Macau

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Natatanging Pampangasiwaang Rehiyon ng Macau ng Republikang Bayan ng Tsina
Tsino:中華人民共和國澳門特別行政區
Portugues:Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China
Pambansang Awit: "Martsa ng mga Boluntaryo"
義勇軍進行曲
Yihyúhnggwān Jeunhàhngkūk
Marcha dos Voluntários

Bulaklak ng lungsod:
Nelumbo nucifera
蓮花
Lìhnfà
lótus, flor-de-lótus, loto-índico, lótus-índico
Opisyal na wika Tsino (Kantones), Portuges[1]
Pangalang-
turing
Macanes
Pamahalaan
 -  Punong Tagapamahala Fernando Chui Sai On
Pagkabuo
 -  Portugal-administered trading post 1557 
 -  Portuguese colony Disyembre 1, 1887 
 -  Paglilipat ng soberanya sa PRC Disyembre 20, 1999 
Lawak
 -  Kabuuan 29.2 km2 (hindi nahanay)
11.27 sq mi 
 -  Katubigan (%) 0
Santauhan
 -  Pagtataya ng 2007 (1st qtr) 520,400[2] (ika-167)
 -  Lahatambilang ng 2001 435,235 
 -  Kakapalan 17,310/km2 (una)
44,784/sq mi
KGK (KLP) Pagtataya ng 2006
 -  Kabuuan US$17,600 m (ika-99)
KGK (pasapyaw) Pagtataya ng 2007
 -  Kabuuan US$15,997 m (ika-94)
 -  Bawat ulo US$36,357[3] 
TKT (2004) Straight Line Steady.svg0.909[4] (high) (25th)
Pananalapi Macanese pataca (MOP)
Pook ng oras MST (TPO+8)
Internet TLD .mo
Kodigong pantawag 853

Ang Macau o Macao ( /məˈk/; 澳門 Kantones: [ōu.mǔːn]; Portuges: Macau [mɐˈkaw]), opisyal na Natatanging Rehiyong Pampangasiwaan ng Macau (Ingles: Macau Special Administrative Region) ay isa sa dalawang espesyal na mga administratibong rehiyon ng Tsina; ang isa pa ay ang Hong Kong. Matatagpuan ito sa kanlurang bahagi ng bunganga ng Ilog Pearl in timugang Tsina. Ito ang rehiyon na may pinakamataas na densidad ng populasyon sa buong mundo, na may populasyon ng 653,100[5] at sukat ng 32.9 km2 (12.7 mi kuw).

Ang Macau ay dating kolonya ng Imperyong Portuges, pagkatapos na ipinaarkila ng dinastiyang Ming bilang isang lugar ng kalakalan noong 1557. Pinamamahalaan ng Portugal ang pook sa ilalim ng awtoridad at soberanya ng Tsina hanggang 1887, noong ibingay ang patuloy na karapatang mamahala sa Macau. Nanatili ang kontrol ng Portuges sa kolonya hanggang 1999, kung kailan ibinalik nila ito sa Tsina. Bilang espesyal na administratibong rehiyon, hiwalay ang sistema ng gobyerno ng Macau sa gobyerno ng kalupaang Tsina.[6]

Isang koleksyon ng mga babaying kapuluan na may kaunting populasyon dati,[7] ang teritoryo ay naging isang pangunahing lungsod ng bakasyunan at ang nangungunang destinasyon ng turismong pagsusugal. Ito ang ika-9 na pinakamataas na tagatanggap ng kitambayang turismo at mas malaki nang pitong beses ang kanyang industriya ng paglalaro kaysa sa Las Vegas.[8] Kahit na ang lungsod ay may isa sa mga pinakamataas na kita para sa bawat ulo sa sandaigdigan, mayroon itong malubhang hindi pagkakapantay-pantay ng kita.[9]

Napakataas ang Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao ng Macau[10] at ito ang may ikaapat na pinakamataas na ekspektasyon ng buhay sa buong mundo.[11] Napakaurbanisado ang teritoryo at karamihan ng kanyang ari-arian ay nakatayo sa lupang tinambak; dalawang-katlo ng buong lupain ay tinambak at galing sa dagat.[12]

Etimolohiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Mga Pangalan ng Macau

Ang unang kilalang rekord ng pangalan "Macau" na naisalin bilang "Ya/A Ma Gang" ("亞/阿-媽/馬-港") ay nasa isang liham na napetsahang 20 Nobyembre 1555. Pinaniwalaan ng mga lokal na nananahanan na pinagpala at pinrotektahan ng diyosa ng dagat na si Mazu (na tinatawag ding A-Ma) ang daungan at ipinangalan ang mga tubig sa paligid ng templong A-Ma sa kanya.[13] Noong dumating ang mga Portuges na manggagalugad sa pook at tinanong ang pangalan ng lugar, akala ng mga lokal na ang templo ang pinagtatanong nila at sinabi nila na "Ma Kok" (媽閣) ito.[14] Amaquão ang pinakamaagang pagbabaybay nito ng Portuges. Iba't ibang baryasyon ang ginamit hanggang naging karaniwan ang Amacão / Amacao at Macão / Macao noong ika-17 siglo, dahan-dahang naging pamantayan ang Macao, at Macau ngayon.[13]

Iba't iba ang mga pangalan ng Tangway ng Macau sa Tsino, kabilang ang Jing'ao (井澳/鏡澳), Haojing (濠鏡), at Haojing'ao (濠鏡澳).[13][15] Sama-samang itinawag na Shizimen (十字門) ang tatlong pulong Taipa, Coloane, at Hengqin. Naging Aomen (澳門) ang mga pangalang ito sa pagdaka, Oumún sa Kantones na may kahulugang "tarangkahan ng baya" o "tarangkahan ng daungan", na tumutukoy sa buong teritoryo.[15]

Tingnan Din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Isinasaad ng Macau Basic Law Hindi nito tuwirang sinaad ang pamantayan para sa "Tsino". Habang ang Standard Mandarin at Simplified Chinese character ang gamit na pamantayan sa pabigkas at pasulat sa mainland China, Cantonese at Traditional Chinese character ang matagal nang de facto na pamantayan sa Macau.
  2. "Estimates of population". Statistics and Census Service (DSEC) of the Macau Government. Hinango noong 2006-12-04.
  3. "Gross domestic product (GDP) and per-capita GDP". Statistics and Census Service (DSEC) of the Macau Government. Hinango noong 2007-06-03.
  4. "2007 Macau in Figures". Statistics and Census Service (DSEC) of the Macau Government. Hinango noong 2007-06-03.
  5. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang 2017Population); $2
  6. Landler 1999.
  7. du Cros 2009, p. 75.
  8. Sheng & Gu 2018, p. 72.
  9. Sheng & Gu 2018, pp. 77–78.
  10. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang HDI); $2
  11. "Macau". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Sininop mula sa orihinal noong 9 Enero 2008. Hinango noong 7 Pebrero 2019.
  12. Grydehøj 2015, p. 102.
  13. 13.0 13.1 13.2 Wu & Jin 2014.
  14. Hao 2011, pp. 12–13.
  15. 15.0 15.1 Hao 2011, pp. 15–16.