Palarong Olimpiko

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Palarong Olimpiko
Olympic rings with transparent rims.svg
Mga Organisasyon
Mga Palaro

Ang mga Palarong Olimpiko[1] (Kastila: Juegos Olímpicos; Pranses: Jeux Olympiques, JO; Ingles: Olympic Games) ay isang mahalagang pandaigdigang kaganapan na nagtatampok ng mga tag-init at tag-lamig na isport, kung saan mga libong atleta ay sumasali sa maraming uri ng palaro. Naitala ang orihinal na mga Palarong Olimpiko (Griyego: Ολυμπιακοί Αγώνες; [Olympiakoi Agones] ) noong 776 BC sa Olympia, Gresya, at ipinagdiriwang hanggang AD 393.[2]

Ang sunod na Palaro ng Tag-Init ay gaganapin sa siyudad ng Londres sa Britanya sa taong 2012 at ang sunod na Palaro ng Tag-Init ay nakatakda para sa Rio de Janeiro sa Brasil.

Ang Sinaunang Olimpiko[baguhin]

Isang istadyum sa Olympia, Gresya.

Ang Sinaunang Palarong Olimpiko ay mga serye ng paligsahan na ginaganap sa pagitan ng mga kinatawan ng iba't-ibang mga lungsod-bansa at mga kaharian ng Sinaunang Gresya. Itong mga palaro ay pangunahing itinatampok ang atletang palaro kundi pati rin ang mga labanan at pabilisan ng kalesa. Habang ang mga palaro, lahat ng mga paglalaban na ginaganap sa pagitan ng mga lungsod-bansa ay ihihinto hanggang ang mga palaro ay matapos.

Ang Mga Modernong Palaro[baguhin]

Muling-buhay[baguhin]

Unang ipinadama ang muling pagbuhay sa mga Palarong Olimpiko ng makatang Griyego at patnugot ng pahayagang si Alexandros Soutsos (kilala rin bilang Panagiotis Soutsos) sa kaniyang tulang "Diyalogo ng Patay" (Dialogue of the Dead) noong 1833.[3] Tinangkilik ni Evangelos Zappas ang unang pangkamakabagong panahong pandaigdigang Palarong Olimpiko noong 1859. Ginugulan niya ng salapi ang pagpapagawa at pagkukumpuni ng Estadyong Panateniko (Panathenian Stadium) para sa Palarong Olimpikong ginanap doon noong 1870 at 1875.[3] Itinala at inihayag ito sa mga pahayagan at mga lathalain sa buong mundo kabilang na ang London Review, nagsabing "ang Palarong Olimpiko, na natigil ng ilang mga daantaon, ay muling binuhay kamakailan lamang! Talagang narito ang isang pambihirang balita... muling binuhay ang mga klasikong palaro ng sinaunang panahon malapit sa Athens.[4]

Mga lungsod kung saan ginanap ang Palarong Olimpiko[5]
Taon Palarong Olimpiko sa Tag-init Palarong Olimpiko sa Tag-lamig Palarong Olimpikong Pangkabataan
Olympiad Lungsod na nagganap Bilang Lungsod na nagganap Bilang Lungsod na nagganap
1896 I Watawat ng Greece Atenas, Gresya
1900 II Watawat ng Pransiya Paris, Pransiya
1904 III Flag of the United States St. Louis, Estados Unidos[lower-alpha 1]
1906 Pinapagitan [lower-alpha 2] Watawat ng Greece Atenas, Gresya
1908 IV Flag of the United Kingdom Londres, Reino Unido [lower-alpha 3]
1912 V Watawat ng Sweden Stockholm, Suwesya
1916 VI Watawat ng Alemanya Berlin, Alemanya
sinuspinde dahil sa Unang Digmaang Pandaigdig
1920 VII Watawat ng Belgium Antwerp, Belhika
1924 VIII Watawat ng Pransiya Paris, Pransiya I Watawat ng Pransiya Chamonix, Pransiya
1928 IX Flag of the Netherlands Amsterdam, Netherlands II Watawat ng Suwisa St. Moritz, Suiza
1932 X Flag of the United States Los Angeles, Estados Unidos III Flag of the United States Lake Placid, Estados Unidos
1936 XI Watawat ng Alemanya Berlin, Alemanya IV Watawat ng Alemanya Garmisch-Partenkirchen, Alemanya
1940 XII Watawat ng Imperyo ng Hapon Tokyo, Hapon
Watawat ng Finland Helsinki, Finland
sinuspinde dahil sa World War II
V Watawat ng Imperyo ng Hapon Sapporo, Hapon
Watawat ng Suwisa St. Moritz, Switzerland
Watawat ng Alemanya Garmisch-Partenkirchen, Alemanya
sinuspinde dahil sa World War II
1944 XIII Flag of the United Kingdom London, Reino Unido
sinuspinde dahil sa World War II
V Watawat ng Italy Cortina d'Ampezzo, Italya
sinuspinde dahil sa World War II
1948 XIV Flag of the United Kingdom London, Gran Britanya V Watawat ng Suwisa St. Moritz, Switzerland
1952 XV Watawat ng Finland Helsinki, Finland VI Watawat ng Norway Oslo, Norway
1956 XVI Watawat ng Australia Melbourne, Australya +
Watawat ng Sweden Stockholm, Sweden[lower-alpha 4]
VII Watawat ng Italy Cortina d'Ampezzo, Italya
1960 XVII Watawat ng Italy Roma, Italya VIII Flag of the United States Squaw Valley, Estados Unidos
1964 XVIII Watawat ng Japan Tokyo, Hapon IX Watawat ng Austria Innsbruck, Austria
1968 XIX Watawat ng Mexico Lungsod ng Mehiko, Mehiko X Watawat ng Pransiya Grenoble, Pransiya
1972 XX Watawat ng West Germany Munich, Kanlurang Alemanya XI Watawat ng Japan Sapporo, Hapon
1976 XXI Watawat ng Canada Montreal, Canada XII Flag of the United States Denver, United States
Watawat ng Austria Innsbruck, Austria
1980 XXII Flag of the Soviet Union Moscow, USSR XIII Flag of the United States Lake Placid, Estados Unidos
1984 XXIII Flag of the United States Los Angeles, Estados Unidos XIV Watawat ng Yugoslavia Sarajevo, Yugoslavia
1988 XXIV Watawat ng Timog Korea Seoul, Timog Korea XV Watawat ng Canada Calgary, Canada
1992 XXV Watawat ng Spain Barcelona, Espanya XVI Watawat ng Pransiya Albertville, Pransiya
1994 XVII Watawat ng Norway Lillehammer, Norway
1996 XXVI Flag of the United States Atlanta, Estados Unidos
1998 XVIII Watawat ng Japan Nagano, Hapon
2000 XXVII Watawat ng Australia Sydney, Australya
2002 XIX Flag of the United States Lungsod ng Salt Lake, Estados Unidos
2004 XXVIII Watawat ng Greece Atenas, Gresya
2006 XX Watawat ng Italy Turin, Italya
2008 XXIX Flag of the People's Republic of China Beijing, Tsina[lower-alpha 5][7]
2010 XXI Watawat ng Canada Vancouver, Canada I (Tag-init) Watawat ng Singapore Singapore
2012 XXX Flag of the United Kingdom Londres, Gran Britanya I (Taglamig) Watawat ng Austria Innsbruck, Austria
2014 XXII Watawat ng Rusya Sochi, Rusiya II (Tag-init) Flag of the People's Republic of China Nanjing, Tsina
2016 XXXI Watawat ng Brasil Rio de Janeiro, Brasil II (Taglamig) Watawat ng Norway Lillehammer, Norway
2018 XXIII Watawat ng Timog Korea Pyeongchang, Timog Korea III (Tag-init) malalaman sa pagpili ng lungsod

Notes

  1. unang ginawaran sa Chicago, ngunit lumipat sa St. Louis kasabay ng World's Fair.
  2. hindi pinakilala ng IOC.
  3. Unang ginawaran sa Roma, ngunit lumipat sa Londres pagkatapos ng pagsabog ng Bulkang Mount Vesuvius
  4. Ginanap sa Stockholm ang mga paligsahan sa equestrian o pagsakay ng kabayo ilang buwan bago gumanap sa Melbourne dahil pinagbawalan ng pamahalaang Australiyano ang pagdala ng mga kabayo. Ito'y nakasaad noon sa Batas ng Quarantine sa Australya [6]
  5. Ang mga paligsahang Equestrian ay ginanap sa Hong Kong. Bagamat ang Hong Kong ay hiwalay sa Tsina sa administratibong paraan, bahagi rin ng paligsahan sa Beijing ang equestrian; ang lungsod ng Hong Kong ay bahagi rin sa loob ng paligsahan sa Beijing. Naitala ng IOC website ang Beijing ang kinikilalang lungsod na tagaganap

Mga sanggunian[baguhin]

  1. "Olympic Games". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/games/index_uk.asp. Nakuha noong 2006-12-27. 
  2. "Ancient Olympic Games". Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006. Microsoft Corporation. 1997-2006. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576089/Ancient_Olympic_Games.html. Nakuha noong 2006-12-27. 
  3. 3.0 3.1 Young, David C (1996) (sa Ing.). The Modern Olympics - A Struggle for Revival. Pamantasang Johns Hopkins. ISBN 0-8018-5374-5. 
  4. London Review, Setyembre 15, 1860. Isinalin mula sa Ingles na: (...) "the Olympian Games, discontinued for centuries, have recently been revived! Here is strange news indeed ... the classical games of antiquity were revived near Athens." (...)
  5. "Olympic Games" (registration required). Encyclopadia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/249563/Athens-Greece-1906#ref=ref858167. Nakuha noong 2 April 2009. 
  6. "Official Report of the Equestrian Games of the XVIth Olympiad (Swedish & English)" (PDF). Los Angeles 1984 Foundation. http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1956/or1956eq.pdf. Nakuha noong 3 September 2008. 
  7. "Beijing 2008". The International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/games/beijing/index_uk.asp. Nakuha noong 30 January 2009. 


Palakasan Ang lathalaing ito na tungkol sa Palakasan ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.