Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna[1] ay siyang pinakalumang kasulatan na natagpuan sa kasaysayan ng Pilipinas. Natagpuan ito sa lawa ng Laguna ni Ginoong Ernesto Lacerna Legisma noong 1989. Nakalilok sa lapad na tansong ito ang petsa ng kaganapan ng nasabing panahon at nagsasaad ng panahon ng saka 822 na tumutukoy sa ika-21 ng Abril, taong 900. Napag-aralan din na ang mga salita na nakalimbag dito ay lumang malayo, lumang Habanes, lumang Devanagari at sinaunang Tagalog o kilalang "abyang" sa katutubong salita. Sa kasulatang ito, sinabi na ang isang huwarang tawo na si Namwaran ay naka alpas sa pagkakautang na may halaga ng timbang ng ginto na 1 kati at 8 suwarna o katumbas ng 865 na gramos. Nakasaad din sa lumang kasulatan ang mga pangalan ng bayan at barangay tulad ng Tundo, Pulilan at Pila na pawang nasa palibot ng rehiyon ng katagalugan sa Luzon. Ang pagkakatuklas ng sinaunang kasulatan na ito ay nagpahayag na matibay na katunayan tungkol sa pakikipag-ugnayan ng sinaunang tao o agta sa Luzon sa iba't ibang lahi ng mga tao sa Asya na tinutukoy ang mga lumang kaharian ng India gaya ng kaharian ng Srivijaya. Isa ngang may kahalagahang paksa sa kasaysayan ng mga sinaunang lipunan sa kapuluang Pilipinas na hindi pa lubos na nababatid sa kasalukuyan.[2]

Pagkakatuklas[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang kasulatang ito ay natagpuan noong 1989 sa Ilog Lumbang malapit sa lawa ng Laguna ng isang lalake na kumukuha ng buhanging panghalo sa semento. Sa pag-aakala niya na may halaga ito, sinubok niyang ipagbili ito sa mga kolektor ng antigo at dahil walang naghangas na kumuha nito, nakarating ito sa wakas sa Pambansang Museo ng Pilipinas. Sa pagkakalagak nito sa Pambansang Museo makalipas ng isang taon, isang antropolohista na nagngangalang Ginoong Anton Postma ang nakapuna at nagkainteres sa bagay na ito. Ang kaniyang kaalaman sa salitang Mangyan at mga panulat Kawi sa Timog Silangang Asya ay nag-udyok sa kaniya na pag-aralan ang sinaunang kasulatan na nakalimbag sa tanso. Nang maisagawa na niya ang pag-aaral, naisalin ang Kasulatan sa Tanso at natuklasan ang taon ng kaganapan sa kasaysayan nito, taong 822 na ayon sa lumang kalendaryo ng Hindu, pumatak sa ika-21 ng buwan ng Abril, 900 CE. Nangangahulugan lamang na higit pang matanda ito sa pagkakatuklas ni Ferdinand Magellan sa Pilipinas sa taong 1521, at maiuugnay sa pagdalaw ng opisyal ng Song ng Tsina sa kapuluan taong 972.

Orihinal[baguhin | baguhin ang batayan]

Swasti. Shaka warṣatita 822 Waisakha masa ding jyotiṣa. Caturthi Krṣnapaksa, Somawara . Sana tatkala Dayang Angkatan lawan dengan nya sanak barngaran si Bukah, anak da Dang Hwan Namwaran, dibari waradana wi shuddhapattra ulih Sang Pamegat Senapati di Tundun barjadi Dang Hwan Nayaka Tuhan Pailah Jayadewa.

Di krama Dang Hwan Namwaran dengan dang kayastha shuddha nu diparlappas hutang da walenda Kati 1 Suwarna 8 di hadapan Dang Hwan Nayaka Tuhan Puliran Kasumuran.

Dang Hwan Nayaka Tuhan Pailah barjadi ganashakti. Dang Hwan Nayaka Tuhan Binwangan barjadi bishruta tathapi sadana sanak kapawaris ulih Sang Pamegat Dewata barjadi Sang Pamegat Medang dari bhaktinda diparhulun Sang Pamegat.

Ya, makanya sadanya anak cucu Dang Hwan Namwaran shuddha ya kapawaris dihutang da Dang Hwan Namwaran di Sang Pamegat Dewata.

Ini gerang syat syapanta ha pashkat ding ari kamudyan ada gerang urang barujara welung lappas hutang da Dang Hwa ...

Pagsasalin[baguhin | baguhin ang batayan]

Mabuhay! Taong Siyaka 822, buwan ng Waisaka, ayon sa aghamtala. Ang ikaapat na araw ng pagliit ng buwan, Lunes. Sa pagkakataong ito, si Dayang Angkatan sampu ng kaniyang kapatid na nagngangalang Buka (bulaklak), na mga anak ng Kagalang-galang na si Namwaran, ay ginawaran ng isang kasulatan ng lubos na kapatawaran mula sa Punong Pangkalahatan sa Tundun (Tondo ngayon) sa pagkatawan ng Punong Kagawad ng Pailah na si Jayadewa.

Sa atas na ito, sa pamamagitan ng Tagasulat, ang Kagalang-galang na si Namwaran ay pinatawad na sa lahat at inalpasan sa kaniyang utang at kaniyang mga nahuling kabayaran na 1 kati at 8 suwarna sa harapan ng Kagalang-galang na Punong Kagawad ng Puliran na si Kasumuran, (sa kapangyarihan ng Kagalang-galang na Punong Kagawad ng Pailah).

(At) Dahil sa matapat na paglilingkod ni Namwaran bilang isang sakop ng Puno, kinilala ng Kagalang-galang at batikang Punong Kagawad ng Binwangan ang lahat ng nangabubuhay pang kamag-anak ni Namwaran na inangkin ng Puno ng Dewata, na kinatawan ng Puno ng Medang. Samakatuwid, ang mga nangabubuhay na inapo ng Kagalang-galang na si Namwaran ay pinatawad na sa anuman at lahat ng pagkakautang nito (ng Kagalang-galang na si Namwaran) sa Puno ng Dewata, Ito, kung sakali, ay magpapahayag kaninuman na mula ngayon kung may taong magsasabing hindi pa alpas sa utang ang Kagalang-galang...

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Ang Tundo sa Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna". Bagong Kasaysayan. http://www.bagongkasaysayan.org/ebook/wp-content/uploads/2013/03/3.Ang-Tundo_Kimuell-Gabriel_Marked.pdf. Hinango noong Disyembre 2, 2015. 
  2. http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm