Republika ng Tsina

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

(Idinirekta mula sa Taiwan)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Republic of China
Republika ng Tsina
中華民國
Zhōnghuá Mínguó
Pambansang awitNational Anthem of the Republic of China
Kabisera
(at Pinakamalaking lungsod)
Taipei (de facto)[1]
25°02′N 121°38′E / 25.033, 121.633
Opisyal na wika Standard Mandarin (Guóyǔ)
Demonym Taiwanese or Chinese
Pamahalaan Semi-presidential system
 -  Pangulo Ma Ying-jeou
 -  Pangalawang Pangulo Vincent Siew
 -  Premier Liu Chao-shiuan
Pagkatatag Xinhai Revolution 
 -  Simula ng Himagsikang Xinhai Oktubre 10, 1911 
 -  Panunumbalik ng republika Enero 1, 1912 
Lawak
 -  Kabuuan 36,188 km2 (ika-136)
13,975 sq mi 
 -  Tubig (%) 10.34
Populasyon
 -  2007 estimate 22,911,292[2] (ika-47UNIQ131bdc55bda7514-nowiki-00000008-QINU3UNIQ131bdc55bda7514-nowiki-00000009-QINU)
 -  Densidad 633.12/km2 (ika-14UNIQ131bdc55bda7514-nowiki-0000000B-QINU3UNIQ131bdc55bda7514-nowiki-0000000C-QINU)
1,639.43/sq mi
GDP (PPP) 2007 estimate
 -  Total $695.388 bilyon (ika-19)
 -  Per capita $30,126 (ika-28)
GDP (nominal) 2007 estimate
 -  Total $383,307 bilyon (ika-24)
 -  Per capita $16,274 (ika-36)
HDI (2005) (Green Arrow Up Darker.svg 0.932 ) (high) (ika-23 kung nakahanayUNIQ131bdc55bda7514-nowiki-0000000E-QINU4UNIQ131bdc55bda7514-nowiki-0000000F-QINU)
Pananalapi New Taiwan dollar (NT$) (TWD)
Sona ng oras CST (UTC+8)
Internet TLD en:.tw
Kodigong pantawag 886

Ang Republika ng Tsina kilala sa tawag na Taywan[5] (Ingles: Taiwan, bigkas: /tay·wán/, literal na kahulugan: "baybaying may pilapil"[6]) ay isang teritoryo sa Silangang Asya na binubuo ng isang kapuluan, at ang pinakamalaki at importanteng pulo ay mismong Taiwan. May lawak ito na 35,981². Natanggal ito sa UN nang pinili ng mga bansang-myembro ang Republikang Popular ng Tsina imbes na ito. Kinikilala naman ng 27 mga bansa ang Taiwan bilang Republika ng Tsina. Kahit na hindi kinikilala ng karamihan ng mga bansa sa mundo ang Taiwan, pinapanatili pa rin nito ang kanyang relasyong ekonomiko at militar sa ilan sa kanila.

Makontrobersya ang status pampolitika ng Taiwan dahil sa isyu na kung dapat ba itong manatiling ang Republika ng Tsina, maging bahagi ng Republikang Popular ng Tsina, o maging isang soberanong Republika ng Taywan. Sa kasalukuyan, isa itong de facto na soberanong estadong nakatayo sa isang demokrasyang representatibo. Republika ng Tsina ang opisyal na pangalan ng estado. Iba-iba ang mga pananaw ng mga nagkakaibang grupo sa kung ano sa kasalukuyan ang pormal na sitwasyong pampolitika. Silipin din ang Kalayaang Taywanes at Chinese reunification.

Ang Taiwan, dating tinatawag na Formosa[6], ay isang islang hugis-mani. Ito’y nasa hilaga ng pilipinas at nasa kanluran ng baybayin ng Dagat Luzon. Dalawang hanay ng mga bundok ang nasa silangang baybayin,ang mga ito’y dahan-dahang dumadalisdis sa baybaying kanluranin na tilabai-baytang na mga lupang lambak. Mula sa likas na mga (baibaytang na Look). Sinasabing nabighani ang mga unang maglalayag na Portuges sa kagandahan ng isla, at tinawag itong Ilha Formosa, ang Portuges ng “Magandang Pulo”[6].

Ang Taipei ang kabisera ng Taiwan. Malapit ito sa Dagat Luzon ng Pilipinas. Dating nasasakupan ng Britanya ang Taiwan, mula noong 1843.

[baguhin] Silipin din

[baguhin] Mga sanggunian

  1. Bago lumipat sa Taiwan, ang kabesera ng ROC ay Nanjing (o "Nanking"). Pagkaraan ng paglipat ng pamahalaan sa Taiwan, ipinahayag ni Generalissimo Chiang Kai-shek na Taipei ang pansamantalang kabesera. Lumitaw na Nanjing ang kabesera sa mga opisyal na mapa at lathalain habang Taipei naman ang pansamantalang kabesera.
  2. CIA - The World Factbook -- Taiwan
  3. 3.0 3.1 Ang hanay ay ayon sa mga pigura ng 2006.
  4. Dahil sa kanyang kalagayang pampolitika, hindi nakwenta ng UN ang HDI para sa ROC. Ngunit, nakwenta ng pamahalaang ROC ang HDI nito para sa 2004 na 0.932; kung isasama ito sa mga pigura ng HDI ng UN, maihahanay ang ROC sa ika-23 (high), sa pagitan ng Germany and Israel國情統計通報
  5. Panganiban, Jose Villa.. (1969). "Taywan". Concise English-Tagalog Dictionary.
  6. 6.0 6.1 6.2 "Taiwan, Republic of China, Facts and Figures; Formosa, "beautiful island", p. 261". The New Book of Knowledge (Ang Bagong Aklat ng Kaalaman), Grolier Incorporated. (1977).

[baguhin] Mga kawing panlabas

Mga pansariling kagamitan