Pumunta sa nilalaman

Lalawigan ng Chonburi

Mga koordinado: 13°13′N 101°11′E / 13.217°N 101.183°E / 13.217; 101.183
Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Chonburi

ชลบุรี
Watawat ng Chonburi
Watawat
Opisyal na sagisag ng Chonburi
Sagisag
Bansag: 
ทะเลงาม ข้าวหลามอร่อย อ้อยหวาน จักสานดี ประเพณีวิ่งควาย ('Magandang dagay, masarap na Khao Lam, Matamis na tubó, Mahusay na paghabo, at tradisyon ng pagtakbo ng kalabaw)
Mapa ng Taylandiya, na may maliit na ipinapakitang pook malapit sa sentro ng bansa, malapit sa baybayin ng Golpo ng Taylandiya
Lokasyon sa Taylandiya
Mga koordinado: 13°13′N 101°11′E / 13.217°N 101.183°E / 13.217; 101.183
CountryTaylandiya
RehiyonSilangang Taylandiya
Kabeserang PanlalawiganChonburi
Pinakamalaking LungsodSi Racha
Settledc. 7th century, as Phrarot city
Founded as city1897–1932
Itinatag bilang lalawigan1933
Governing bodyTanggapang Panlalawigan ng Chonburi
Pamahalaan
 • UriLalawigan
 • GobernadorPhakkhrathon Thianchai
(simula Oktubre 2016)
Lawak
 • Province4,363 km2 (1,685 milya kuwadrado)
Ranggo sa lawakIka-50
Taas
50 m (160 tal)
Populasyon
 (2018)[2]
 • Province1,535,445
 • RanggoIka-9
 • Kapal351.9/km2 (911/milya kuwadrado)
 • Ranggo sa densidadIka-10
Human Achievement Index
 • HAI (2017)0.6613 "high"
Ikaanim
Sona ng orasUTC+07:00 (ICT)
Postal code
20xxx
Calling code038
Kodigo ng ISO 3166TH-20

Ang Chonburi (Thai: ชลบุรี, RTGS: Chon Buri, [tɕ͡ʰōn bū.rīː] ( pakinggan)) ay isang lalawigan ng Thailand (changwat) na matatagpuan sa silangang Taylandiya.[4] Ang kabesera nito ay pinangalanang Chonburi. Ang mga karatig na lalawigan ay (paikot pakanan mula sa hilaga) Chachoengsao, Chanthaburi, at Rayong, habang ang Look ng Bangkok ay nasa kanluran. Ang Pattaya, isang pangunahing destinasyon sa turismo sa Taylandiya, ay matatagpuan sa Chonburi, kasama ang Laem Chabang, ang pangunahing daungan ng bansa. Ang populasyon ng lalawigan ay mabilis na lumaki at ngayon ay umabot na sa 1.7 milyong residente, bagaman ang malaking bahagi ng populasyon ay lumulutang o hindi nakarehistro.[5] Ang rehistradong populasyon noong 31 Disyembre 2018 ay 1.535 milyon.

Mga pangalan at etimolohiya[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang salitang Taylandes na chon (ชล / t͡ɕʰon˧ /) ay nagmula sa salitang Sanskritong jalá ( जल ) na nangangahulugang "tubig", at ang salitang buri ( บุรี; / bu˨˩.riː˧ /) mula sa Sanskritong purī ( पुरी ); ibig sabihin ay "bayan" o "lungsod"; kaya ang pangalan ng lalawigan ay nangangahulugang "lungsod ng tubig". Ang lokal na Tsinong pangalan para sa lalawigan ay萬佛歲, na isang pagsasalin ng "Bang Pla Soi" (บางปลาสร้อย) ang dating pangalan ng Mueang Chonburi district, ang kabesera ng distrito ng lalawigan ng Chonburi. (Ang pangalang ito ay pinanatili para sa isa sa mga subdistrito ng Mueang Chonburi.) Ang karaniwang pangalan ng Tsino para sa lalawigan ay isang ponetikong pagsasabuhay ng "Chonburi",春武里; .

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang wikitext]

Prehistoriko[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang lalawigan ng Chonburi ay dating isang sinaunang pamayanan na dating tinitirhan ng mga Neolithikong tao mula pa noong sinaunang panahon. Dahil nagkaroon ng mga arkeolohikang paghuhukay at natagpuan ang mga bakas ng sinaunang prehistorikong pamayanan sa Ilog Phan Thong, na nasa lugar ng Wat Khok Phanom Dee, Subditrito ng Tha Kham, Distrito ng Phanat Nikhom. Maaaring ipagpalagay na sa nakaraan, ang lugar ng lalawigan ng Chonburi ay dating tahanan ng tatlong maunlad na sinaunang lungsod: Phrarot, Si Phalo, at Phaya Rae. Sa pamamagitan ng teritoryo ng 3 lungsod na ito na magkasama bilang lalawigan ng Chonburi sa kasalukuyan.

Aling mga arkaeolohikong pook ang natuklasan noong panahong iyon ang nakakita ng mahahalagang archaeolohikong bagay tulad ng mga palakol, pinakintab na bato, alahas tulad ng mga pulseras, kuwintas, palayok gamit ang isang tali. At natagpuan din ang mga labi ng lamang-dagat. Napag-alaman na ang lugar na ito ay mas malapit sa baybayin kaysa ngayon. Ang lahat ng nabanggit na arkaeolohikong pook ay bahagi ng ebidensiya na nagpapakita ng mahabang kasaysayan ng lalawigan ng Chonburi.

Panahong Khmer[baguhin | baguhin ang wikitext]

Kinilala ang Chonburi mula pa noong panahon ng Dvaravati at sa panahon ng paghahari ng Imperyong Khmer at Kahariang Sukhothai. Ang Chonburi sa una ay isang maliit na bayan ng agrikultura at pamayanan ng pangingisda, ngunit noong panahon ng Kahariang Ayutthaya (1350-1767), ang Chonburi ay inuri bilang isang commodore na uri ng lungsod. Sa mapa ng Triphum, lumitaw ito kasama ng higit pang mga pangunahing bayan gaya ng Bangsai (บางทราย; ngayon ay subdistrito ng Chonburi), Bangplasoi (บางปลาสร้อย; ngayon ay isang subdistrito ng Chonburi), Bangplasoi (บางปลาสร้อย; ngayon ay isang sentro na lugar sa Chonพพพยรพพยรพยรพยรอย; ngayon ay isang sentro ng Bangplasoi subdistrito ng Si Racha), at Banglamung (บางละมุง; ngayon ay isang distrito ng Chonburi). Kahit na ito ay isang maliit na bayan, pinayaman nito ang mga likas na yaman kapuwa sa lupa at sa dagat. Bukod dito, ang mga nasa Chonburi ay nakipag-ugnayan sa mga mandaragat na Tsino, na dumating upang makipagkalakalan sa Siam.

Mga dibisyong administratibo[baguhin | baguhin ang wikitext]

Pamahalaang panlalawigan[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang lalawigan ng Chonburi ay binubuo ng 11 distrito (amphoe). Ang mga ito ay higit pang hinati sa 92 na mga subdistrito (tambon) at 710 na mga nayon (muban).

Mapa # Pangalan Taylandes Populasyon (2018) Mga pagkakahati
— Mga Distrito —
1 Mueang Chonburi เมืองชลบุรี 335,063 18 tambon — 107 muban
2 Ban Bueng บ้านบึง 103,377 8 tambon — 52 muban
3 Nong Yai หนองใหญ่ 23,625 5 tambon — 24 muban
4 Bang Lamung บางละมุง 315,437 8 tambon — 72 muban
5 Phan Thong พานทอง 69,429 11 tambon — 76 muban
6 Phanat Nikhom พนัสนิคม 124,637 20 tambon — 185 muban
7 Si Racha ศรีราชา 301,799 8 tambon — 73 muban
8 Ko Sichang เกาะสีชัง 4,560 1 tambon — 7 muban
9 Sattahip สัตหีบ 165,492 5 tambon — 40 muban
10 Bo Thong บ่อทอง 50,318 6 tambon — 47 muban
11 Ko Chan เกาะจันทร์ 37,670 2 tambon — 27 muban

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Advancing Human Development through the ASEAN Community, Thailand Human Development Report 2014, table 0:Basic Data (PDF) (Ulat). United Nations Development Programme (UNDP) Thailand. pp. 134–135. ISBN 978-974-680-368-7. Nakuha noong 17 Enero 2016, Data has been supplied by Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, at Wayback Machine.{{cite report}}: CS1 maint: date auto-translated (link) CS1 maint: postscript (link)[patay na link]
  2. "ร่ยงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2561" [Statistics, population and house statistics for the year 2018]. Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior. stat.bora.dopa.go.th (sa wikang Thai). 31 Disyembre 2018. Inarkibo mula sa ang orihinal noong 2 Abril 2019. Nakuha noong 20 Hunyo 2019.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  3. Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pp. 1–40, maps 1–9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1.
  4. "About Chon Buri". Tourism Authority of Thailand (TAT). Nakuha noong 31 Mayo 2015.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  5. "Thailand: Administrative Division (Provinces and Districts) - Population Statistics, Charts and Map".