Piso ng Pilipinas

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Philippine Peso)
Jump to navigation Jump to search
Piso ng Pilipinas
Salaping papel at barya na piso ng Pilipinas
Salaping papel na piso ng Pilipinas
na kasalukuyang ginagamit
ISO 4217 code PH
Bangko sentral Bangko Sentral ng Pilipinas
 Website www.bsp.gov.ph
User(s) Pilipinas Pilipinas
Pagtaas 2.8%[1]
 Pinagmulan Bangko Sentral ng Pilipinas, Hunyo 2017[2]
Subunit
 1/100 Sentimo o centavo
Sagisag
Perang barya
 Pagkalahatang ginagamit ₱1, ₱2, ₱5, ₱10
 Bihirang ginagamit 1¢, 5¢, 25¢
Perang papel
 Pagkalahatang ginagamit ₱20, ₱50, ₱100, ₱500, ₱1000
 Bihirang ginagamit ₱200
Limbagan ng perang barya The Security Plant Complex
 Website bsp.gov.ph
Gawaan ng perang barya The Security Plant Complex
 Website bsp.gov.ph

Ang piso ng Pilipinas (Ingles na Pilipinong pagbigkas: /ˈpɛs/, /ˈpis/; Filipino: [ˈpiso] o [pɪˈso]; simbolo ng salapi: ₱; kodigo: PHP), ay ang opisyal na pananalapi ng Pilipinas. Nagmula sa salitang Kastila na ang piso ay nangangahulugang "timbang". Nahahati ang bawat piso sa 100 sentimos. Ang "PHP" ay ang kodigo nito sa ISO_4217. Ang Pilipinas ay isa mga bansang naging Kolonya ng Espanya na gumagamit ng piso bilang kanilang pananalapi, katulad ng Mehiko, Colombia at Argentina. Noong Oktubre 2005, ang suplay ng piso ng Pilipinas ay umabot ng 569.2 bilyong piso (halos USD $11.5 bilyon).

Bago pa ang 1967, nang ang Pilipinas ay kolonya pa ng Estados Unidos, ang wikang ginagamit sa perang papel at barya ay nasa Ingles; kaya “peso” ang ginamit noon. Ngayong Filipino na ang gamit sa mga salaping papel at barya, naging “piso” na ang pangalan ng salapi ng Pilipinas.

Ang piso ay kadalasang sinusulat sa simbolong “₱”. Ang ibang paraan ay: “PHP”, “PhP”, “Php” o kaya’y simpling “P”. Ang ₱ ay naidagdag sa pamantayang Unicode sa bersiyong 3.2 at itinala sa U+20B1. Ang simbolo maipalalabas sa mga sulat-tala (Ingles: word processor) sa pamamagitan ng pagpindot ng “20B1” at pindutin ang Alt at X nang sabay.[3] Ang simbolong ito ay natatangi sa Pilipinas dahil ang mga bansang gumagamit ng piso tulad ng Mehiko at ang mga iba pang dating sakop ng Espanya sa Amerikang Latino ay gumagamit ng “$”.

Ang mga salaping papel at barya ng Pilipinas ay nililimbag at ginagawa sa Bangko Sentral ng Pilipinas sa Lungsod Quezon.[4]

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Bago ang Panahong Kastila[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang Pilipino sa mga mangangalakal gáling sa mga kalapit pulo ay sinasagawa sa pamamagitan ng palítan ng mga bagay. Ang hindi magandang naidudulot ng palítan na ito ay nagbunsod ng paggamit ng ginto bílang sukatán ng palítan.

Kastilang Kolonyal na Panahon[baguhin | baguhin ang batayan]

Dala-dala ng mga Kastila ang kanilang salaping barya ng dumating sila noong 1521. Ang teston o apat na reales na baryang pilak ang tinuturing na kaunaunahang baryang Europeo na nakarating sa isla ng Pilipinas sabay sa pagdating ni Ferdinand Magellan. Ang teston ay naging de facto na yunit ng kalakalan sa pagitan ng mga Espanyol at Pilipino bago ang pagbangon ng Maynila noong 1574. Ang katutubong pangalan sa Tagalog ng barya ay "salapi".

Salaping barya[baguhin | baguhin ang batayan]

BSP Serye ng Salaping Barya (BSP Coin Series, 1995 – 2018)[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 1995, isang bagong pangkat ng salaping barya at papel ang nilabas na tampok ang sagisag ng bagong BSP: 5- at 1- piso at 25-, 10-, 5- at 1-sentimo. Noong ika-10 ng Hulyo, 2001, nilabas ng BSP ang 10-pisong barya para sa pangkalahatang sirkulasyon upang ipagunita ang ikawalong taóng anibersaryo nito. Tampok dito ang magkasamang tagiliran nina Andres Bonifacio at Apolinario Mabini sa tagiliran ng barya. Tampok sa baliktaran ang selyo ng Bangko Sentral ng Pilipinas na kasang-ayon sa karaniwang baliktarang disenyo ng iba pang anim na halaga ng salaping barya. Ito ay karagdagang halaga sa kasalukuyang sirkulasyon ng barya at pamalit sa 10-pisong Serye ng Bagong Disenyong salaping papel.[5]

Serye ng Salaping Barya
Talaksan Halaga Teknikal na parametro Deskripsyon Taon ng Unang Isyu
Tagiliran Baliktaran Dyametro Bigat Komposisyon Gilid Tagiliran Baliktaran
2002phil01centobv.jpg 2002phil01centrev.jpg 1 sentimo 15.5 mm 2.0 g Bakal na tubog sa tanso Payak "Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping barya Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas 1995
2011phil05centobv.jpg 2011phil05centrev.jpg 5 sentimos 15.5 mm 1.9 g Payak

(may 4 mm butas sa gitna)

"Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping barya Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas
2009phil10centobv.jpg 2009phil10centrev.jpg 10 sentimos 17.0 mm 2.5 g Mala-tinubuan ng tambo "Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping barya Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas
2011phil25centobv.jpg 2011phil25centrev.jpg 25 sentimos 20.0 mm 3.8 g Tanso Payak "Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping barya Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas 1995
3.6 g Bakal na tubog sa tanso 2004
Philpeso2010obv.jpg Philpeso2010rev.jpg 1 piso 24.0 mm 6.1 g Cupronikel Mala-tinubuan ng tambo Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas

"Republika ng Pilipinas", tagiliran ni Jose Rizal, halaga at taon ng paggawa ng salaping barya

Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas 1995
5.35 g Bakal na tubog sa nikel 2004
2005phil05pisoobv.jpg 2005phil05pisorev.jpg 5 piso 27.0 mm 7.7 g 70% tanso

5.5% nikel

24.5% sink

Payak 12-tulis na disenyong mala-kabibe sa tagiliran, "Republika ng Pilipinas", tagiliran ni Emilio Aguinaldo, halaga at taon ng paggawa ng salaping barya 12-tulis na disenyong mala-kabibe sa tagiliran, Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas 1995
2011phil10pisoobv.jpg 2011ophil10pisorev.jpg 10 piso 26.5 mm 8.7 g Argola: Cupronickel Naantalang pagkabyaw Argola: "Republika ng Pilipinas", taon ng paggawa ng salaping barya Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2000
Gitna: Tansong aluminyo Gitna: Tagiliran nina Andrés Bonifacio at Apolinario Mabini, halaga

Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (New Generation Currency Coin Series, 2018 - Kasalukuyan)[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong Marso 26, 2018, ipinakita ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang New Generation Currency Coin Series na ipinamamahagi sa pamamagitan ng mga bangko noong Marso 27. Nagtatampok ang bagong serye ng katutubong flora ng Pilipinas. Gayunpaman, ang 10-sentimo na barya ay hindi kasama sa serye na ito, dahil ito ay inalis bilang isang pangkalahatang barya sa sirkulasyon.[6]

Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (2018)
Tagiliran Baliktaran Halaga Dyametro Bigat Kapal ng Gilid Komposisyon Gilid Tagiliran Baliktaran Taon ng Unang Isyu
Philngc1sentobv.jpg Philngc1sentrev.jpg 1 sentimo 15 mm 1.90 g 1.54 mm Nickel-plated steel Plain "Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mint Xanthostemon verdugonianus (Mangkono); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2018
Philngc5sentob.jpg Philngc5sentrev.jpg 5 sentimo 16 mm 2.20 g 1.60 mm Nickel-plated steel Reeded "Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mint Calotropis gigantea (Kapal-kapal Baging); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2018
Philngc25sentobv.jpg Philngc25sentrev.jpg 25 sentimo 20 mm 3.60 g 1.65 mm Nickel-plated steel Plain "Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mint Dillenia philippinensis (Katmon); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2018
Philngc1pisoobv.jpg Philngc1pisorev.jpg ₱1 23 mm 6.00 g 2.05 mm Nickel-plated steel Segmented (Plain and Reeded edges) "Republika ng Pilipinas"; José Rizal; Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mint Vanda sanderiana (Waling-waling); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2018
PhilippinesNewGen5PesoObverse.png PhilippinesNewGen5PesoReverse.png ₱5 25 mm 7.40 g 2.20 mm Nickel-plated steel Plain "Republika ng Pilipinas"; Andrés Bonifacio; Halaga; Microprint ng "Republika ng Pilipinas"; Taon ng paggawa; Marka ng mint Strongylodon macrobotrys (Tayabak); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas; Microprint ng "Bangko Sentral ng Pilipinas" 2017
Philngc10pisoobv.jpg Philngc10pisorev.jpg ₱10 27 mm 8.00 g 2.05 mm Nickel-plated steel Reeded with edge inscription of "BANGKO SENTRAL NG PILIPINAS" in italics "Republika ng Pilipinas"; Apolinario Mabini; Halaga; Microprint ng "Republika ng Pilipinas"; Taon ng paggawa; Marka ng mint Medinilla magnifica (Kapa-kapa); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas; Microprint ng "Bangko Sentral ng Pilipinas"; Microdots 2018

Salaping papel[baguhin | baguhin ang batayan]

Pilipinong 20-pisong salaping papel, tampok si Manuel L. Quezon sa harapan. Ito rin ang nakalagay ang Filipino as the national language na ang wikang Filipino na ginawa ni Quezon noong 1935.

Serye ng Bagong Salinlahing Salapi (New Generation Currency, 2010 - Kasalukuyan)[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 2009, ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ay nagpahayag na maglulunsad ito ng malawakang pagbabago sa disenyo ng kasalukuyang salaping papel at barya upang paigtingin pa ang mga tampok na panseguridad at kalidad nito.[7] Ang mga kasapi ng munismatikong komite ay sina Deputy Governor Diwa Guinigundo at Ambeth Ocampo, Chairman ng Pambansang Pangkasaysayang Institusyon (Ingles: National Historical Institute). Tampok sa bagong disenyo ng mga salapi ang mga sikát na Pilipino at tanawin. Ang BSP ay nagsimulang magpaikot ng unang pangkat ng mga bagong salaping papel noong Disyembre 2010.

Serye ng Bagong Salinlahing Salapi
Talaksan Halaga Pangunahing Kulay Deskripsiyon Taon ng Unang Isyu
Tagiliran Baligtaran Tagiliran Baligtarin
New PHP20 Banknote (Obverse).jpg New PHP20 Banknote (Reverse).jpg ₱20 Kahel 2010
New PHP50 Banknote (Obverse).jpg New PHP50 Banknote (Reverse).jpg ₱50 Pula 2010
New PHP100 Banknote (Reverse).jpg ₱100 Lila 2010
New PHP200 Banknote (Obverse).jpg
New PHP200 Banknote (Reverse).jpg ₱200 Luntian 2010
New PHP200 Banknote (Reverse).jpg ₱200 Luntian 2017
New PHP500 Banknote (Obverse).jpg New PHP500 Banknote (Reverse).jpg ₱500 Dilaw 2010
New PHP1000 Banknote (Obverse).jpg New PHP1000 Banknote (Reverse).jpg ₱1000 Bughaw 2010
1000 Philippine Peso Bill Obverse 2018.png 2018 New 1000 piso banknote reverse.jpg ₱1000 Bughaw 2017

Pagkakamali[baguhin | baguhin ang batayan]

Ilang pagkakamali ang natuklasan sa mga salapi ng seryeng Bagong Salinlahi at naging paksa ng panlilibak sa social networking sites. Kabílang sa mga ito ang pagbukod sa Batanes mula sa mapa ng Pilipinas sa likod ng lahat ng salaping papel, ang maling kinalalagyan ng Pambansang Liwasang Ilog sa Ilalim ng Lupa ng Puerto Princesa sa likod ng 500-pisong salaping papel at ng Bahurang Tubbataha sa likod ng 1000-pisong salaping papel, at ang maling pagkukulay sa tuka at mga balahibo ng blue-naped parrot sa 500-pisong salaping papel,[8][9] ngunit agad natuklasan ito na dulot ng limitasyon ng kulay ng intalioung paglilimbag.[10] Ang pang-agham na mga pangalan ng mga hayop na tampok sa likod ng lahat ng salaping papel ay nalimbag na mali rin.[11]

Pinagmulan[baguhin | baguhin ang batayan]

Kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]



Pilipinas Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.