oid" ay tumutukoy sa isa sa mga miyembro ng mga nilalaman ng elemento. Samantalang, pinapaboran pa rin ang lanthanide sa karamihan (~90%) sa mag pang-agham na artikulo at kasalukuyang ginagamit ng Ingles na Wikipedia. Sa mga lumang literatura, kadalasan pa ring ginagamit ang "lanthanon".
↑ Gray, Theodore (2009). The Elements: A Visual Exploration of Every Known Atom in the Universe. New York: Black Dog & Leventhal Publishers. p. 240. ISBN 978-1-57912-814-2.
↑ Lanthanide, Encyclopædia Britannica on-line
↑ Holden, Norman E. and Coplen, Tyler (January–February 2004). "The Periodic Table of the Elements". Chemistry International. 26 (1). IUPAC: 8. Nakuha noong March 23, 2010.{{cite journal}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
↑ Walter Koechner (2006). Solid-state laser engineering. Springer. pp. 47–. ISBN 978-0-387-29094-2. Nakuha noong 15 January 2012.
↑ Lanthanum – Chemistry Encyclopedia – reaction, water, elements, metal, gas, name, atom. Chemistryexplained.com. Retrieved on 2012-01-15.

Kawing panlabas

lanthanide Sparkle Model, used in the computational chemistry of lanthanide complexes
USGS Rare Earths Statistics and Information Naka-arkibo 2002-10-15 sa Wayback Machine.
Ana de Bettencourt-Dias: Chemistry of the lanthanides and lanthanide-containing materials Naka-arkibo 2008-04-15 sa Wayback Machine.

[1] Ginagamit ng kasalukuyang rekomendasyong IUPAC ang pangalang lanthanoid kaysa sa lanthanide, dahil ang "-ide" ay tumutukoy sa negatibong mga ion samantalang ang "-oid" ay tumutukoy sa isa sa mga miyembro ng mga nilalaman ng elemento. Samantalang, pinapaboran pa rin ang lanthanide sa karamihan (~90%) sa mag pang-agham na artikulo at kasalukuyang ginagamit ng Ingles na Wikipedia. Sa mga lumang literatura, kadalasan pa ring ginagamit ang "lanthanon".

[Gray-2] Gray, Theodore (2009). The Elements: A Visual Exploration of Every Known Atom in the Universe. New York: Black Dog & Leventhal Publishers. p. 240. ISBN 978-1-57912-814-2.

[3] Lanthanide, Encyclopædia Britannica on-line

[Holden2004-4] Holden, Norman E. and Coplen, Tyler (January–February 2004). "The Periodic Table of the Elements". Chemistry International. 26 (1). IUPAC: 8. Nakuha noong March 23, 2010.{{cite journal}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)

[5] Walter Koechner (2006). Solid-state laser engineering. Springer. pp. 47–. ISBN 978-0-387-29094-2. Nakuha noong 15 January 2012.

[6] Lanthanum – Chemistry Encyclopedia – reaction, water, elements, metal, gas, name, atom. Chemistryexplained.com. Retrieved on 2012-01-15.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]