İzmir

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
İzmir
Nighttime view of İzmir from Narlıdere (2015-01-04 @pxhere 1076677).jpg
Izmir Clock Tower (October 2018).jpg
Karşıyaka Bazaar Street 2015.jpg
Izmir (15383066346).jpg
Folkart.jpg
Tree of the Republic in Gündoğdu Square.jpg
Mula taas, kaliwa-pakanan: Tanawing panggabi ng İzmir, Toreng Orasan ng İzmir, Kalyeng Tiyangge ng Distrito ng Karşıyaka, Golpo ng İzmir na tanaw mula Kadifekale, Mga Toreng Folkart, Liwasang Gündoğdu.
Palayaw: 
Mutya ng Aegean
İzmir is located in Turkey
İzmir
İzmir
Kinaroroonan sa Turkiya
İzmir is located in Asia
İzmir
İzmir
İzmir (Asia)
Mga koordinado: 38°25′N 27°08′E / 38.42°N 27.14°E / 38.42; 27.14Mga koordinado: 38°25′N 27°08′E / 38.42°N 27.14°E / 38.42; 27.14
Bansa Turkiya
RehiyonAegean
Lalawiganİzmir
Itinatagc. 6500 BC (Bunton ng Yeşilova sa distrito ng Bornova)

c. ika-11th dantaon BK (bilang sinaunang Smyrna)
KabiseraKonak (sa katotohanan;walang kinikilalang mga kabiserang bayan ang mga daklungsod ng Turkiya)
Pamahalaan
 • AlkaldeTunç Soyer
(CHP)
Lawak
 • Kalakhang munisipalidad7,340 km2 (2,830 milya kuwadrado)
 • Urban
893.13 km2 (344.84 milya kuwadrado)
Taas
2 m (7 ft)
Populasyon
 (2018)[1][2][3]
 • Kalakhang munisipalidad4,320,519
 • Urban
2,947,000
 • Densidad sa urban4,630/km2 (12,000/milya kuwadrado)
 • Densidad sa metro360/km2 (900/milya kuwadrado)
Pangalang turingIngles: Smyrniot
Turko: İzmirli
Sona ng orasUTC+3 (TRT)
Kodigong postal
35xxx
Kodigo ng luga(+90) 232
Plaka ng sasakyan35
Websaytwww.izmir.bel.tr
www.izmir.gov.tr

Ang İzmir (Pagbigkas sa Turko: [ˈizmiɾ]) ay isang kalakhang lungsod sa pinakakanlurang dulo ng Anatolia sa Turkiya. Ito ang pangatlong pinakamataong lungsod sa Turkiya, kasunod ng Istanbul at Ankara, at ang pangalawang pinakamalaking kalakhang pook sa Dagat Egeo kasunod ng Atenas, Gresya. Noong 2018, mayroong 2,947,000 katao ang lungsod, habang may kabuoang populasyon naman na 4,320,519 na katao ang Lalawigan ng İzmir.[1][2] Umaabot ang kalakhang pook ng İzmir sa kahabaan ng panlabas na mga katubigan ng Golpo ng İzmir at papaloob sa hilaga sa kahabaan ng delta ng Ilog Gediz; pasilangan sa kahabaan ng kapatangang banlik na nilikha ng ilang maliit na mga sapa; at sa bahagyang mas-mabatong lupain sa timog.[4]

Noong sinaunang panahon, kinilala ang lungsod bilang Smyrna, ang pangalan na nanatiling ginagamit sa wikang Ingles at ibang mga banyagang wika hanggang sa ipinatupad ang Posta Hizmet Kanunu (Batas ng Turkong Serbisyo ng Koreo) ng Marso 28, 1930. Nilayon nitong gawing kinikilalang pangalan sa daigdig ang pangalang Turko na İzmir sa maraming mga wika. Ngunit ginagamit pa rin ang makasaysayang pangalang Smyrna sa ilang mga wika, tulad sa Griyego (Σμύρνη, Smýrnē), Armenyo (Զմյուռնիա, Zmyurnia), Italyano (Smirne), at Kastila (Esmirna). Ang İzmir, kasama ang panahong ito'y Smyrna, ay may higit sa 3,000 taon ng nakatalang kasaysayang urbano, at umaabot sa 8,500 taon ng kasaysayan bilang isang pamayanan mula noong panahong Neolitiko. Dahil ito'y nasa kapaki-pakinabang na kinaroroonan sa ulo ng isang golpo na dumadaloy sa malalim deep indentation, kalagitnaan sa kahabaan ng kanlurang baybaying-dagat ng Anatolia, isa ito sa pangunahing mga lungsod sa pangangalakal ng Dagat Mediteraneo para sa malaking bahagi ng kasaysayan nito. Idinaos sa İzmir ang Palarong Mediteraneo ng 1971 and at ang Pandaigdigang Palaro ng Unibersidad (Universiade) ng 2005.

Ang lungsod ng İzmir ay binubuo ng ilang mga kalakhang distrito. Sa mga ito, ang distrito ng Konak ay tumutugma sa makasaysayang İzmir. Dating bumuo bilang sentral na "Munisipalidad ng İzmir" (Turko: İzmir Belediyesi) ng lungsod ang distrito hanggang sa taong 1984. Kalakip ng pagbubuo ng "Kalakhang Munisipalidad ng İzmir" (Ingles: İzmir Metropolitan Municipality, Turko: İzmir Büyükşehir Belediyesi), pinangkat nang magkasama ng lungsod ng İzmir ang labing-isa (unang siyam) na mga distritong urbano – Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Karşıyaka, Konak, at Narlıdere – at sinama ang mga ito sa karagdagang mga distrito ng lalawigan sa labas ng kabayanan o sentro ng lungsod na umaabot mula Bergama sa hilaga hanggang Selçuk sa timog. Dahil diyan ang kabuoang bilang mg mga distritong itinuturing na bahagi ng kalakhang pook ng İzmir's sa tatlumpu (30).

Mga kambal at kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang sumusunod ay isang talaan ng mga kapatid na lungsod ng İzmir:[5]

Europa

Asya
Aprika

Kaamerikahan

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 "Population of Province/District Centers, Towns/Villages by Provinces and Districts and Annual Growth Rate Of Population". Turkish Statistical Institute. Hinango noong 26 April 2019.
  2. 2.0 2.1 "İstatistiklerle İzmir". T.C. İzmir Valiliği. Hinango noong 26 April 2019.
  3. "Population of Province / District Centers and Towns / Villages by Province and Sex, Population Density by Province". Turkish Statistical Institute. Hinango noong 26 April 2019.
  4. "İzmir | Turkey". Encyclopedia Britannica (sa Ingles). Hinango noong 2019-04-02.
  5. "Sister Cities". İzmir Metropolitan Municipality. Sininop mula sa orihinal noong 2015-02-16. Hinango noong 2015-02-15. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  6. Frohmader, Andrea. "Bremen - Referat 32 Städtepartnerschaften / Internationale Beziehungen" [Bremen - Unit 32 Twinning / International Relations]. Das Rathaus Bremen Senatskanzlei [Bremen City Hall - Senate Chancellery] (sa Aleman). Sininop mula sa orihinal noong 2011-07-18. Hinango noong 2013-08-09. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (tulong)
  7. "Kardeş Şehirler" [Sister Cities]. Famagusta Municipality (sa Turko). Sininop mula sa orihinal noong 2015-02-16. Hinango noong 2013-10-19. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  8. "Mostar Gradovi prijatelji" [Mostar Twin Towns]. Grad Mostar [Mostar Official City Website] (sa Macedonian). Sininop mula sa orihinal noong 2013-10-30. Hinango noong 2013-12-19.
  9. A.Ş., ÜNİBEL. "İzmir Büyükşehir Belediyesi". İzmir Büyükşehir Belediyesi (sa Ingles).

Mga karagdagang babasahin[baguhin | baguhin ang batayan]

  • Atay, Çinar. "Once upon a Time, İzmir", Skyline (Istanbul), no. 172 (Nov. 1997), pp. 62–64, 66, 68, [70], 72. N.B.: Amply ill. with reproductions of 19th-century black and white photos.

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gabay panlakbay sa İzmir mula sa Wikivoyage

Padron:Mga pinakamalaking lungsod sa Turkiya