Guangzhou

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Guangzhou

广州市

Canton; Kwangchow
Pearl River Guangzhou.jpg
Canton tower in asian games opening ceremony.jpg
GZFiveRams.JPG
Zhenhailou.JPG
Guangzhou Church DSCN2647.jpg
Tianhe CBD.jpg
Mula taas, kaliwa-pakanan: Tanawin ng Guangzhou kasama ang Ilog Perlas sa gabi; Toreng Canton; Rebukto ng Limang Kambing sa Liwasang Yuexiu; Toreng Zhenhai sa Liwasang Yuexiu; Katedral ng Sagrado Corazon ng Guangzhou; Distritong Sentral na Pangnegosyo ng Tianhe.
Mga palayaw: 
City of Rams, City of Flowers, Suicheng, marami pang iba
Kinaroroonan ng hurisdiksiyon ng Lungsod ng Guangzhou sa Guangdong
Kinaroroonan ng hurisdiksiyon ng Lungsod ng Guangzhou sa Guangdong
Guangzhou is located in Guangdong
Guangzhou
Guangzhou
Kinaroroonan ng sentro ng lungsod sa Guangdong
Guangzhou is located in China
Guangzhou
Guangzhou
Guangzhou (China)
Mga koordinado (Pamahalaang Bayan ng Guangdong): 23°07′55″N 113°15′58″E / 23.132°N 113.266°E / 23.132; 113.266Mga koordinado: 23°07′55″N 113°15′58″E / 23.132°N 113.266°E / 23.132; 113.266
Bansa Tsina
LalawiganGuangdong
Pamahalaan
 • UriSub-probinsiyal na lungsod
 • Kalihim ng Komite ng CPCZhang Shuofu
 • AlkaldeWen Guohui
Lawak
 • Antas-prepektura at sub-probinsiyal na lungsod7,434.4 km2 (2,870 milya kuwadrado)
 • Urban
3,843.43 km2 (1,483.95 milya kuwadrado)
Kataasan
21 m (68 ft)
Santauhan
(Katapusan ng taong 2018)[2]
 • Antas-prepektura at sub-probinsiyal na lungsod14,904,400
 • Kakapalan2,000/km2 (5,200/milya kuwadrado)
 • Lunsurin11,547,491
 • Daklunsurin
 (2010)[4]
25 milyon
Pangalang turingKantones
Pook ng orasUTC+8 (Pamantayang Oras ng Tsina)
Kodigong postal
510000
Pook palahudyatan(0)20
Palahudyatang pang-ISO 3166CN-GD-01
GDP (nominal)[5]2018
 - Kabuuan¥2.3 trillion
$347 billion ($0.66 trillion, PPP)
 - Kada tao¥158,638
$23,963 ($46,778, PPP)
 - PaglagoIncrease 6.5%
Mga unlapi ng plaka ng sasakyan粤A
Bulaklak ng lungsofBombax ceiba
Ibon ng lungsodChinese hwamei
Mga wikaKantones, Mandarin
Websaytenglish.gz.gov.cn
Guangzhou
GuangZhou.svg
"Guangzhou" sa Tradisyonal (itaas) at Pinapayak (ibaba) na mga panitik na Intsik
Pinapayak na Intsik 广州
Tradisyonal na Intsik 廣州
Postal Map Canton
Kwangchow
Kahulugang literal Malawak na Prepektura
daglat
Chinese
Mga dating pangalan
Nanwucheng
Chinese
Literal meaning Katimugang Wucheng
Panyu
Chinese 番禺
Panlalawigang Kabisera
ng Guangfu
Traditional Chinese
省城
Simplified Chinese 广
省城
Literal meaning Malawak na Prepekturang
Panlalawigan na Lungsod
Mga di-pormal na pangalan (sa Ingles)
City of Rams
City of the Five Rams
Chinese 羊城
五羊城
Literal meaning Goat/Sheep City
Five Goat/Sheep City
City of the Immortals
Chinese 仙城
City of Flowers
Chinese 花城

Ang Guangzhou (Tsinong pinapayak: 广州; Tsinong tradisyonal: 廣州; Cantonese pronunciation: [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ̂u] or [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ́u] ( pakinggan); Pagsasalitang Mandarin: [kwàŋ.ʈʂóu]  ( listen)), kilala rin bilang Canton at dating niromanisado bilang Kwangchow o Kwong Chow,[6] ay ang kabisera at pinakamataong lungsod ng lalawigan ng Guangdong sa katimugang Tsina.[7] Ito ay nasa Ilog Perlas sa layong humigit-kumulang 120 km (75 mi) hilaga-hilagang kanluran ng Hong Kong at 145 km (90 mi) hilaga ng Macau. Ang lungsod ay may kasayasayang umaabot nang higit sa 2,200 taon at isa rin itong pangunahing dulo ng pandagat na Daang Sutla,[8] at patuloy pa rin itong naglilingkod bilang pangunahing pantalang lungsod at pusod ng transportasyon, gayon din bilang isang sa pinakamalaking mga lungsod ng bansa.[9]

Ang Guangzhou ay nasa pusod ng pinakamataong built-up na kalakhang pook sa kalupaang Tsina na umaabot sa pangunahing mga lungsod ng Foshan, Dongguan, Zhongshan at Shenzhen. Bumubuo ito sa isa sa pinakamalaking mga aglomerasyong urbano sa mundo. Sa pamamahala, humahawak ang lungsod ng katayuang sub-probinsiyal[10] at isa ito sa siyam na mga Pambansang Sentral na Lungsod ng Tsina.[11] Sa katapusan ng taong 2018, tinatayang nasa 14,904,400 katao ang populasyon ng malawak na pook pampangasiwaan ng lungsod, isang 3.8% paglago mula sa nakaraang taon.[12] Tinanda ang Guangzhou bilang isang Alpha global city.[13] May mabilis na dumaraming bilang ng mga banyaga na pansamantalang residente at nandayuhan mula Timog-silangang Asya, Gitnang Silangan, Silangang Europa at Aprika.[14][15] Humantong ito sa pagbansag sa lungsod bilang "Kabisera ng Ikatlong Mundo".[16]

Ang panloob na populasyong migrante mula sa ibang mga lalawigan ng Tsina sa Guangzhou ay 40% ng kabuoang populasyon ng lungsod noong 2008. Kasama ang Shanghai, Beijing at Shenzhen, ang Guangzhou ay may isa sa pinakamahal na mga pamilihan ng pag-aaring real (real estate) sa bansa.[17] Noong huling bahagi ng dekada-1990 at unang bahagi ng dekada-2000, lumipat sa Guangzhou ang mga mamamayan ng sub-Saharanong Aprika na unang tumira sa Gitnang Silangan at ibang mga bahagi ng Timog-silangang Asya, bunsod ng naganap na krisis sa pananalapi sa Silangang Asya noong 1997/98.[18]

Dating tinuringan na tanging pantalan ng Tsina na magagamit ng maraming mga dayuhang mangangalakal, bumagsak ang Guangzhou sa kamay ng mga Briton noong Unang Digmaang Opyo. At dahil hindi na nakatatamasa ng monopolyo ang pantalang lungsod kasunod ng digmaan, napunta ang mga kalakalan nito sa ibang mga pantalan tulad ng Hong Kong at Shanghai, ngunit patuloy pa ring naglingkod ito bilang isang pangunahing entrepôt. Sa makabagong komersiyo, mas-tanyag ang Guangzhou sa taunang Canton Fair, ang pinakamatanda at pinakamalaking peryang pangkalakal sa Tsina. Sa loob ng tatlong magkakasunod na taon (2013–2015), niranggo ng Forbes ang Guangzhou bilang pinakamahusay na lungsod pangkomersiyo sa kalupaang Tsina.[19]

Mga paghahating pampangasiwaan[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang sub-probinsyal na lungsod ang Guangzhou, at mayroon itong tuwirang hurisdiksiyon sa labing-isang mga distrito:

Mga paghahating pampangasiwaan ng Guangzhou
Kodigo ng
dibisyon
[20]
Dibisyon Lawak
(km2)[21]
Populasyon
(2010)[22]
Luklukan Kodigong
postal
Mga subdibisyon[23]
Mga subdistrito Mga bayan Mga komunidad
panresidente
Mga nayong
pampangasiwaan
440100 Guangzhou (kabuoan) 7,434.40 12,701,948 Yuexiu 510000 136 34 1533 1142
440103 Liwan 59.10 898,200 Subdistrito ng Shiweitang 510000 22   195  
440104 Yuexiu 33.80 1,157,666 Subdistrito ng Beijing 510000 18   267  
440105 Haizhu 90.40 1,558,663 Subdistrito ng Jianghai 510000 18   257  
440106 Tianhe 96.33 1,432,426 Subdistrito ng Tianyuan 510000 21   205  
440111 Baiyun 795.79 2,223,150 Subdistrito ng Jingtai 510000 18 4 253 118
440112 Huangpu 484.17 831,586 Subdistrito ng Luogang 510500 14 1 90 28
440113 Panyu 529.94 1,764,828 Subdistrito ng Shiqiao 511400 11 5 87 177
440114 Huadu 970.04 945,005 Subdistrito ng Huacheng 510800 4 6 50 188
440115 Nansha 783.86 259,900 Bayan ng Huangge 511400 3 6 28 128
440117 Conghua 1,974.50 593,415 Subdistrito ng Jiekou 510900 3 5 46 221
440118 Zengcheng 1,616.47 1,037,109 Subdistrito ng Licheng 511300 4 7 55 282

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
TaonPop.±%
1950[24]2,567,645—    
1960[24]3,683,104+43.4%
1970[24]4,185,363+13.6%
1980[24]5,018,638+19.9%
1990[24]5,942,534+18.4%
2000[24]9,943,000+67.3%
2002 (taya)[25]10,106,200+1.6%
2008 (taya)[26]11,153,400+10.4%
2010[24]12,701,948+13.9%
2014 (taya)[27]13,080,500+3.0%
2018 (taya)14,904,400+13.9%
Ag paglaki ng populasyon ay maaaring naapektuhan ng mga pagbabago sa mga dibisyong administratibo.

Sang-ayon sa Senso 2010, ang populasyon ng Guangzhou ay nasa 12.78 milyong katao. Magmula noong 2014, ito ay tinatayang nasa 13,080,500 katao,[2][27] 11,264,800 sa kanila ay mga residenteng urbano.[3] Ang kapal ng populasyon nito ay nasa 1,800 katao sa bawat kilometro kuwadrado. Ang built-up area ng kabayanan ng Guangzhou ay tuwirang kumokonekta sa ilang mga ibang lungsod. Sumasaklaw ang built-up area ng Sonang Ekonomiko ng Delta ng Ilog Perlas sa 17,573 square kilometre (6,785 mi kuw) at tinatayang tinitirhan ito ng 22 milyong katao, kasama ang siyam na mga distritong urbano ng Guangzhou's, Shenzhen (5.36 milyon), Dongguan (3.22 milyon), Zhongshan (3.12 milyon), malaking bahagi ng Foshan (2.2 milyon), Jiangmen (1.82m), Zhuhai (890 libo), at Distrito ng Huiyang (760 libo) ng Huizhou. Ang kabuoang populasyon ng aglomerasyong ito ay higit sa 28 milyon kapag isasama ang mga populasyon ng Natatanging Rehiyong Pampangasiwaan ng Hong Kong. Ang mabilis na lumalaking ekonomiya ng lugar at mataas na pangangailangan sa paggawa ay nakapaglikha ng malaking "floating population" ng mga manggagawang migrante. Aabot sa 10 milyong mga migrante ang naninirahan sa lugar nang hindi bababa sa anim na buwan kada taon. Noong 2008, humigit-kumulang na 5 milyon sa mga palagiang residente ng Guangzhou ay mga migranteng walang hukou.[28]

Kalakhang pook[baguhin | baguhin ang batayan]

Ayon sa pagtataya ng Samahan para sa Kooperasyon at Kaunlarang Pang-ekonomiya (OECD), ang sumasaklaw na kalakhang pook ay may populasyon na 25 milyon noong 2010.[29][4]

Mga kambal at kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Talaan ng mga kambal at kapatid na lungsod sa Tsina

Kasalukuyang pinapanatili ng Guangzhou ang mga kasunduang kapatiran sa mga sumusunod na banyagang lungsod.[30][31]

Galeriya[baguhin | baguhin ang batayan]

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga pagbanggit[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 土地面积、人口密度(2008年). Statistics Bureau of Guangzhou. Sininop mula sa orihinal noong 2015-03-23. Hinango noong 2010-02-08.
  2. 2.0 2.1 "Archived copy". Sininop mula sa orihinal noong 2019-02-16. Hinango noong 2019-03-16.CS1 maint: Archived copy as title (link)
  3. 3.0 3.1 统计年鉴2014 [Statistical Yearbook 2014] (sa Chinese). Statistics Bureau of Guangzhou. 7 April 2015. Sininop mula sa orihinal noong 14 December 2009. Hinango noong 1 May 2015.
  4. 4.0 4.1 OECD Urban Policy Reviews: China 2015, OECD READ edition. OECD iLibrary. OECD Urban Policy Reviews (sa English). OECD. 18 April 2015. p. 37. doi:10.1787/9789264230040-en. ISBN 9789264230033. ISSN 2306-9341. Sininop mula sa orihinal noong 27 March 2017.Linked from the OECD here [1] Naka-arkibo 2017-12-09 sa Wayback Machine.
  5. 深圳GDP超广州,不过广州也不用慌 [The 2016 Guangzhou Municipal National Economic and Social Development Statistics Bulletin] (sa Chinese). Baijiahao.baidu.com. Jan 15, 2018. Sininop mula sa orihinal noong 2018-02-05. Hinango noong 2017-11-11.
  6. "Guangzhou CHINA". Encyclopædia Britannica (sa English). Encyclopædia Britannica, Inc. Hinango noong 2019-04-27.
  7. "Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions". PRC Central Government Official Website. Sininop mula sa orihinal noong 2014-06-19. Hinango noong 2014-05-17.
  8. 海上丝绸之路的三大著名港口. People.cn. Sininop mula sa orihinal noong 2016-06-03. Hinango noong 2014-05-20.
  9. "Tourism Administration of Guangzhou Municipality". visitgz.com. Sininop mula sa orihinal noong September 6, 2010. Hinango noong 2010-03-21.
  10. 中央机构编制委员会印发《关于副省级市若干问题的意见》的通知. 中编发[1995]5号. docin.com. February 19, 1995. Sininop mula sa orihinal noong May 29, 2014. Hinango noong 2014-05-28.
  11. 全国乡镇规划确定五大中心城市. Southern Metropolitan Daily. February 9, 2010. Sininop mula sa orihinal noong July 31, 2013. Hinango noong 2010-07-29.
  12. "Archived copy". Sininop mula sa orihinal noong 2019-02-16. Hinango noong 2019-03-16.CS1 maint: Archived copy as title (link)
  13. "The World According to GaWC 2016". Globalization and World Cities Research Network. 2017-03-31. Sininop mula sa orihinal noong 2013-10-10. Hinango noong 2017-04-17.
  14. China cracks down on African immigrants and traders Naka-arkibo 2016-11-16 sa Wayback Machine., The Guardian, 6 October 2010
  15. Huang Junjie (黄俊杰) (11 June 2008). 广州一不小心成了"第三世界"首都?. 新周刊 (277). Sininop mula sa orihinal noong 2016-10-21. Hinango noong 29 January 2016.
  16. "Archived copy" 广州常住非裔人士或达30万 被称作第三世界首都 (sa Chinese). Sininop mula sa orihinal noong 2017-12-01. Hinango noong 2017-11-18.CS1 maint: Archived copy as title (link)
  17. Cheng, Andrew; Geng, Xiao (6 April 2017). "Unlocking the potential of Chinese cities". China Daily. Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-28. Hinango noong 28 September 2017.
  18. Mensah Obeng, Mark Kwaku (2018). "Journey to the East: a study of Ghanaian migrants in Guangzhou, China". Canadian Journal of African Studies: 1–21. doi:10.1080/00083968.2018.1536557.
  19. "Guangzhou tops best mainland commercial cities rankings". chinadaily. December 16, 2014. Sininop mula sa orihinal noong August 24, 2016. Hinango noong 2016-02-01.
  20. 中华人民共和国县以上行政区划代码 (sa Chinese). Ministry of Civil Affairs. Sininop mula sa orihinal noong 2015-04-02.
  21. Guangzhou Bureau of Statistics (广州市统计局) (August 2013). 《广州统计年鉴2013》 (sa Chinese). China Statistics Print (中国统计出版社). ISBN 978-7-5037-6651-0.
  22. Census Office of the State Council of the People's Republic of China; Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China (2012). 中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 (1 ed.). Beijing: China Statistics Print. ISBN 978-7-5037-6660-2.
  23. Ministry of Civil Affairs (August 2014). 《中国民政统计年鉴2014》 (sa Chinese). China Statistics Print (中国统计出版社). ISBN 978-7-5037-7130-9.
  24. 24.0 24.1 24.2 24.3 24.4 24.5 24.6 广州50年统计年鉴. gzstats.gov.cn. Sininop mula sa orihinal noong 2009-12-14.
  25. 广州市商业网点发展规划主报告(2003–2012)(下篇) (PDF) (sa Chinese). Department of Market System Development, Ministry of Commerce of the People's Republic of China. Sininop (PDF) mula sa orihinal noong 2005-11-04. Hinango noong 2011-08-04.
  26. 统计年鉴2012 [Statistical Yearbook 2012] (sa Chinese). Statistics Bureau of Guangzhou. September 2012. Sininop mula sa orihinal noong 2009-12-14. Hinango noong 2013-07-09.
  27. 27.0 27.1 "Major social and economic indicators in main years". Guangzhou Statistical Yearbook 2012–2015. Statistics Bureau of Guangzhou. Sininop mula sa orihinal noong 2016-05-21. Hinango noong 2015-05-01.
  28. "Migrants In Guangzhou", CRIEnglish, China Radio International, 25 January 2008, hinango noong 12 March 2013
  29. CNBC.com, Justina Crabtree; special to (20 September 2016). "A tale of megacities: China's largest metropolises". CNBC. Sininop mula sa orihinal noong 9 December 2017. slide 3
  30. "Sister Cities of Guangzhou". Sininop mula sa orihinal noong 20 October 2011. Hinango noong 19 March 2015.
  31. "Guangzhou and Rabat sign sister city agreement". Sininop mula sa orihinal noong 2 April 2015. Hinango noong 17 March 2015.
  32. "Gestiona Ecatepec oportunidades para intercambios estudiantiles con Guangzhou, China". Sininop mula sa orihinal noong 2016-03-23.
  33. "Relación México-Estados Unidos necesita puentes para construir paz, respeto y reconocimiento, no muros: EAV". Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-05.
  34. "Viajarán a China alumnos de Ecatepec". Sininop mula sa orihinal noong 2016-04-11.
  35. "Gestiona Ecatepec oportunidades para Intercambios estudiantiles con Guangzhou, China". Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-05.

Bibliograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gabay panlakbay sa Guangzhou mula sa Wikivoyage Padron:Wikisource category