Niyon

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Niyon, 10Ne
Neon discharge tube.jpg
Niyon
Hitsuracolorless gas exhibiting an orange-red glow when placed in an electric field
Pamantayang atomikong timbang Ar°(Ne)
  • 20.1797±0.0006
  • 20.180±0.001 (pinaikli)[1]
Niyon sa talahanayang peryodiko
Hydrogen Helium
Lithium Beryllium Boron Carbon Nitrogen Oxygen Fluorine Neon
Sodium Magnesium Aluminium Silicon Phosphorus Sulfur Chlorine Argon
Potassium Calcium Scandium Titanium Vanadium Chromium Manganese Iron Cobalt Nickel Copper Zinc Gallium Germanium Arsenic Selenium Bromine Krypton
Rubidium Strontium Yttrium Zirconium Niobium Molybdenum Technetium Ruthenium Rhodium Palladium Silver Cadmium Indium Tin Antimony Tellurium Iodine Xenon
Caesium Barium Lanthanum Cerium Praseodymium Neodymium Promethium Samarium Europium Gadolinium Terbium Dysprosium Holmium Erbium Thulium Ytterbium Lutetium Hafnium Tantalum Tungsten Rhenium Osmium Iridium Platinum Gold Mercury (element) Thallium Lead Bismuth Polonium Astatine Radon
Francium Radium Actinium Thorium Protactinium Uranium Neptunium Plutonium Americium Curium Berkelium Californium Einsteinium Fermium Mendelevium Nobelium Lawrencium Rutherfordium Dubnium Seaborgium Bohrium Hassium Meitnerium Darmstadtium Roentgenium Copernicium Nihonium Flerovium Moscovium Livermorium Tennessine Oganesson
He

Ne

Ar
fluorineniyonsodium
Atomikong bilang (Z)10
Pangkatpangkat 18 (mga gas na noble)
Peryodoperyodo 2
Bloke  p-bloke
Konpigurasyon ng elektron[He] 2s2 2p6
Mga elektron bawat kapa2, 8
Katangiang pisikal
Pase sa STPgas
Punto ng pagkatunaw24.56 K ​(−248.59 °C, ​−415.46 °F)
Punto ng pagkulo27.104 K ​(−246.046 °C, ​−410.883 °F)
Densidad (sa STP)0.9002 g/L
kapag likido (at b.p.)1.207 g/cm3[2]
Puntong triple24.556 K, ​43.37 kPa[3][4]
Puntong kritikal44.4918 K, 2.7686 MPa[4]
Init ng pusyon0.335 kJ/mol
Init ng baporisasyon1.71 kJ/mol
Molar na kapasidad ng init20.79[5] J/(mol·K)
Presyon ng singaw
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 12 13 15 18 21 27
Katangiang atomiko
Mga estado ng oksidasyon0
Mga enerhiyang ionisasyon
  • Una: 2080.7 kJ/mol
  • Ikalawa: 3952.3 kJ/mol
  • Ikatlo: 6122 kJ/mol
  • (marami pa)
Radyong Kobalente58 pm
Radyong Van der Waals154 pm
Color lines in a spectral range
Mga linyang espektral ng niyon
Ibang katangian
Likas na paglitawprimordiyal
Kayarian ng krystalface-centered cubic (fcc)
Face-centered cubic crystal structure for niyon
Bilis ng tunog435 m/s (gas, at 0 °C)
Termal na konduktibidad49.1×10−3 W/(m⋅K)
Magnetikong pagsasaayosdiamagnetic[6]
Molar na magnetikong susseptibilidad−6.74×10−6 cm3/mol (298 K)[7]
Bultong modulo654 GPa
Bilang ng CAS7440-01-9
Kasaysayan
PrediksyonWilliam Ramsay (1897)
Pagkakatuklas at unang pagbubukodWilliam Ramsay & Morris Travers[8][9] (1898)
Pangunahing isotopo ng niyon
Iso­topo Abudansya Half-life (t1/2) Paraan ng pagkabulok Produkto
20Ne 90.48% matatag
21Ne 0.27% matatag
22Ne 9.25% matatag
Kategorya Kategorya: Niyon

Ang neon ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong Ne at nagtataglay ng atomikong bilang 10.

Mayroon din itong atomikong timbang na 20.183, punto ng pagkatunaw (MP o melting point) na 248.67 °C, punto ng pagkulo (BP o boiling point) na 245.95 °C, at V na 0.[10] Bagaman isang napakakaraniwang elemento sa uniberso, bihira ito sa mundo. Isa itong hindi magalaw, walang-kulay, at hindi nakikitang gas sa pamantayang mga kalagayan o kundisyon. Nagbibigay ang neon ng kakaiba at natatanging mamula-mula o naranghalang katingkaran kapag dinaanan ng kuryente[10] at kapag ginamit sa tubong Geissler o tubong pangdiskarga at mga lamparang neon (ilawang neon).[11][12] pangkalakalan (commercial) na nakukuha ito mula sa hangin, kung saan natatagpuan ito sa maliliit o bakas na mga bilang. Ginagamit ito para sa mga ilaw ng neon ng lungsod.[10] Nagmula ang salitang neon sa salitang Griyegong nangangahulugang "bago". Natuklasan ito nina William Ramsay (binabaybay ding William Ramsey[10]) at Morris W. Travers noong 1898.[10]

Hindi ito nagkakaroon ng reaksiyon at hindi sumasanib sa iba pang mga elemento,[10] kaya't matatagpuan nag-iisa o nagsasarili lamang. Bagaman may katangiang maging mapula o narangha kapag dinaanan ng kuryente, umiilaw o nagliliwanag rin ito na may iba't ibang mga kulay. Dahil sa kalidad o katangiang ito ng neon, kaya ito ginagamit sa mga karatula.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang source]

  1. "Standard Atomic Weights: Neon". CIAAW. 1985.
  2. Hammond, C. R. (2000). The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition (PDF). CRC press. pa. 19. ISBN 0849304814.
  3. Preston-Thomas, H. (1990). "The International Temperature Scale of 1990 (ITS-90)". Metrologia. 27 (1): 3–10. Bibcode:1990Metro..27....3P. doi:10.1088/0026-1394/27/1/002.
  4. 4.0 4.1 Padron:RubberBible92nd
  5. Shuen-Chen Hwang, Robert D. Lein, Daniel A. Morgan (2005). "Noble Gases". in Kirk Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, pages 343–383. Wiley. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01.pub2
  6. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Lide, D. R., pat. (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (ika-86th (na) edisyon). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
  7. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pa. E110. ISBN 0-8493-0464-4.
  8. Ramsay, William; Travers, Morris W. (1898). "On the Companions of Argon". Proceedings of the Royal Society of London. 63 (1): 437–440. doi:10.1098/rspl.1898.0057.
  9. "Neon: History". Softciências. Nakuha noong 2007-02-27.
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 Gaboy, Luciano L. Neon - Gabby's Dictionary: Praktikal na Talahuluganang Ingles-Filipino ni Gabby/Gabby's Practical English-Filipino Dictionary, GabbyDictionary.com.
  11. Harold P Coyle (2001). Project STAR: The Universe in Your Hands. Kendall Hunt. ISBN 9780787267636.
  12. Kohtaro Kohmoto (1999). "Phosphors for lamps". Sa Shigeo Shionoya and William M. Yen (pat.). Phosphor Handbook. CRC Press. ISBN 9780849375606.