Silangang Timor

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Timor-Leste)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Demokratikong Republika ng Silangang Timor
Repúblika Demokrátika Timór-Leste
República Democrática de Timor Leste
Pambansang Kasabihan: Unidade, Acção, Progresso
(Portuges: "Pagkakaisa, Pagkilos, Kaunlaran")
Pambansang Awit: Pátria
(Bayan)
Kabisera
(at pinakamalaking lungsod)
Dili
8°34′S 125°34′E / 8.567°S 125.567°E / -8.567; 125.567
Opisyal na wika Tetum at Portuges[1]
Pangalang-
turing
East Timorese, Taga-Silangang Timor
Pamahalaan Republikang parlamentaryo
 -  Pangulo Francisco Guterres
 -  Punong Ministro Rui Maria de Araújo
Kalayaan mula sa Portugal[2] 
 -  Ipinahayag Nobyembre 28, 1975 
 -  Kinilala Mayo 20, 2002 
Lawak
 -  Kabuuan 15,410 km2 (ika-158)
5,743 sq mi 
 -  Katubigan (%) walang gaano
Populasyon
 -  Pagtataya ng Hulyo 2005 1,115,000[kailangan ng sanggunian] (ika-155)
 -  Kakapalan 64/km2 (ika-132)
166/sq mi
KGK (KLP) Pagtataya ng 2005
 -  Kabuuan $2.18 bilyon (206)
 -  Per capita $800 (188)
TKT (2007) 0.514 (katamtaman) (ika-150)
Salipi Dolyar[3] (USD)
Pook ng oras (UTC+9)
Internet TLD .tl[4]
Kodigong pantawag 670
Para sa lathalaing ukol kay Tamerlane, tingnan ang Timur.

Ang Demokratikong Republika ng Timor-Leste (bigkas /chi·mór lésh·chi/), o Silangang Timor, ay isang bansa sa Timog-Silangang Asya. Binubuo ito ng silangang hati ng pulo ng Timor, ng mga kalapit na pulo ng Atauro at Jaco, at Oecusso-Ambeno, isang enclave ng kanlurang Timor sa kanlurang bahagi ng pulo, pinaliligiran ng Kanlurang Timor.

Sakop noong ika-16 dantaon ng Portugal ang Silangang Timor, at tinatawag bilang Portuges na Timor hanggang sa matapos ang papanakop nito. Noong huling bahagi ng 1975, inihayag ng Silangang Timor ang kanilang kalayaan, subalit sinakop ng karatig bansang Indonesia at inihayag bilang kanilang ika-27 lalawigan nang sumunod na taon. Ang Silangang Timor ay humiwalay noong 1999 at nakamit nito ang ganap na kalayaan noong Mayo 20, 2002. Nang sumali ang Silangang Timor sa Mga Nagkakaisang Bansa noong 2002, napagpasyahan nilang gamiting opisyal ang pangalan nito sa Portuges na Timor-Leste, at hindi ang pangalan nito sa Ingles na “East Timor”. Isa sa dalawang bansa sa buong Asya ang Silangang Timor na may nakakahihigit na bilang ng Katoliko, sunod sa Pilipinas.

Mga teritoryong pampangasiwaan[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Aileu municipality
  2. Ainaro Municipality
  3. Baucau Municipality
  4. Bobonaro Municipality
  5. Cova Lima Municipality
  6. Dili municipality
  7. Ermera District
  8. Lautém Municipality
  9. Liquiçá Municipality
  10. Manatuto District
  11. Manufahi Municipality
  12. Oecusse Municipality
  13. Viqueque Municipality

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Kinikilala ng Saligang Batas ang Indones at Ingles bilang mga "wikang panghanapbuhay".
  2. Sinakop ng Indonesia ang Silangang Timor noong Disyembre 7, 1975 at umalis noong 1999.
  3. Ginagamit din ang baryang sentimo.
  4. Nasa ilalim na ng phased outing ang .tp.