Elyo

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Helyo)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin


hydrogenhelium → -
-

He

Ne
Kaanyuan
colorless gas
Pangkalahatang Katangian
Pangalan, simbolo, bilang helium, He, 2
Bigkas /ˈhiːliəm/ hee-lee-əm
Kategorya ng elemento noble gases
Pangkat, Piryud, Bloke 11, s
Batayang atomikong bigat 4.002602(2)g·mol−1
Kompigurasyon ng elektron 1s2
Mga Elektron kada talukab 2 (Larawan)
Pisikal na Katangian
Kulay walang kulay
Anyo gas
Densidad ng likido sa m.p. 0.145 g·cm−3
Punto ng pagkalusaw 0.95 K, -272.20 °C, -457.96 °F
Punto ng pagkulo 4.222 K, -268.928 °C, -452.07 °F
Tripleng punto 2.177 K (-271°C), 5.043 kPa
Critical point 5.1953 K, 0.22746 MPa
Init ng pagsasanib 0.138 kJ·mol−1
Init ng baporisasyon 0.0829 kJ·mol−1
Espesipikong kapasidad sa init (25 °C) 20.78 J·mol−1·K−1
Presyur ng tampuok
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 1.23 1.67 2.48 4.21
Katangiang Atomiko
Estadong oksidadyon 0
(amphoteric oxide)
Elektronegatibidad no data (Iskala ni Pauling)
Mga enerhiya sa pagbuo ng ion Una: 2372.3 kJ·mol−1
Ikalawa: 5250.5 kJ·mol−1
Kobalenteng rayos 28 pm
Rayos Van der Waals 140 pm
Iba pa
Estruktura ng kristal hexagonal
Panunurang magnetiko diamagnetic
Termal na konduktibidad (300 K) 0.1805 W·m−1·K−1
Bilis ng tunog (gas, 27 °C) 1310 m/s
Bilang rehistrasyon ng CAS 1333-74-0
Pinakatumatagal na isotopo
Pangunahing artikulo: Mga isotopo ng helium
iso NK Kalahating-buhay AP EP (MeV) PP
3He 0.000137% Ang 3He ay tumatagal sa may 1 neutron
4He 99.999863% Ang 4He ay tumatagal sa may 2 neutron

Ang elyo o helyum (Kastila: helio, Ingles: helium) ay isang elementong kimikal sa atomikong bilang na 2, at ito ay kinakatawan ng simbolong He.[1] Ito ay walang kulay, walang amoy, walang lasa, walang lason, at isang inert monatomic gas na nagunguna sa noble gases ng talaang peryodiko. Ito ay may pinakamababang punto ng pakalusaw at pagkulo sa lahat ng elemento.

Ang helyo ay ang pangalawang pinakamagaan na elemento at ang pangalawang pinaka-common na elemento sa buong kalawakan. Ang karamihan ng helyo ay nagawa noong big bang ngunit patuloy pa rin ang paggawa nito sa mga bituin. Sa daigdig, bihira lamang ang helyo sapagkat nagagawa lang ito sa pag decay ng mga radioactive elements, tulad ng mga alpha partyicles na naglalabas ng nuclei ng helyo. Ang radiogenic helium ay nakatago sa mga gas deposit at ito ang pitong porsyento ng bigat nito, na kung saan ito ay kinukuha pangkalakalan sa pamamagitan ng fractional distillation.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang hindi kilalang dilaw sa linya ng spectro sa sikat ng araw ay mula sa unang siniyasat ng isang solar eclipde noong 1868 ng French astronomer na si Pierre Janssen. Si Janssen kasama ni Norman Lockyer ang kumuha ng credit dito sapagkat sila ay parehong nag-obserba ng eclipse na iyon at pinangalanang niya ang helyo. Noong 1903, isang malaking deposito ng helyo ang natagpuan sa natural na gas fields sa Amerika, na kung saan ay sa pamamagitan ng malayo ang pinakamalaking supplier ng gas. Ang helyo ay ginamit sa cryogenics, isa deep-sea breathing systems, para lumamig ang mga superconducting magnets, sa helium dating, for pagpapalobo, para lumutang ang mga airships at bilang protective gas para sa maraming gamit industryal (gaya nga arc welding at paggawa ng silicon wfers). Kahit ang paghinga ng maliit na dami ng helyo ay nagiiba sa timbre at kalidad ng boses. Ang pag-uugali ng mga likidong helium-4 ng dalawang likido phases, helium I at helium II, ay mahalaga sa pag-aaral ng mga mananaliksik sa quantum mechanics (sa mga partikular na ang mga palatandaan ng superfluidity) at sa mga naghahanap sa mga epekto na temperatura malapit absolute zero sa mga bagay (tulad ng superconductivity).

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Gaboy, Luciano L. "Helium, Helyum, Helyo, simbolong He". Gabby's Dictionary, Praktikal na Talahuluganang Ingles-Filipino ni Gabby/Gabby's Practical English-Filipino Dictionary, GabbyDictionary.com. 

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Wiktionary-logo-en.png
Tingnan ang helium sa
Wiktionary, ang malayang talahulugan.
Sa General
Mas Detalyado
At iba pa