Palarong Olimpiko

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Palarong Olimpiko
Olympic rings with transparent rims.svg
Mga Organisasyon
Mga Palaro

Ang mga Palarong Olimpiko[1] (Kastila: Juegos Olímpicos; Pranses: Jeux Olympiques, JO; Ingles: Olympic Games) ay isang mahalagang pandaigdigang kaganapan na nagtatampok ng mga tag-init at tag-lamig na isport, kung saan mga libong atleta ay sumasali sa maraming uri ng palaro. Naitala ang orihinal na mga Palarong Olimpiko (Griyego: Ολυμπιακοί Αγώνες; [Olympiakoi Agones] ) noong 776 BC sa Olympia, Gresya, at ipinagdiriwang hanggang AD 393.[2]

Ang sunod na Palaro ng Tag-Init ay gaganapin sa siyudad ng Tokyo sa bansang Hapon sa taong 2020.

Ang Sinaunang Olimpiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangunahing lathalain: Sinaunang Palarong Olimpiko
Isang istadyum sa Olympia, Gresya.

Ang Sinaunang Palarong Olimpiko ay mga serye ng paligsahan na ginaganap sa pagitan ng mga kinatawan ng iba't-ibang mga lungsod-bansa at mga kaharian ng Sinaunang Gresya. Itong mga palaro ay pangunahing itinatampok ang atletang palaro kundi pati rin ang mga labanan at pabilisan ng kalesa. Habang ang mga palaro, lahat ng mga paglalaban na ginaganap sa pagitan ng mga lungsod-bansa ay ihihinto hanggang ang mga palaro ay matapos.

Ang Mga Modernong Palaro[baguhin | baguhin ang batayan]

Muling-buhay[baguhin | baguhin ang batayan]

Unang ipinadama ang muling pagbuhay sa mga Palarong Olimpiko ng makatang Griyego at patnugot ng pahayagang si Alexandros Soutsos (kilala rin bilang Panagiotis Soutsos) sa kaniyang tulang "Diyalogo ng Patay" (Dialogue of the Dead) noong 1833.[3] Tinangkilik ni Evangelos Zappas ang unang pangkamakabagong panahong pandaigdigang Palarong Olimpiko noong 1859. Ginugulan niya ng salapi ang pagpapagawa at pagkukumpuni ng Estadyong Panateniko (Panathenian Stadium) para sa Palarong Olimpikong ginanap doon noong 1870 at 1875.[3] Itinala at inihayag ito sa mga pahayagan at mga lathalain sa buong mundo kabilang na ang London Review, nagsabing "ang Palarong Olimpiko, na natigil ng ilang mga daantaon, ay muling binuhay kamakailan lamang! Talagang narito ang isang pambihirang balita... muling binuhay ang mga klasikong palaro ng sinaunang panahon malapit sa Athens.[4]

Mga lungsod kung saan ginanap ang Palarong Olimpiko[5]
Taon Palarong Olimpiko sa Tag-init Palarong Olimpiko sa Tag-lamig Palarong Olimpikong Pangkabataan
Olympiad Lungsod na nagganap Bilang Lungsod na nagganap Bilang Lungsod na nagganap
1896 I Greece Atenas, Gresya
1900 II Pransiya Paris, Pransiya
1904 III Estados Unidos St. Louis, Estados Unidos[lower-alpha 1]
1906 Pinapagitan [lower-alpha 2] Greece Atenas, Gresya
1908 IV United Kingdom Londres, Reino Unido [lower-alpha 3]
1912 V Sweden Stockholm, Suwesya
1916 VI Alemanya Berlin, Alemanya
sinuspinde dahil sa Unang Digmaang Pandaigdig
1920 VII Belgium Antwerp, Belhika
1924 VIII Pransiya Paris, Pransiya I Pransiya Chamonix, Pransiya
1928 IX Netherlands Amsterdam, Netherlands II Switzerland St. Moritz, Suiza
1932 X Estados Unidos Los Angeles, Estados Unidos III Estados Unidos Lake Placid, Estados Unidos
1936 XI Alemanya Berlin, Alemanya IV Alemanya Garmisch-Partenkirchen, Alemanya
1940 XII Imperyo ng Hapon Tokyo, Hapon
Finland Helsinki, Finland
sinuspinde dahil sa World War II
V Imperyo ng Hapon Sapporo, Hapon
Switzerland St. Moritz, Switzerland
Alemanya Garmisch-Partenkirchen, Alemanya
sinuspinde dahil sa World War II
1944 XIII United Kingdom London, Reino Unido
sinuspinde dahil sa World War II
V Italya Cortina d'Ampezzo, Italya
sinuspinde dahil sa World War II
1948 XIV United Kingdom London, Gran Britanya V Switzerland St. Moritz, Switzerland
1952 XV Finland Helsinki, Finland VI Norway Oslo, Norway
1956 XVI Australia Melbourne, Australya +
Sweden Stockholm, Sweden[lower-alpha 4]
VII Italya Cortina d'Ampezzo, Italya
1960 XVII Italya Roma, Italya VIII Estados Unidos Squaw Valley, Estados Unidos
1964 XVIII Japan Tokyo, Hapon IX Austria Innsbruck, Austria
1968 XIX Mexico Lungsod ng Mehiko, Mehiko X Pransiya Grenoble, Pransiya
1972 XX West Germany Munich, Kanlurang Alemanya XI Japan Sapporo, Hapon
1976 XXI Canada Montréal, Canada XII Estados Unidos Denver, United States
Austria Innsbruck, Austria
1980 XXII Unyong Sobyet Moscow, USSR XIII Estados Unidos Lake Placid, Estados Unidos
1984 XXIII Estados Unidos Los Angeles, Estados Unidos XIV Yugoslavia Sarajevo, Yugoslavia
1988 XXIV Timog Korea Seoul, Timog Korea XV Canada Calgary, Canada
1992 XXV Espanya Barcelona, Espanya XVI Pransiya Albertville, Pransiya
1994 XVII Norway Lillehammer, Norway
1996 XXVI Estados Unidos Atlanta, Estados Unidos
1998 XVIII Japan Nagano, Hapon
2000 XXVII Australia Sydney, Australya
2002 XIX Estados Unidos Lungsod ng Salt Lake, Estados Unidos
2004 XXVIII Greece Atenas, Gresya
2006 XX Italya Turin, Italya
2008 XXIX Republikang Bayan ng Tsina Beijing, Tsina[lower-alpha 5][7]
2010 XXI Canada Vancouver, Canada I (Tag-init)  Singapore
2012 XXX United Kingdom Londres, Gran Britanya I (Taglamig) Austria Innsbruck, Austria
2014 XXII Rusya Sochi, Rusiya II (Tag-init) Republikang Bayan ng Tsina Nanjing, Tsina
2016 XXXI Brazil Rio de Janeiro, Brasil II (Taglamig) Norway Lillehammer, Norway
2018 XXIII Timog Korea Pyeongchang, Timog Korea III (Tag-init) malalaman sa pagpili ng lungsod

Notes

  1. unang ginawaran sa Chicago, ngunit lumipat sa St. Louis kasabay ng World's Fair.
  2. hindi pinakilala ng IOC.
  3. Unang ginawaran sa Roma, ngunit lumipat sa Londres pagkatapos ng pagsabog ng Bulkang Mount Vesuvius
  4. Ginanap sa Stockholm ang mga paligsahan sa equestrian o pagsakay ng kabayo ilang buwan bago gumanap sa Melbourne dahil pinagbawalan ng pamahalaang Australiyano ang pagdala ng mga kabayo. Ito'y nakasaad noon sa Batas ng Quarantine sa Australya [6]
  5. Ang mga paligsahang Equestrian ay ginanap sa Hong Kong. Bagamat ang Hong Kong ay hiwalay sa Tsina sa administratibong paraan, bahagi rin ng paligsahan sa Beijing ang equestrian; ang lungsod ng Hong Kong ay bahagi rin sa loob ng paligsahan sa Beijing. Naitala ng IOC website ang Beijing ang kinikilalang lungsod na tagaganap

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Olympic Games". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/games/index_uk.asp. Hinango noong 2006-12-27. 
  2. "Ancient Olympic Games". Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006. Microsoft Corporation. 1997-2006. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576089/Ancient_Olympic_Games.html. Hinango noong 2006-12-27. 
  3. 3.0 3.1 Young, David C (1996) (sa Ing.). The Modern Olympics - A Struggle for Revival. Pamantasang Johns Hopkins. ISBN 0-8018-5374-5. 
  4. London Review, Setyembre 15, 1860. Isinalin mula sa Ingles na: (...) "the Olympian Games, discontinued for centuries, have recently been revived! Here is strange news indeed ... the classical games of antiquity were revived near Athens." (...)
  5. "Olympic Games" (registration required). Encyclopadia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/249563/Athens-Greece-1906#ref=ref858167. Hinango noong 2 April 2009. 
  6. "Official Report of the Equestrian Games of the XVIth Olympiad (Swedish & English)" (PDF). Los Angeles 1984 Foundation. http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1956/or1956eq.pdf. Hinango noong 3 September 2008. 
  7. "Beijing 2008". The International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/games/beijing/index_uk.asp. Hinango noong 30 January 2009. 


Palakasan Ang lathalaing ito na tungkol sa Palakasan ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.