Croatia

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Croatian)
Jump to navigation Jump to search
Republika ng Kroasya

Republika Hrvatska
Watawat ng Kroasya
Watawat
Eskudo ng Kroasya
Eskudo
Awit: Lijepa naša domovino
Our beautiful homeland
Kinaroroonan ng  Croatia  (kahel) sa Europe  (puti)  —  [Gabay]
Kinaroroonan ng  Croatia  (kahel)

sa Europe  (puti)  —  [Gabay]


KabiseraZagreb
Pinakamalaking lungsodcapital
Opisyal na wikaWikang Kroatyano1
KatawaganCroat, Kroatyano
PamahalaanParliamentary republic
• President
Zoran Milanović
Andrej Plenković
Gordan Jandroković
Itinatag
7852
879
• Kingdom
925
• Union with Hungary
1102
• Joined Habsburg Empire
1 Enero 1527
• Independence from Austria–Hungary
29 Oktubre 1918
• Joined Yugoslavia3
29 Nobyembre 1943
• Decision on independence
25 Hunyo 1991
• Declaration of independence
Ocktubre 8, 1991
Lawak
• Kabuuan
56,594 km2 (21,851 mi kuw) (126th)
• Katubigan (%)
1.09
Populasyon
• Pagtataya sa 2017
4,154,200[1] (129th)
• Senso ng 2011
4,284,889[2]
• Kapal
75.8/km2 (196.3/mi kuw) (126th)
GDP (PPP)Pagtataya sa 2018
• Kabuuan
$106.548 billion[3]
• Kada kapita
$25,807[3]
GDP (nominal)Pagtataya sa 2018
• Kabuuan
$61.056 billion[3]
• Kada kapita
$14,788[3]
Gini (2018)29.7
mababa
HDI (2015)0.827[4]
Error: Invalid HDI value · 45th
SalapiKuna (HRK)
Sona ng orasUTC+1 (CET)
• Tag-init (DST)
UTC+2 (CEST)
Pagmanehoright
Kodigong pantelepono385
Dominyon sa Internet.hr
  1. Also Italian in Istria and languages of other national minorities (Hungarian, Czech, Slovak, Serbian, etc.) in residential municipalities of the national minorities.
  2. Shortly after the reign of Prince Višeslav, Franks were defeated in 803.
  3. Before co-founding the Democratic Federal Yugoslavia, Croatia co-founded the Kingdom of Yugoslavia on 1 Disyembre 1918.

Ang Kroasya (pagbigkas: kro•wey•s'ya; Kroato: Hrvatska), opisyal na tinutukoy na Republika ng Kroasya (Kroato: Republika Hrvatska), ay isang nakapangyayaring bansa sa tagpuan ng Gitnang Europa, Timog-silangang Europa, at ng Dagat Mediterranean. Zagreb ang kabiserang lungsod nito, na bumubuo rin sa isa sa mga pangunahing subdibisyon ng bansa, kabilang ang 20 pang county. May lawak na 56,594 km2 ang Kroasya na may samot saring klima ngunit ang karaniwan ay klimang kontinental at Mediterranean. May higit sa isang libo ang mga pulo ng Kroasya sa baybáyin nito sa Dagat Adriatic. Umaabot sa 4.28 milyon ang populasyon ng bansa, na ang karamihan ay mga Croat, na ang karamihan naman ay mananampalataya ng Simbahang Katolika.

Dumating ang mga Croat sa lugar ng kasalukuyang Kroasya noong unang bahagi ng ika-7 siglo. Dalawang dukado ang naitatag bandang ika-9 na siglo. Si Tomislav ang naging unang hari noong 925, na nagtaas sa katayuan ng Kroasya bilang isang kaharian. Napanatili ng Kaharian ng Kroasya ang kaniyang soberanya sa loob ng dalawang siglo. Naabot nito ang rurok ng kapangyarihan nito noong panahon nina Haring Petar Krešimir IV at Dmitar Zvonimir. Noong 1102, pumasok sa isang personal na unyon ang Kroasya sa Kaharian ng Hungary. Nang maharap sa pananakop ng mga Ottoman noong 1527, hinalal ng Parlamento ng Kroasya si Ferdinand I ng Dinastiyang Hapsburg sa trono ng Kroasya. Noong 1918, pagkatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig, isinama ang Kroasya sa di-kinilalang State of Slovenes, Croats and Serbs na humiwalay sa Austria-Hungary, at sumanib ito sa Kaharian ng Yugoslavia. Umiral ang isang pasistang papet na estado na sinuportahan ng Pasistang Italya at Nazing Alemanya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Pagkatapos ng digmaan, isa ang Kroasya sa nagtatag at bumuo ng Sosyalistang Pederal na Republika ng Yugoslavia na isang sosyalistang estado batay sa saligang-batas nito. Noong 25 Hunyo 1991, nagpahayag ng kasarinlan ang Kroasya, na umiral noong Oktubre 8 nang naturang taon. Naging matagumpay ang Kroasya sa digmaan para sa kasarinlan nito makaraan ang apat na taon nang ipahayag ang kasarinlan nito.


Politika[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing artikulo: Politika ng Kroasya

Naging isang demokrasyang parlamentaryo ang Kroasya simula ng pagtibay ng Saligang Batas ng 1990.

Myembro ang Kroasya ng:
UN
Council of Europe
OSCE
Partnership for Peace
Iba pang mga organisasyon

Ang Pangulo ng republika (Predsjednik) ang pinuno ng estado at hinahalal sa mandato ng 5 taon. Dagdag pa sa pagiging commander-in-chief ng sandatahang lakas, may tungkuling pamprosedimyento din ang pangulo sa pagtakda ng punong ministro na may pahintulot ng parlamento, at may kaunti ring impluwensiya sa foreign policy.

Ang Hrvatski Sabor (Parlamentong Kroatyano) ay isang unikameral na katawang lehislatibo na may hanggang 160 kinatawan, lahat hinahalal sa pamamagitan ng botong popular upang manungkulan ng 4 taon. Nangyayari ang plenary sessions ng Sabor mula Enero 15 hanggang Hulyo 15, at mula Setyembre 15 hanggang Disyembre 15.

Ang Hrvatska Vlada (Gobyernong Kroatyano) ay pinamumunuan ng Punong ministro na may 2 diputado at 14 ministrong namamahala sa iba’t ibang sektor ng gawain. Responsable ang sangay ehekutibo sa pagmungkahi ng lehislasyon at ng bajet, sa pagpapatupad ng mga batas, at sa paggabay sa mga patakarang panlabas at panloob ng republika.

May three-tiered na sistemang hudisyal ang Kroasya na binubuo ng Kataas-taasang Hukuman, mga hukumang pang-županija, at mga hukumang munisipal. Nasusunod ang Hukumang Konstitusyonal sa mga bagay na may kinalaman sa saligang batas. arlou de los reyes

Pagkahati[baguhin | baguhin ang batayan]

Županije ng Kroasya

Pangunahing artikulo: Županije ng Kroasya

Nahahati ang Kroasya sa 20 županija (pammaramihan županije) at ang distritong lungsod ng kapital, Zagreb:

  1. Zagrebačka županija
  2. Krapinsko-zagorska županija
  3. Sisačko-moslavačka županija
  4. Karlovačka županija
  5. Varaždinska županija
  6. Koprivničko-križevačka županija
  7. Bjelovarsko-bilogorska županija
  8. Primorsko-goranska županija
  9. Ličko-senjska županija
  10. Virovitičko-podravska županija
  11. Požeško-slavonska županija
  12. Brodsko-posavska županija
  13. Zadarska županija
  14. Osječko-baranjska županija
  15. Šibensko-kninska županija
  16. Vukovarsko-srijemska županija
  17. Splitsko-dalmatinska županija
  18. Istarska županija
  19. Dubrovačko-neretvanska županija
  20. Međimurska županija
  21. Grad Zagreb

Mga talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "EU population up to almost 512 million at 1 January 2017". Eurostat. Nakuha noong Hulyo 2 2018. Check date values in: |accessdate= (tulong)
  2. "Population by age and sex, by settlements, 2011 census". Central Bureau of Statistics. Nakuha noong Hulyo 2 2018. Check date values in: |accessdate= (tulong)
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Croatia". International Monetary Fund. Nakuha noong Hulyo 2 2018. Check date values in: |accessdate= (tulong)
  4. ""2016 Human Development Report" (PDF). United Nations. Nakuha noong Hulyo 2 2018. Check date values in: |accessdate= (tulong)

Mga kawing palabas[baguhin | baguhin ang batayan]

Turismo[baguhin | baguhin ang batayan]

Kalikasan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga magazin[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga retrato[baguhin | baguhin ang batayan]


Usbong
Isa po itong usbong.
Malaking tulong po sa Wikipedia kung magagawa po ninyong mapalawig ito.