Alemanya

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Germany)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Federal Republic of Germany
Republikang Pederal ng Alemanya
Bundesrepublik Deutschland
Bansag"Einigkeit und Recht und Freiheit"
"Pagkakaisa, pagkakapantay-pantay at pagkakaisa
Pambansang awitDas Lied der Deutschen (ikatlong stanza)
tinatawag ding Einigkeit und Recht und Freiheit
Lokasyon ng  Alemanya  (orange)

– sa Europe  (camel & white)
– sa the Nagkakaisang Europeo  (camel)  —  [Legend]

Kabisera Berlin
(Siya na ring pinakamalaking lungsod)
52°31′N 13°24′E / 52.517°N 13.4°E / 52.517; 13.4
Opisyal na wika Aleman1
Pamahalaan Parlamentaryong republikang pederal
 -  Pangulo Joachim Gauck
 -  Kansilyer Angela Merkel (CDU)
Pagkabuo
 -  Eastern Francia 843 
 -  Banal na Imperyong Romano 962 
 -  Kumpederasyong Aleman Hunyo 8, 1815 
 -  Imperyong Aleman Enero 18, 1871 
 -  Republikang pederal Mayo 23, 1949 
 -  Muling pagkakaisa Oktubre 3, 1990 
UE accession Marso 25, 1957
Lawak
 -  Kabuuan 357,021 km2 (ika-63)
137,858 sq mi 
 -  Tubig (%) 2.416
Populasyon
 -  taya sa 2007 82,400,996 (ika-14)
 -  2000 census 82,797,408 (taya ng Hulyo 2000) 
 -  Densidad 230.9/km2 (ika-50)
598.5/sq mi
GDP (PPP) taya sa 2006
 -  Kabuuan $2.585 trilyon (ika-5)
 -  Bawat kapita $31,400 (ika-17)
GDP (makangalan) taya sa 2006
 -  Kabuuan $2.89 trilyon (ika-3)
 -  Bawat kapita $35,072 (ika-19)
Gini (2000) 28.3 (low
HDI (2004) Green Arrow Up Darker.svg 0.932 (high) (ika-21)
Pananalapi Euro () (EUR)
Sona ng oras CET (UTC+1)
 -  Summer (DST) CEST (UTC+2)
Internet TLD .de
Kodigong pantawag 49

Ang Alemanya[1] (internasyonal: Federal Republic of Germany; Aleman: Bundesrepublik Deutschland, pinakamalapit na bigkas [bun·des·re·pu·blík dóych·land]) ay isang bansa sa gitnang Europa na kasama sa Unyong Europeo (EU). Ito ay pinaliligiran ng Hilagang Dagat, Denmark at ng Dagat Baltic sa hilaga; ng Poland at Czechia sa silangan; Austria at Switzerland sa timog, at ng Pransiya, Luxembourg, Belhika, at Netherlands sa kanluran. Ang teritoryo ng Alemanya ay sumasaklaw sa 375,201 kilometro kuwadradong lupain na may pabagu-bagong klima. Ang bansa ay mayroong higit 82 milyong mamamayan at natatangi at unang bansang may pinakamalaking populasyon na kasapi ng Unyong Europeo, at ikatlo sa may pinakamaraming nandarayuhan.[2]

Sa kabuuan ng kanyang kasaysayan, ang Alemanya ay naging bahagi ng iba't ibang estado. Isang maliit na lugar na kung tawagin ay Germania (wikang Latin) ang tinirahan ng mga taong Germaniko noong mga 100 AD.


Ito ay nabuo lamang bilang estado mula 1871 hanggang 1945 (74 taon), at muli na namang nahati pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa dalawa: Republikang Pederal ng Alemanya (internasyonal: Federal Republic of Germany) na nakilala bilang Kanlurang Alemanya (internasyonal: West Germany) at Demokratikong Republika ng Alemanya (internasyonal: German Democratic Republic) na nakilala naman bilang Silangang Alemanya (internasyunal: East Germany). Noong Oktubre 3, 1990, bumagsak ang Silangang Alemanya sa Kanlurang Alemanya at muling nabuo ang bansa. Ang Berlin ang kabisera at ang pinakaimportanteng lungsod.

Mga nilalaman

[baguhin] Kasaysayan

Ang bansa ng Alemanya ay masagana sa kasaysayan na nagmula noong 100 BC. Maliit lang ang kaalaman sa dating Alemanya ngunit alam na ang mga tribong Germanic ay madalas naglaban sa Imperyo ng Roma.

Nang ika-9 siglo ay kumalat ang Kristyanismo sa bansa. Dito din pinanganak si Martin Luther, isang monghe na naghimagsik sa batas ng Simbahan at nagsimula ng bagong relihiyon na ang Protestanismo

Nang ika-19 siglo naman ay dumating ang sikat ng kaharian ng Prusya at sa pamumuno ni Otto von Bismarck at nakita ang tagumpay sa mga digmaan laban sa Denmark at Austria. Sa mga huling taon ng siglo natatag ang impyero ng Alemanya pagkatapos sa pagpapanalo sa digmaan laban sa Pranses.

Nang ika-20 siglo naman ang karanasan ng bayan ng Unang Digmaang Pandaigdig at ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nahati ang bansa sa silangan at kanluran. Ang Dingding ng Berlin ang naghati sa gitna ng kabisera at naging simbolo ng Digmaang Malamig.

Nang 1989, pinatumba ang Dingding ng Berlin at nagkasama ulit ang kanluran at silangan. Sa kasulukuyan, ang ekonomiya ng Alemanya ay isa sa mga pinakamahusay sa mundo.

[baguhin] Pagkakahati

Labing-anim na estado (Bundesländer) ang bumubuo sa Alemanya at ang kani-kaniyang kabisera:[3]

  1. Baden-Wurtemberg (Stuttgart)
  2. Baviera (Múnich)
  3. Berlin (Berlin)
  4. Brandeburgo (Potsdam)
  5. Bremen (Bremen)
  6. Hamburgo (Hamburgo)
  7. Hesse (Wiesbaden)
  8. Mecklemburgo-Pomerania Occidental (Schwerin)
  9. Mababang Sajonia (Hanóver)
  10. Hilagang Renania-Westfalia (Düsseldorf)
  11. Renania-Palatinado (Maguncia)
  12. Sarre (Sarrebruck)
  13. Sajonia (Dresde)
  14. Sajonia-Anhalt (Magdeburgo)
  15. Schleswig-Holstein (Kiel)
  16. Turingia (Erfurt)

[baguhin] Tignan din

[baguhin] Sanggunian

[baguhin] Mga kawing panlabas

Mga pansariling kagamitan
Mga ngalan-espasyo

Naiiba pa
Mga gawain
paglilibot
pakikihalubilo
Mga kagamitan
Sa ibang wika