Vladimir Lenin

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Lenin)
Jump to navigation Jump to search
Vozhd ng Proletaryado

Vladimir Ilyich Lenin
Владимир Ильич Ленин
Lenin 1920.jpg
Litrato ni Lenin noong 1920.
Chairman of the Council of People's Commissars of the Soviet Union
Nasa puwesto
6 July 1923 – 21 January 1924
Nakaraang sinundanOffice established
Sinundan niAlexei Rykov
Chairman of the Council of People's Commissars of the Russian SFSR
Nasa puwesto
8 November 1917 – 21 January 1924
Nakaraang sinundanOffice established
Sinundan niAlexei Rykov
Member of the Russian Constituent Assembly
Nasa puwesto
25 November 1917 – 20 January 1918[a]
Nagsisilbi kasama ni Pavel Dybenko
Nakaraang sinundanConstituency established
Sinundan niConstituency abolished
KonstityuwensyaBaltic Fleet
Pansariling detalye
Ipinanganak
Vladimir Ilyich Ulyanov

22 April [Lumang Estilo 10 April] 1870
Simbirsk (now Ulyanovsk), Russian Empire
Namatay21 Enero 1924(1924-01-21) (edad 53)
Gorki, Moscow Governorate, Soviet Union
HimlayanLenin's Mausoleum, Moscow
KabansaanRussian
Partidong pampolitika
Ibang ugnayang
pampolitika
League of Struggle for the Emancipation of the Working Class (1895–1898)
(Mga) AsawaNadezhda Krupskaya (k. 1898)
Mga relasyon
Mga magulang
Alma materSaint Petersburg Imperial University
Pirma

Si Vladimir Ilyich Ulyanov (Abril 22, 1870Enero 21, 1924), mas kilala sa kanyang alyas na Lenin, ay isang Rusong komunistang politiko, manghihimagsik, at teoristang pampolitika. Naglingkod siya bilang unang pinunong tagapagtatag ng pamahalaan ng Rusyang Sobyetiko noong 1917 hanggang 1924 at ng Unyong Sobyetiko mula 1922 hanggang 1924. Sa ilalim ng kanyang pangasiwaan, naging isang partidong sosyalistang estado ang Rusya (at Unyong Sobyetiko nang maglaon) na pinamahalaan ng Partido Komunista. Ang kanyang mga pag-unlad sa teoryang Marxismo ay tinatawag na Leninismo. Sa kalaunan ay pinagbuklod ito ni Iosif Stalin sa ortodoksong Marxismo upang mabuo ang Marxismo-Leninismo, na naging ideolohiyang pampamahalaan ng Unyong Sobyetiko.

Si Lenin ay nagkaroon ng nagungunang papel sa Himagsikan ng Oktubre ng 1917, pinabagsak nila ang Pamahalaang Probisyonal at nagtatag ng iisang-partidong estado sa ilalim ng bagong Partido Komunista. Binuwag ng kaniyang pamahalaanang hinalal ng Rusya na Constituent Assembly, umurong mula sa Unang Digmaang Pandaigdig sa paglagda ng kasunduang pamparusa kasáma ang Central Powers, at ipinagkaloob ang pansamantalang kalayaan sa mga hindi-Rusong bansa sa ilalim ng kontrol ng Rusya. Ang mga kalaban ay nasugpo sa Red Terror, isang marahas na kampanyang pakana ng mga Cheka; libo-libo ang pinatay at ang mga iba ay kinulong sa mga concentration camp. Ang pamahalaan ni Lenin ay naging matagumpay laban sa mga anti-Bolshevik na hukbo noong Russian Civil War mula 1917 hanggang 1922. Noong 1921, ipinakilala ni Lenin ang isang sistema magkahalong ekonomiya sa pamamagitan ng Bagong Polisiyang Pang-ekonomiya. Napagbuklod din ng pamahalaan ni Lenin ang Rusya sa mga karatig na teritory nito upang mabuo ang Unyong Sobyet noong 1922. Si Lenin ay nagpakita ng pagtutol sa patuloy na pagtaas ng kapangyarihan ng kaniyang kahalili na si Joseph Stalin bago siya namatay sa kaniyang dacha sa Gorki.

Unang bahagi ng búhay[i-edit | i-edit ang source]

Ang ama ni Lenin, na si Ilya Nikolayevich Ulyanov, ay apo – at posibleng anak – ng isang serf, bagam't ang kaniyang pinagmulang etniko ay nananatiling hindi malinaw, may posibilidad na isa siyang RusoChuvash, or Mordvin. Sa kabila ng karanasan niya na ito sa mababang klase, umakyat ang katayuan niya sa gitnang uri (middle-class). Nag-aral siya ng liknayan at sipnayan Pamantasang Imperyal ng Kazan bago siya nagturo sa Paaralan para sa Dangal ng Penza3] . Pinakasalan ni Ilya si Maria Alexandrovna Blank sa tag-init ng 1863.
Maling banggit (May <ref> tag na ang grupong "lower-alpha", pero walang nakitang <references group="lower-alpha"/> tag para rito); $2