Globalisasyon

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Ang globalisasyon (mula sa Kastila: globalización) ay isang sistemang pandaigdig na naglalarawan sa mga pagbabagong nagbubuklod-buklod sa mga tao, kompanya, at bansa. Tumutukoy ito sa paraang pagdaloy ng impormasyon, produkto, serbisyo at kapital sa pagitan ng pandaigdigang lipunan. Sa ganitong paraan kumakalat at nagiging global ang mga lokal o pambansang mga gawi. Ang globalisasyon ay maaari ring tumukoy sa mga aspekto ng ekonomiya at kalakalan, teknolohiya, politika, at kalinangan o kultura.[1]

Ayon kay George Ritzer, isang akademiko at sosyolohista, ang globalisasyon ay isang proseso ng mabilisang pagdaloy o paggalaw ng mga tao, bagay, impormasyon at produkto sa iba’t ibang direksiyon na nararanasan sa iba’t ibang panig ng daigdig.[2] Sa kasalukuyang panahon, mas napapabilis ng teknolohiya at mga ipinapatupad na patakaran ang sistemang ito.

Bagaman maraming mga iskolar ang nagtataya na ang mga pinagmulan ng globalisasyon ay naganap sa modernong panahon, ang iba ay nakabatay sa kasaysayan bago pa man ang Europeong Panahon ng Pagtuklas at paglalakbay sa Bagong Mundo. Ang ilan ay hanggang sa ikatlong milenyo BC.[3] Ang katagang 'globalisasyon' ay unang lumitaw noong unang bahagi ng ika-20 siglo (kasunod na humalili sa naunang terminong Pranses na mondialization). Nabuo ang kasalukuyang kahulugan nito noong ikalawang bahagi ng ika-20 siglo, at naging tanyag na ginamit noong dekada 1990. Ang malakihang epekto ng globalisasyon ay nagsimula noong dekada 1820 hanggang sa huling bahagi ng ika-19 na siglo. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, mabilis na napalawig ang koneksyon ng ekonomiya at kultura sa mundo.[4]

Kasaysayan

Hinati ni Thomas Friedman ang kasaysayan ng modernong globalisasyon sa tatlong magkakaibang panahon: Globalisasyon 1.0 (1491–1800)- Ang globalisasyon ng mga bansa, Globalisasyon 2.0 (1800–2000)- Ang globalisasyon ng mga kompanya, at Globalisasyon 3.0- Ang globalisasyon ng mga indibidwal (2000–ngayon).[5][6]

Lumang globalisasyon

Ayon kay, Andre Gunder Frank, ang pinakaunang naitalang halimbawa ng globalisasyon ay ang pakikipagsapalaran ng sibilisasyong Sumeria at Lambak ng Indus noong ika-3 milenyo BC.[7] Ang ganitong paraan ng pakikisalamuha ay kumalat sa ibang rehiyon ng Asya, Europa, Aprika at Amerika. Noong panahong Helenistiko, nagkaroon ng malawakang ugnayan sa ilang bahagi ng Dagat Mediteraneo kung saan nagpapalitan ang mga tao ng metal, kalakal, at mga kaisipang matematika at pang-agham. Kilala rito ang Gresya na mayroong malaking impluwensiya sa rehiyon. Nang sakupin at mapagkaisa ni Alejandrong Dakila ang ilang bahagi ng Asya, Ehipto, at Europa noong 326 BCE, napalaganap niya ang mga kultura at mga ideya mula sa Gresya.[8][9] Dito rin nagkaroon ng pagkakatulad sa paraang pamumuhay ng tao sa iba't ibang rehiyon at arkitekturang matatagpuan sa mga nasasakupan.

Noong Ika-2 dantaon BCE hanggang Ika-18 dantaon, namayagpag ang Silk Road na kumokonekta sa malaking bahagi ng Asya, Aprika, at Europa. Nagpalitan sila ng samut-saring mga gamit at kalakal, pati na rin ang mga makabagong pag-iisip sa medisina, politika, militar, at pilosopiya.[10] Naging matagumpay rin ito sa pagpapalawig ng mga kultura at tradisyon.

Simula ng modernong globalisasyon

Noong 1492, nang unang lumapag ang mga Europeo sa Amerika, nagkaroon ng panibagong impluwensiya sa lugar na pinagkukunan din ng mga mineral at trabahador. Napaigting nito ang kaisipang Bullionismo kung saan ang yaman ng isang bansa ay nakabatay sa dami o halaga ng mga mineral nito, at ang kaisipang Ekspansiyonismo na tumutukoy sa pagpapalawig ng nasasakupan ng mga pamahalaan at estado sa ibang bahagi ng mundo upang lumakas ang kapangyarihan at lumaki ang kayamanan.[11] Dito na nagsimula ang Modernong Panahon ng Pagtuklas. Lumaganap ang kolonyalismo sa ibang bahagi ng mundo at sa gayon, nakaimpluwensiya sa mga rehiyong nasasakupan.

Ayon sa mga historyador na sina Kevin H. O'Rourke, Leandro Prados de la Escosura, at Guillaume Daudin, may ilang mga kadahilanan kung bakit lumaganap at napabilis ang globalisasyon noong 1815–1870:[12]

  • Ang pagtatapos ng Digmaang Napoleoniko ay nagdala ng isang sapat na panahon ng kapayapaan sa Europa.
  • Ang mga pagbabago sa teknolohiya ng transportasyon ay nagbawas sa mga malalaking gastusin sa kalakalan.
  • Ang mga bagong pang-industriyang teknolohiya ng militar ay nakadagdag sa lakas ng mga estado sa Europa at sa Estados Unidos kaya may kapangyarihan ang mga ito na piliting buksan ang mga merkado sa buong mundo at palawakin ang kanilang mga imperyo.
  • Ang unti-unting mga pagbabago patungo sa liberalisasyon sa mga bansang Europa.

Itinuturing ng mga ekonomista ang katapusan ng ika-18 siglo at ang maagang bahagi ng 1900 bilang ang unang globalisasyon (1870-1914).[13] Sa panahong ito, nasakop na ng Gran Britanya ang malawak na bahagi ng daigdig at nakapagsimula ng Rebolusyong Industriyal. Tumaas ang demand para sa iba't ibang mga kagamitan at imbensyon sa maraming rehiyon kaya nagsimulang ipatayo ang mga pabrika at pagawaan upang tugunan ito. Natuklasan sa panahong ito ang makinang pinapatakbo sa pamamagitan ng uling, telegrapiya para sa mabilis na komunikasyon, at mga makabagong paraan ng transportasyon. Kasabay nito ang mga pagababago sa transportasyon na tinatayang naganap mula 1820 at 1850. Niyakap ng maraming bansa ang pandaidigang kalakalan[14] Lumakas ang ekonomiya ng mundo at nagpatuloy ito ng halos 2-3 dekada.[10]

Noong 1914, nang sumiklab ang Unang Digmaang Pandaigdig, humantong sa isang krisis ang mundo pati na rin ang pakikisalamuha ng bawat bansa sa isa't isa. Milyon-milyong mga tao ang nasawi at nasira ang karamihan sa mga estruktura at transportasyon ng mga tao. Kahit na ang mga labanan ay kadalasang naganap sa Europa, naapektuhan din ang ekonomiya ng ibang lugar sa Amerika, Aprika, at Asya.

Nang matapos ang digmaan, muling pinaigting ang relasyon sa pamahalaan ng mga bansa. Namayagpag ang merkadong pinansiyal sa pagdikta ng mga presyo ng mga bilihin tulad ng metal at mga mapagkukunang hilaw. Noong 1929, humantong muli sa isang krisis ang mundo dahil sa Matinding Depresyon na nakapinsala sa Estados Unidos. Nagsimulang bumagsak ang ekonomiya ng mga bansa at uminit ang relasyon sa isa't isa.

Sumiklab noong 1939 ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Kinabibilangan ito ng halos lahat ng mga bansa at nakapagtala ng malaking sira sa kabuhayan at ekonomiya. Sa panahong ito, naimbento ang iba't ibang mga kagamitan at modernong transportasyon tulad ng mga tangke, barko, at nuklear. Nang matapos ang digmaan, bumaba nang halos 5% ang GDP ng mundo na isang napakalaking bahagdang pagbagsak sa ekonomiya.[10]

Modernong globalisasyon

Nakabangon muli ang ekonomiya ng mundo sa ikalawa at ikatlong panahon ng globalisasyon. Sa panahong matapos ang digmaan noong 1945 hanggang taong 2000, nagkaroon ng malawakang inobasyon sa larangan ng komunikasyon at transportasyon. Isa sa mga pinakamahalagang transportasyon ay ang mga barkong panlayag na nagdadala ng mga produkto sa iba't ibang bahagi ng mundo (Shipping Containers sa Ingles) na naimbento noong 1956.[15][16] Noong dekadang 1970, naging abot-kaya para sa mga mamamayan ang paglipad at pagsakay sa mga eroplano. Naipatupad ang mga kasunduan tungkol sa Kalayaan sa Himpapawid kaya nakatulong ito sa kompetisyon ng pandaigdigang merkado. Noong dekadang 1990, malaki ang pinagbago ng mga paraan sa komunikasyon dahil sa pag-imbento ng kompyuter at ng internet. Mas napabilis nito ang pakikipagsapalaran ng mga indibidwal sa isa't isa at nakakapagbigay ng kakayahang matapos ang trabaho kahit saan sa mundo.

Dahil sa mabilis na pagbabago ng mundo at ng pandaigdigang ekonomiya, lumagda ang mga pamahalaan at bansa ng maraming mga kasunduan upang maipatupad at maitaguyod ang mabuting relasyon sa isa't isa. Halimbawa nito ay ang Pagpupulong ng Bretton Woods na nilagdaan ng karamihan ng mga bansa sa UN matapos ang ikalawang digmaang pandaigdig upang ilatag ang mga pagbabalangkas tungkol sa Pandaigdigang Sistema ng Pananalapi (International monetary system), komersyo, pananalapi, at ang pagtatatag ng maraming mga institusyong pang-internasyonal na inilaan upang mapabilis ang paglago ng ekonomiya sa pamamagitan ng pagpapababa ng mga hadlang sa kalakalan. Noong una, ang Pangkalahatang Kasunduan sa Taripa at Kalakalan (Ingles: General Agreement on Tariffs and Trade; GATT) ay yumayagpag sa mga kasunduan upang alisin ang mga hadlang at paghihigpit sa kalakalan. Ang sumunod na humalili sa GATT, ang Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan (Ingles: World Trade Organization; WTO), ay nagbigay ng isang pagbabalangkas para sa pakikipag-usap at pag-pormal sa mga kasunduan sa kalakalan at proseso ng paglutas sa hindi pagkakaunawaan ng dalawa o higit pang mga panig. Dahil dito, ang pagluluwas ng mga kalakal ay halos dumoble mula sa 8.5% ng kabuuang mga produkto ng buong mundo noong 1970 hanggang 16.2% noong 2001.[17]

Kasalukuyang globalisasyon

Nakatulong nang malaki sa pag-iral ng globalisasyon bilang penomenon ang paglago ng teknolohiya, gaya ng mga makabagong kasangkapang pangkomunikasyon (gaya ng smart phones), pantransportasyon (gaya ng eroplano), computer at internet, at mga application ng mga ito.[18]

Makabagong pananaw

Magkakaiba ang pananaw at damdamin ng mga tao ukol sa globalisasyon: may mga nag-iisip na nakakatulong ito sa lahat ng mga tao, habang may mga nag-iisip na nakapipinsala ito sa karamihan. Ayon kay Roland Robertson na isa sa mga unang nagsagawa ng pag-aaral ukol sa globalisayon, ang globalisasyon ay pinabilis na tila “pagliit” ng daigdig at pagkilala rito bilang isa lamang entidad. Dahil sa globalisasyon, ang ikinatatangi, distinksiyon, at pagkakakilanlan ng ibat’-ibang kultura at tradisyon ay tila naglalaho na dahil sa matuling paglaganap ng mga ideya na lumalaganap at naaangkin ng mga tao sa daigdig.[18]

Ayon sa mga eksperto, mayroong limang perspektibo o pananaw tungkol sa simula at kasaysayan ng globalisasyon:

Tingnan din

Mga sanggunian

  1. Sheila L. Croucher. Globalization and Belonging: The Politics of Identity a Changing World. Rowman & Littlefield. (2004). p.10
  2. https://www.coursehero.com/file/42185867/reviewer-final-2pdf/
  3. Frank, Andre Gunder. (1998). ReOrient: Global economy in the Asian age.Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-21474-3
  4. Babones, Salvatore (2008). "Studying Globalization: Methodological Issues". In Ritzer, George (ed.). The Blackwell Companion to Globalization. Malden: John Wiley & Sons. p. 146. ISBN 978-0-470-76642-2. OCLC 232611725.
  5. https://www.nytimes.com/2005/04/03/magazine/its-a-flat-world-after-all.html
  6. https://www.youtube.com/watch?v=D63_Ps4UN-I
  7. Andre Gunder Frank, "Reorient: Global economy in the Asian age" U.C. Berkeley Press, 1998. ^
  8. https://www.slideshare.net/k60110804/kabihasnang-hellenistic
  9. https://ap4hs.blogspot.com/2015/11/ang-kabihasnang-greek.html
  10. 10.0 10.1 10.2 https://www.weforum.org/agenda/2019/01/how-globalization-4-0-fits-into-the-history-of-globalization/
  11. https://projectworldview.org//wvtheme22.htm
  12. https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-economic-history-of-modern-europe/trade-and-empire/BE789F27408634F4749D61F013897C04
  13. https://archive.org/details/isbn_9780674430006
  14. O'Rourke, Kevin H.; Williamson, Jeffrey G. (2002). "When Did Globalization Begin?". European Review of Economic History. 6 (1): 23–50. doi:10.1017/S1361491602000023. S2CID 15767303.
  15. https://web.archive.org/web/20130122131825/http://press.princeton.edu/chapters/s9383.html
  16. https://www.smh.com.au/news/business/how-the-invention-of-a-box-changed-our-world/2006/06/11/1149964409162.html%0A
  17. https://web.archive.org/web/20080712023541/http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/tables/exports2.htm
  18. 18.0 18.1 https://myinfobasket.com/ang-konsepto-ng-globalisasyon/

Karagdagang Pagbasa