Kalayaan ng panorama

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Walang kalayaan ng panorama sa Timog Aprika, kaya kinakailangang sensurin ang estatwang ito dahil sakop ito ng mahigpit na kahulugan ng batas ng karapatang-ari sa bansa.
Bidyo na ipinaliliwanag ang konsepto ng kalayaan ng panorama (sa Ingles).

Ang kalayaan ng panorama (Ingles: freedom of panorama, dinaglat na FOP) ay isang tadhana sa mga batas ng karapatang-ari ng maraming mga hurisdiksiyon na nagpapahintulot sa pagkuha ng mga retrato at bidyo at paglikha ng ibang mga larawan (tulad ng mga pinta) ng mga gusali at kung minsan mga lilok at ibang mga gawang sining na palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar nang hindi lumalabag sa anumang karapatang-ari na maaaring manatili sa gayong mga gawa, at ang paglalathala ng gayong mga larawan.[1][2] Nililimitahan ng mga batas o kaso ng batas ng kalayaan ng panorama ang mga may-ari ng karapatang-ari sa paggawa ng ligal na hakbang dahil sa paglabag ng karapatang-ari laban sa mga tagalikha o tagapamahagi ng gayong mga larawan. Isa itong kataliwasan sa karaniwang alituntunin na ang may-ari ng karapatang-ari ay may tanging karapatan sa pagbibigay ng kapangyarihan sa paglikha at pamamahagi ng mga hinangong gawa (derivative works). Hango ang parirala sa salitang Aleman na Panoramafreiheit ("kalayaan ng panorama" o "panorama freedom" sa Ingles).

Mga batas sa palibot ng mundo[baguhin | baguhin ang batayan]

Maraming mga bansa ang may kahalintulad na mga tadhana nililimitahan ang saklaw ng batas ng karapatang-ari upang malinaw na payagan ang mga retratong nagpapakita ng mga tanawin ng pampublikong mga lugar o tanawing kinunan mula sa pampublikong mga lugar. Ngunit magkaiba ang kahulugan ng mga bansa hinggil sa prinsipyong kalayaan ng panorama.[1]

Katayuan ng kalayaan ng panorama sa buong daigdig para sa mga larawang ginagamit sa mga layuning pangkomersiyo. Nakapula ang Pilipinas kaya maituturing na walang kalayaan ng panorama sa bansa.

Pilipinas[baguhin | baguhin ang batayan]

Nakasaad sa Seksiyong 186 ng Kodigo ng Intelektuwal na Ari-arian ng Pilipinas (Intellectual Property Code of the Philippines o Batas Republika Blg. 8293) na protektado ang karapatang-ari ng mga gawang pang-arkitektura, "kabuoang bahagi o mahalagang bahagi ng gawa na maari sa orihinal na anyo nito o anumang anyong matutukoy na hinango mula sa orihinal." Gayunpaman, inilalahad sa Seksiyong 185 ng kodigo ang muling paggamit ng mga bagay na may karapatang-ari sa kaparaang patas na paggamit [en] na hindi lumalabag sa karapatang-ari, tulad ng "kritisismo, pagkomento, pag-uulat sa balita, at pagtuturo." Gayon din, pinapahintulot sa Seksiyong 187 ang pagsisipi o reproduksiyon ng isang gawa nang hindi na kailangan ng pahintulot ng may-ari ng isang gawang may karapatang-ari, sa kondisyong gagamitin lamang ang sipi "para sa pananaliksik at pampribadong pag-aaral." Wala anumang pagbanggit ng kalayaan ng panorama sa nasabing kodigo.[3][4]

Dahil sa kawalang-linaw kung mayroon bang kalayaan ng panorama o wala sa bansa, nakasanayan na ng mga tagapangasiwa sa Wikimedia Commons – ang imbakan ng mga talaksang (files) nasa malayang mga lisensiya o pampublikong dominyo (tulad ng mga retratong ginagamit sa Wikipedia) – na magbura ng mga retrato na nagpapakita ng bagong mga estruktura sa bansa, tulad ng mga gusali, lilok, bantayog, at memoryal.[a] Ito ay dahil hindi pinapayagan sa Wikimedia Commons ang mga talaksang pasok lamang sa tadhanang patas na paggamit.[5]

Australya[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa Australya, tinatalakay ang kalayaan ng panorama sa pederal na Copyright Act 1968, mga seksiyong 65 hanggang 68. Inilalaan ng Seksiyong 65: "Ang karapatang-ari sa isang gawa ... na matatagpuan sa isang pampublikong lugar, o sa mga premisang bukas sa publiko, ay hindi nilalabagan ng paglikha ng isang pinta, drowing, klitse (engraving), o retrato ng gawa o ang pagsasali ng gawa sa isang sinematograpong pelikula o sa isang brodkast pantelebisyon, maliban kung pansamantala lamang (ang kinaroroonan nito)." Kumakapit ito sa anumang "masining na gawa" na binigyang-kahulugan sa talatang (c) of ng bahaging 10: isang "gawa ng masining na pagkakagawa" (pero hindi isang circuit layout).[6]

Gayunpaman, maaring protektado ng karapatang-ari ang "sining sa kalye."[7][8][9]

Nagbibigay ang Seksiyong 66 ng Batas ang hindi pagsasali sa paglabag sa karapatang-ari ang mga retrato at larawan ng mga gusali at modelo ng mga gusali.[6]

Brasil[baguhin | baguhin ang batayan]

Hinggil sa kaso ng tanyag na rebultong Kristo ang Tagapagtubos, sinabi ni Abogado Frullani Lopes na "bagamat pribado ang pag-aari ng lugar na kinatatayuan nito, hindi hinahadlang ang pampublikong pagpasok, at hindi maipagwawalang-bahala na bahagi ito ng tanawin ng Rio de Janeiro. Sa gayong pananaw, ang lugar na kinatatayuan nito ay dapat na ituring na pampublikong lugar."[10]

Pinapahintulutan sa Artikulong 48 ng batas ng karapatang-ari ng Brazil (Blg. 9.610 / Pebrero 19, 1998) ang malayang pagpinta, potograpiya, at paggawa ng bidyo ng anumang gawa na palagiang nakapuwesto sa isang pampublikong lugar, sa kabila ng pagiging protektado ng karapatang-ari ang gayong mga gawa.[11][12] Ang tadhanang ito ay itinuturing na nagbibigay ng katamtamang malawak na kalayaan ng panorama.[13]

Canada[baguhin | baguhin ang batayan]

Isinasaad ng Seksiyong 32.2(1) ng Batas ng Karapatang-ari (Canada) ang mga sumusunod:

Hindi lumalabag sa karapatang-ari (It is not an infringement of copyright)

(b) ang sinumang sumisipi, sa isang pinta, drowing, klitse, retrato, o gawang sinematograpiko (for any person to reproduce, in a painting, drawing, engraving, photograph or cinematographic work)
(i) ng isang gawang pang-arkitektura, sa kondisyong hindi sa kalikasan ng isang drowing o planong pang-arkitektura ang sipi, o (an architectural work, provided the copy is not in the nature of an architectural drawing or plan, or)
(ii) isang lilok o likha ng masining na pagkakagawa o isang hulma o modelo ng isang lilok o likha ng masining na pagkakagawa, na palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar o gusali; (a sculpture or work of artistic craftsmanship or a cast or model of a sculpture or work of artistic craftsmanship, that is permanently situated in a public place or building;)

Inilalaan din ng Batas ng Karapatang-ari ang tiyak na proteksiyon para sa nagkataong pagsasali ng isa pang gawa na makikita sa likod ng isang retrato (halimbawa, isang gusali sa malayuang dako ng isang retrato). Hindi lumalabag sa karapatang-ari ang mga retratong kasali ang gayong mga gawa nang "nagkataon at hindi sinadya."

Estados Unidos[baguhin | baguhin ang batayan]

One World Trade Center sa Lungsod ng New York, na nakompleto noong 2013. Bagamat protektado ito ang karapatang-ari dahil may gayong proteksiyon ang lahat ng mga gusaling nakompleto pagkaraan ng Disyembre 1, 1990,[14] maaring kumuha ng retrato nito dahil sa mga tadhanang kalayaan ng panorama sa Estados Unidos.

Taglay ng batas ng karapatang-ari ng Estados Unidos ang sumusunod na tadhana:

Hindi kasama sa karapatang-ari ng isang gawang pang-arkitektura na nakatayo na ang karapatang hadlangan ang paggawa, pagbabahagi, o pagdidispley sa publiko ng mga larawan, pinta, retrato, o iba pang malarawang mga representasyon ng gawa, kung ang gusali na kumakatawan sa nasabing gawa ay matatagpuan sa o karaniwang makikita mula sa pampublikong lugar.

Ang kahulugan ng "gawang pang-arkitektura" sa kalagayang ito ay isang gusali,[16] na binigyang-kahulugan bilang "mga estrukturang matitirhan ng tao na nilayong maging palagian at hindi nagagalaw (permanent and stationary), tulad ng mga bahay at gusaling pang-opisina, at ibang palagian at nakapirme na mga estrukturang idinisenyo para matutuluyan ng mga tao, kabilang na ang, ngunit hindi limitado sa, mga simbahan, museo, mirador (gazebo), at pabilyon ng hardin."[17]

Hapon[baguhin | baguhin ang batayan]

Tinitiyak ng batas ng karapatang-ari ng Hapon ang kaunting kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Sinasabi sa Artikulong 45 ng batas na maaring ipakita sa publiko ang mga gawa ng sining na maaring makita o mapapasukan ng pangkalahatang publiko. Nililinaw ng Artikulong 46 na ang gayong mga gawa ay maaring gamitin para sa mga layuning hindi pangkomersiyo, at maaring gamitin ang mga gawang pang-arkitektura nang walang pakundangan na hindi kinokopya ang mismong gusali.[18] Ipinag-uutos ng Artikulong 48 ang mga gagamit ng gayong mga gawa na tukuyin ang pinagmulan ng nasabing gawa kung mayroon at naaayon sa kaugalian.[19] Makabubuting pansinin ang isang pasya ng Osaka District Tribunal noong 2003, na nagsasabing kasali lamang sa gayong mga "protektadong gawa" na protektado ng batas ang mga gusaling may taglay na mga katangiang estetika at pagkamalikhain.[20] Mayroon ding mga pananaw na nagsasabing dapat ituring na mga gawang pansining ang ilang mga gusali sa Hapon, tulad ng Tore ng Araw [en] na ginamit sa Expo '70 na idinaos sa Suita, Prepektura ng Osaka noong 1970. Nagngangahulugan itong hindi maaaring gamitin sa mga layuning komersiyal ang mga retratong nagpapakita ng mga gusaling ito kahit na may tadhanang kalayaan ng panorama.[21][22]

Malaysia[baguhin | baguhin ang batayan]

Tinitiyak ng Batas ng Karapatang-ari ng 1987 ng Malaysia ang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Nakasaad sa seksiyong 13(2)(d) na hindi isang paglabag sa karapatang-ari ang reproduksiyon o pamamahagi ng mga kopya ng anumang gawa ng sining na palagiang nakatayo sa isang pampublikong lugar. Tinutukoy ng Seksiyong 3 ang "gawa ng sining" bilang anumang gawang grapiko, retrato, lilok, kolyahe (collage), at gawa ng arkitektura o masining na artesaniya. Hindi kasama sa natatanging tadhanang ito ang mga disenyong plano ng mga sirkitong integrado.[23][24]

Mehiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Ayon sa Artikulong 148 sa ilalim ng Pamagat VI ng Kabanata II ("Ukol sa limitasyon sa mga karapatang ekonomiko") ng Pederal na Batas ng Karapatang-ari ng Mehiko:

Ang mga gawang pampanitikan at pansining na ibinunyag na ay maaring gamitin nang walang pagpayag ng may-ari ng mga karapatang ekonomiko at nang walang bayad, sa kondisyong hindi maaapektuhan ang may-ari sa karaniwang paggamit ng gawa, at sa kondisyon ding palagiang babanggitin ang pinagmulan ng gawa at walang mangyayaring pagbabago sa gawa (las obras literarias y artísticas ya divulgadas podrán utilizarse, siempre que no se afecte la explotación normal de la obra, sin autorización del titular del derecho patrimonial y sin remuneración, citando invariablemente la fuente y sin alterar la obra, sólo en los siguientes casos...)

VII. Pagsisipi, talastasan, at pamamahagi sa pamamamgitan ng mga drowing, pinta, retrato, at prosesong audiobiswal ng mga gawang makikita mula sa pampublikong mga lugar (VII. Reproducción, comunicación, y distribución por medio de dibujos, pinturas, fotografías, y procedimientos audiovisuales de las obras que sean visibles desde lugares públicos.)

Singapore[baguhin | baguhin ang batayan]

Tinitiyak ng batas ng karapatang-ari ng Singapore ang kalayaan ng panoramang kumakapit sa mga gawang tatlong-dimensiyonal at ilang mga gawang grapiko. Pinapahintulutan ng Artikulong 63 ng batas ang paggamit ng mga lilok at masining na pagkakagawa na nakatayo sa isang pampublikong lugar nang hindi pansamantala lamang, at hindi nilalabagan ng paggawa ng pinta, drowing, klitse, o retrato ng gawa o pagsasali ng gawa sa isang pelikulang sinematograpo o sa isang brodkast ng telebisyon ang karapatang-ari ng mga gawang ito. Isinasaad sa Artikulong 64 na kumakapit ang gayong kalayaan sa mga gusali o modelo ng gusali, at walang pagbabawal hinggil sa kinaroroonan ng gayong mga estruktura. Gayunpaman, hindi sakop ng kalayaan ng panorama ang mga gawang dalawang-dimensiyonal.[25]

Taiwan (Republika ng Tsina o ROC)[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa ilalim ng mga batas ng karapatang-ari sa Taiwan, hindi isang paglabag sa karapatang-ari ng mga nagtayo at nagdisenyo nito ang pagkuha ng retrato ng Taipei 101

Tinitiyak ng Batas ng Karapatang-ari ng Republika ng Tsina ang bahagyang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Pinapahintulutan ng Artikulong 58 ang paggamit ng mga gawang sining at arkitektura na nasa pampublikong mga lugar, ngunit itinadhana na ang paggamit ng gawang mga sining ay hindi para lamang sa layuning pagbebenta ng mga sipi. Nakasaad sa Artikulong 64 ng parehong Batas na dapat malinaw na itukoy ng mga gagamit ng gayong mga gawa ang pinagmulan ng mga ito, tulad ng pangalan ng may-akda.[26] Sang-ayon sa binanggit na mga reglamento, hindi isang paglabag sa karapatang-ari ang ang pagkuha ng retrato ng isang gusali sa isang pampublikong lugar,[27] ang bunga ng ganitong pagkuha ay maari ring ibukod bilang "mga gawang potograpiko" na isang uri ng gawang nakatala sa Artikulo 5 ng parehong batas, kaya nakakatamasa ang mga gawang ito ng proteksiyon sa karapatang-ari.[28] Ipinaliwanag din ito ng Tanggapan ng Intelektuwal na Ari-arian ng Ministeryo ng Ugnayang Ekonomiko ng Taiwan. [29]

Timog Aprika[baguhin | baguhin ang batayan]

Dahil sa kawalan ng kalayaan ng panorama sa Timog Aprika, kailangang sensurin ang bantayog ni Nelson Mandela sa Pretoria

Hindi nagbibigay ng tadhanang kalayaan ng panorama ang sistemang batas ng Timog Aprika. Inilalahad sa Artikulong 15 (3) ng Batas ng Karapatang-ari ng Timog Aprika (1978) ang mga hindi pagsasali ng proteksiyong karapatang-ari sa masining na mga gawa, ngunit binanggit lamang dito ang paggamit ng mga sipi sa mga pelikula, telebisyon, at mga "serbisyong pangkomunikasyon." Ngunit binigyang-kahulugan sa Artikulong 1 ang "serbisyong pangkomunikasyon" bilang isang tiyak na serbisyo sa telekomunikasyon, hindi sa potograpiya.[30] Dahil diyan, maaaring ituring na paglabag sa karapatang-ari ang pagkuha ng mga retrato ng mga gusali o mga gawa ng sining sa pampublikong mga lugar.[31]

Tsina, Republikang Bayan ng (PRC)[baguhin | baguhin ang batayan]

Eskulturang May Wind (五月的风雕塑) sa Liwasang Ika-apat na Mayo ng lungsod ng Qingdao

Tinitiyak ng Batas ng Karapatang-Ari ng Republikang Bayan ng Tsina (Copyright Law of the People's Republic of China) ang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Pinapahintulutan ng Seksiyong 22 ng Batas ang paggamit ng gayong mga gawa (kasali ang mga lilok, pinta, at kaligrapiya) sa makatuwirang paraan at saklaw na hindi nilalabag ang ibang mga karapatan ng mayhawak ng karapatang-ari,[32] sa kondisyong kailangang itukoy ang may-akda at pangalan ng gawa.[33] Ayon sa isang liham tugon mula sa Kataas-taasang Hukumang Bayan hinggil sa kaso ng eskulturang "May Wind" sa Qingdao, kahit na para sa pakinabang (profit) ito, ang muling paggamit ng nabanggit na gawa ay isang patas na paggamit,[34] ngunit pinagtatalunan ng pamayanang akademiko ang pagiging tumpak ng pagpapasyang ito,[35] at may pangyayari ring "magkaibang mga pasiya" sa paghatol sa usaping ito.[36]

Dahil sa kaugnay na mga palakad ng isang bansa, dalawang mga sistema, hindi ipinatutupad ang nasabing mga batas sa Hong Kong at Macau.[37][38]

Gayunpaman, minsang nililimitahan ng pampook na mga kautusan ang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. May isang insidente kung saang pinatigil ng isang manggagawa ang isang manlalakbay na kumuha ng mga retrato ng estasyon ng Changsha Metro, at sinabihang kailangan ng pagpayag ng mga kinauukulan ang pagkuha ng gayong mga retrato,[39]ngunit hindi mahigpit na ipinatutupad ang hinihiling na ito.[40] Inihayag ng nagpapatakbo na ang dahilan ng pagpigil ay maaring makaapekto sa kaligtasan ng pagpapatakbo ng subway ang pangkisap (flash), at ang paghinto ng retrato ay maaring magdulot ng paninikip sa estasyon kung kaya kailangang mabigyang kabatiran sa mga nangangasiwa nang maaga ang gagawing pagkuha ng retrato.[40] Ipinagbabawal lamang sa Artikulong 9 ng Kodigong Pampasahero ng City Rail Transit ng Changsha (长沙市轨道交通乘客守则) ang paggamit ng pangkisap sa pagkuha ng mga retrato, at walang anumang probisyon para sa pagkuha ng mga retratong hindi gagamitan ng pangkisap [41] Umiiral din ang gayong mga limitasyon sa mga sistema ng urbanong riles panlulan sa mga lugar katulad ng Ningbo at Nanjing, at isang kadahilanan sa mga restriksiyong ito ay "ang subway ay isang classified civil air defense facility.[42] Bahagyang kinuwestiyon ang katulad na mga reglamento.[43] Iginiit ng ilang mga abogado na walang basehan ang ganitong pamamalakad.[39][44] Inihayag ng mga kinatawan ng Pambansang Kongresong Bayan ang kanilang kahandaan para matalakay ang gayong bagay sa Dalawang mga Sesyon [en], kasunod ng isa pang insidenteng pinakiusapan ang isang pasahero na burahin ang isang retrato ng Beijing Metro.[45] Ngunit may mga sumasang-ayon sa pagbabawal ng pagkuha ng mga retrato, at ayon sa kanila karapat-dapat na magbigay-galang ang mga pasahero sa gawi ng kaugnay na mga industriya.[46]

Paalala sa Sino-Ocean Taikoo Li Chengdu – "Bawal ang Hindi Awtorisadong Pagkuha ng Retrato / Potograpiya"

Dahil sa napakaraming bilang ng mga napapadaang kumukuha ng retrato at sikretong pagkuha ng retrato, naglagay ang pamunuan ng Sino-Ocean Taikoo Li Chengdu [en] (isang mixed-use development sa Distrito ng Jinjiang ng Chengdu) ng mga karatulang ipinapahayag ang "pagbawal sa di-awtorisadong potograpiya" noong Hulyo 2019. Malinaw ring ipinagbabawal ang retrato sa kasal, personal na mga retrato, pagpapalaganap ng e-commerce, random na mga panayam sa kalsada, pangmaramihang tao na pagkuha ng retrato, at iba pang katulad na kaurian ng pagreretrato upang maprotektahan ang karapatang pagtatago (privacy rights) ng mga turista.[47]

Dating naglabas ang Tanggapan ng Transportasyong Pampasahero ng Pangasiwaan ng Daambakal ng Chengdu ng isang dokumentong humihiling na tigilan ang pagkuha ng mga retrato sa mga pook ng daambakal,[48] ngunit kasunod ng pagkuwestiyon ng mga netizen ay tumugon na hindi nila ipagbabawal ang karaniwang pagkuha ng mga retrato nang hindi nakokompromiso ang kaligtasan.[49] Wala ring nakapaloob na mga tadhana sa Batas sa Daambakal ng Republikang Bayan ng Tsina (中华人民共和国铁路法; emyenda noong 2015) na nagpapanawal sa mga pasaherong kumuha ng mga retrato, subalit magmula noong Enero 2019 ipinagbabawal pa rin ng ilang mga tauhan sa estasyon ang mga pasaherong gumamit ng propesyonal na mga kamera, pero hindi maipaliwanag ang batayan sa pagbabawal ng pagkuha ng retrato. [50]

Tinanggal ang karatulang "Bawal ang Pagkuha ng Retrato" na dating nakapuwesto sa Ningbo Metro kasunod ng isang kontrobersiya noong Abril 2016,[51] ngunit noong Hulyo 2016 nakapaskil pa rin ang gayong karatula sa ilang mga estasyon ng subway sa Changsha Metro.[52]

Hong Kong[baguhin | baguhin ang batayan]

Tinitiyak ng Kautusang Karapatang-ari ng Hong Kong ang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Kumakapit ito sa kapuwa mga gawang tatlong-dimensiyonal at masining na pagkakagawa. Pinapahintulutan ng mga regulasyon sa Artikulong 71 ang pagsipi at pagbrodkast ng larawan ng mga gusali, lilok, modelo ng mga gusali, at mga masining na pagkakagawa, at hindi isang pagsuway sa karapatang-ari ang pampublikong pagbabahagi ng gayong mga larawan. Gayunpaman, nakasaad sa Seksiyong 5 na iba ang mga gawa ng masining na pagkakagawa (works of artistic craftsmanship) sa gawang grapiko (graphic work), at ibig sabihin nito hindi sakop ng tadhanang kalayaan ng panorama ang huling binanggit na uri ng gawa, na maaring pinta, drowing, dayagram, o mga gawang klitse, litograpo, grabado sa kahoy, atbp..[53]

Noong Enero 2012 ipinagbawal ng D&G, isang kilalang fashion house na nakahimpil sa Italya, ang mga dumaraang taga-Hong Kong na kumuha ng mga retrato ng tindahan nito sa Hong Kong. Humantong ito paglaon sa mga protesta sa labas ng nasabing tindahan.

Sa katunayan, may mga tao ring ipinagbabawal ang ibang kumukuha ng retrato ng mga gusali sa pampublikong mga lugar dahil sa kadahilanang nilalabag umano nito ang karapatang-ari at ibang mga karapatan sa intelektuwal na ari-arian. Isang halimbawa rito ay ang pagbabawal ng sangay ng D&G sa Hong Kong sa mga taga-Hong Kong na kumuha ng mga retrato ng mga window display sa tindahan nito sa Daang Canton.[54] Iginiit ng tagapangasiwa na pampribadong ari-arian ang bangketa sa harap ng tindahan; gayunpaman, humantong ito sa ilang-araw na mga demonstrasyon na ibinalita sa ibang bansa mula Enero 8.[55] Haka-haka ng lokal na mga ulat, maaring ipinatupad ang gayong pagbabawal sa kahilingan ng ilang mayamang mga opisyal sa kalupaang Tsina na tumangkang iharang ang mga detalye ng pinagmulan ng kanilang yaman, at ginamit bilang patunay ang kaso ni Zhou Jiugeng, isang opisyal ng lungsod ng Nanjing na natukoy ng mga tagagamit ng Internet na taga-Tsina ang kaniyang magarbong pamumuhay gamit ang mga retrato.[56][57] Humingi ng pormal na paumanhin sa mga mamamayan ng Hong Kong ang Dolce & Gabbana mula sa punong tanggapan nito sa Milano noong Enero 18, 2012.[58]

Macau[baguhin | baguhin ang batayan]

Tinitiyak ng Derekto Blg. 43/99/M ang kalayaan ng panorama sa pampublikong mga lugar. Pinapayagan ng Artikulong 61 ang pagkuha ng mga gawa ng sining na nakalagay sa pampublikong mga lugar sa pamamagitan ng potograpiya o bidyograpiya.[59][60] Gayunpaman, sinasabi sa Artikulong 62 na hindi dapat makompromiso ng kalayaang ito ang mga kapakanan ng gawa at ng mayhawak ng karapatang-ari nito, at kailangang itukoy ang may-akda at pangalan ng gawa hangga't maari.[61]

Unyong Europeo[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Bernstein of Leigh v Skyviews & General Ltd
Saklaw ng kalayaan ng panorama sa mga bansang Europeo
  Okey, kasama ang mga gusali, obra at mga pampublikong loob ng mga gusali
  Okey, kasama ang mga gusali at obra, ngunit hindi okey sa mga pampublikong loob ng mga gusali
  Okey para lamang sa mga gusali
  Hindi okey
  Okey, kasama ang mga gusali, gawang sining at ilang mga loob ng mga gusali
  Hindi tiyak

Sa Unyong Europeo, inilalaan ng Direktiba 2001/29/EC ang posilibilidad para sa kasaping mga estado na magkaroon ng sugnay hinggil sa kalayaan ng panorama sa kanilang mga batas ng karapatang-ari, ngunit hindi ito sapilitan.[62][63]

Ipinaliliwanang ang Panoramafreiheit sa artikulong 59 ng Urheberrechtsgesetz ng Alemanya,[64] sa seksiyong 62 ng Batas ng Karapatang-ari, mga Disenyo at Patente ng 1988 ng Nagkakaisang Kaharian (UK),[65] at umiiral ito sa ilan sa ibang mga bansa[66] o maging sa "isang malaking mayorya ng Kasaping mga Estado."[67]

Mayroon ding mga bansang Europeo na walang ganap na kalayaan ng panorama, tulad ng Italya.[68] Sa nabanggit na bansa, sa kabila ng maraming opisyal na mga protesta[69] at isang pambansang inisyatibang[70] pinamunuan ng abogadong si Guido Scorza at mamamahayag na si Luca Spinelli (na tinampok ang usapin),[68] pinagbabawal pa rin ang paglalathala ng pagsisiping potograpiko ng pampublikong mga lugar, alinsunod sa lumang mga batas ng karapatang-ari ng bansa,[71][72] na lalong pinahigpit ng isang batas na tinawag na "Codice Urbani." Bukod sa ibang mga tadhana, nakasaad dito na upang makapaglathala ng mga larawan ng "pangkalinangang mga bagay" (cultural goods, sa teoriya lahat ng mga bagay at lugar na may katangiang pangkalinangan at pansining tulad ng mga gusali) para sa mga layuning pangkomersiyo, kailangan munang kumuha ng pahintulot mula sa pampook na sangay ng Ministeryo ng mga Sining at Pamanang Pangkultura, ang Soprintendenza.

Ang sinalang retrato ng Palasyo ng Parlamento sa Bucharest, Romania

Paglilitis[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang halimbawa ng paglilitis dahil sa sari-saring pagbabatas sa EU ay ang Hundertwasserentscheidung (pasiyang Hundertwasser), isang kaso sa Alemanya na naipanalo ni Friedensreich Hundertwasser laban sa isang kompanyang Aleman hinggil sa paggamit ng isang retrato ng isang gusaling Awstriyan.[73]

Noong Abril 4, 2016, nagpasiya ang Kataas-taasang Hukuman ng Suwesya [en] na nilabag ng Wikimedia Sweden ang karapatang-ari ng mga alagad ng sining ng pampublikong obra sa pamamagitan ng paglikha ng isang websayt at database ng pampublikong mga obra sa Suwesya na naglalaman ng mga larawan ng pampublikong obra na ikinarga o inupload ng publiko.[74][75][76] Taglay ng batas ng karapatang-ari ng Suwesya ang isang kataliwasan sa tanging karapatan ng mayhawak ng karapatang-ari upang madaling makakita ng publiko ang pampublikong obra.[77]:2-5 Gumamit ang Kataas-taasang Hukuman ng Suwesya ng isang restriktibong pananaw ng kataliwasang ito sa karapatang-ari.[77]:6 Ipinasiya ng Hukuman na walang halagang pangkomersiyo ang database, para sa kapuwang nagpapatakbo nito o sa mga gumagamit ng database, at ang "halagang ito ay dapat na mapanatili sa mga may-akda ng mga gawa ng sining. Wala nang kaugnayan kung may layuning pangkomersiyo ang nagpapatakbo ng database."[77]:6 Ibinalik ang kaso sa isang mababang hukuman upang malaman ang pinsalang may pananagutan ang Wikimedia Sweden sa Bildkonst Upphovsrätt i Sverige (BUS), isang ahensiya ng pangasiwaan ng kolektibong mga karapatan [en] na naglunsad ng demanda alang-alang sa mga alagad ng sining na kumakatawan sa kanila.[77]:2,7

Sa Romania, dinemanda ng mga tagapagmana ni Anca Petrescu, ang arkitekto ng napakalaking Palasyo ng Parlamento, ang Parlamento ng Romania dahil sa pagbebenta ng mga retrato at ibang mga paalaala (souvenir) kalakip ang larawan ng masagisag na gusali. Kasalukuyang isinasagawa pa rin ang paglilitis hinggil sa pagsuway sa karapatang-ari.[78]

Pransiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Toreng Eiffel (kaliwa), isang estruktura sa isang bansang may kalayaan ng panorama ngunit hindi pinapahintulutan ang komersiyal na paggamit. Gayunpaman, alinsunod sa kanilang batas ng karapatang-ari, pumasok na ito sa pampublikong dominyo noong 1993, 70 taon pagkaraan ng pagpanaw ni Gustave Eiffel. Sa kabila nito, anumang retrato ng tanyag na palatandaang-pook na ito tuwing gabi ay maituturing na hinangong gawa ng isang gawang may karapatang-ari, dahil ang mga ilaw nito – na ikinabit ni Pierre Bideau noong 1985 – ay protektado ng karapatang-ari. Dahil diyan kailangang sensurin ang mga retrato nito na nasa malayang lisensiya (kanan).[79]

Magmula noong Oktubre 7, 2016, inilalaan ng artikulong L122-5 ng Kodigo ng Intelektuwal na Ari-arian ng Pransiya ang isang limitadong kalayaan ng panorama para sa mga gawa ng arkitektura at lilok. Pinapahintulutan ng kodigo ang "mga sipi at representasyon ng mga obra ng arkitektura at lilok na palagiang nakapuwesto sa pampublikong mga lugar (voie publique) at nilikha ng mga likas na tao [en],[b] maliban sa anumang paggamit na may katangiang pangkomersiyo".[80]

May matinding dulot ang gayong mga takda sa kalayaan ng panorama sa Pransiya sa mga artikulo ng Wikipedia hinggil sa arkitektura ng bansa. Nakasanayan na ng mga editor sa Wikimedia Commons na burahin ang anumang mga retrato ng bagong mga arkitekturang Pranses, sa kabila ng mga pagbabago sa batas, dahil hindi pinapahintulutan ng Commons ang mga retrato ng mga gawang pang-arkitektura ng mga bansang ipinagbabawal ang komersiyal na paggamit.[81]

Mga bansang bahagi rati ng Unyong Sobyet[baguhin | baguhin ang batayan]

Walang kalayaan ng panorama ang halos lahat ng mga bansang kabahagi ng dating Unyong Sobyet, puwera na lamang sa tatlong mga bansa na kamakailang binago ang kanilang mga batas ng karapatang-ari. Ang una ay Moldova noong Hulyo 2010, nang pinareho nila ang kanilang batas ng karapatang-ari sa mga pamantayang EU.[82] Sinundan sila ng Armenya noong Abril 2013 kalakip ng isinapanahong batas sa karapatang-ari ng Armenya.[83]

Bahagyang ipinasa ang tadhanang kalayaan ng panorama sa Rusya noong Oktubre 1, 2014; mula sa araw na iyon, maaring kumuha ang sinuman ng mga retrato ng mga gusali at hardin na makikita mula sa pampublikong mga lugar, ngunit hindi kasali rito ang mga lilok at iba pang mga gawang tatlong-dimensiyonal.[84]

Mga gawang dalawang-dimensiyonal[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa mga bansa sa mundo, iba-iba ang tiyak na saklaw ng pahintulot na ito para makalikha ng mga retrato ng pampublikong mga lugar nang hindi na kailangang mag-alala hinggil sa mga gawang may karapatang-ari na nasa larawan.[1] Sa karamihan ng mga bansa, tumutukoy lamang ito sa mga larawan ng mga gawang tatlong-dimensiyonal[85] na palagiang nakapuwesto sa isang pampublikong lugar, ang karaniwang ibig sabihin ng "palagian" ay "para sa likas na tanang buhay ng gawa."[86][87] Sa Suwisa, pinapayagan din ang pagkuha at paglathala ng mga larawan ng mga gawang dalawang-dimensiyonal tulad ng mga mural (mga larawang nakapinta sa pader) o graffiti, ngunit ang gayong mga larawan ay hindi maaring gamitin para sa layuning kapareho sa mga orihinal.[86]

Pampublikong espasyo[baguhin | baguhin ang batayan]

Isang larawan na nagpapakita ng mga eskultura ni Sergej Alexander Dott, tinawag na Himmelsblumen at ginawa noong 2003, na matatagpuan malapit sa estasyong Gleisdreieck ng metro ng Berlin, Alemanya. Angkop ito sa mga tadhana ng kalayaan ng panorama sa nabanggit na bansa alinsunod sa kanilang batas ng karapatang-ari ng Alemanya, sapagkat kapuwa nasa pampublikong lupa ang eskultura at ang retratista.

Maraming mga batas ay may mailap na pagkakaiba ukol sa pampublikong espasyo (public space) at pampribadong ari-arian. Sa Austria walang kaugnayan sa pahintulot na kalayaan ng panorama ang kinaroroonan ng retratista ,[1] ngunit sa Alemanya ang gayong pahintulot ay kumakapit lamang kapag ang larawan ay kinunan mula sa pampublikong lupa, at walang karagdagang mga gamit tulad ng mga hagdan, platapormang pambuhat, eroplano, atbp.[64] Sa ilang pagkakataon, umaabot din ang saklaw ng pahintulot sa tunay na mga lupang pampribado, halimbawa ay ang pampribadong mga liwasan at kastilyo na mapapasukan ng publiko at walang kontroladong mga pasukan, subalit may katakdaan na maaaring humingi ang may-ari ng bayad para sa komersiyal na paggamit ng mga larawan.[88]

Sa maraming mga bansa sa Silangang Europa nililimitahan lamang ng mga batas ng karapatang-ari ang pahintulot na ito sa hindi-komersiyal na paggamit ng mga larawan.[89]

Mayroon ding pandaigdigang mga pagkakaiba sa tiyak na kahulugan ng isang "pampublikong espasyo." Sa maraming mga bansa, kinabibilangan lamang nito ang mga espasyo sa labas (halimbawa, sa Alemanya),[64] habang kasama naman sa ilan sa ibang mga bansa ang espasyo sa loob tulad ng pampublikong mga museo (halimbawa nito ay ang kaso sa UK[65] at sa Rusya).[90]

Liwasang Rizal, na tinagurian ding Luneta. Ang Bantayog ni Rizal ay nasa pampublikong dominyo mula noong 1969, 50 taon pagkaraang pumanaw ang manlililok nitong si Richard Kissling (1848–1919).

Mayroon isang pagtatalo sa pagitan ng mga retratistang Filipino at mga nangangasiwa ng mga establisimiyento sa Pilipinas. Noong Hunyo 12, 2013, Araw ng Kalayaan, naglunsad ang Bawal Mag-Shoot dito, isang samahang maka-potograpiya, ng isang protestang tinawag na Freedom to Shoot Day sa Luneta. Iprinotesta ng pangkat ang kanilang karapatan para kumuha ng mga retrato sa makasaysayan at pampublikong mga lugar, lalo na sa Luneta at Intramuros. Nagpapataw ang pangasiwaan ng liwasan ng bayad para sa mga retratistang D-SLR para makapagkuha ng mga retrato para sa mga layuning pangkomersiyo ngunit naiulat din na sumisingil ng ₱500 ang mga guwardiya para makapagretrato kahit sa mga layuning hindi pangkomersiyo, isang kilos na tinaguriang "pangingikil" ayon sa pangkat. Iginiit din ng pangkat pang-adbokasya na may pagkiling laban sa mga retratistang Filipino at sinabing hindi mahigpit ang pangasiwaan sa mga retratistang banyaga. Walang opisyal na patakaran ang bansa hinggil sa pagkuha ng mga retrato ng makasaysayang mga lugar, at nanawagan ang pangkat sa mga mambabatas na gumawa ng isang batas hinggil sa usaping ito.[91]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Halimbawang mga patunay sa mga pagbura: ganap na bagong mga estruktura - SM Mall of Asia; mga estrukturang nilikha o ginawa ng mga alagad ng sining na maaring buhay pa o pumanaw na ngunit hindi pa umaabot sa 50 taon ang nakararaan mula nang sila'y pumanaw - Oblation ng Unibersidad ng Pilipinas at Bantayog ng SAF 44 sa Angeles.
  2. Likas na tao (natural person) - sa konteksto ng batas, isang indibiduwal na tao, taliwas sa isang ligal tao (legal person) na maaari isang pampribado (iyan ay, entidad sa negosyo o organisasyong di-pampamahalaan) o pampublikong (iyan ay, pamahalaan) organisasyon.

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Seiler, D.: Gebäudefotografie in der EU – Neues vom Hundertwasserhaus Naka-arkibo 2007-09-30 sa Wayback Machine., in Photopresse 1/2 (2006), p. 16. URL last accessed 2007-09-20.
  2. Rosnay, Mélanie Dulong de; Langlais, Pierre-Carl (2017-02-16). "Public artworks and the freedom of panorama controversy: a case of Wikimedia influence". Internet Policy Review. 6 (1). ISSN 2197-6775. Sininop mula sa ang orihinal noong 2018-01-18. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  3. "Intellectual Property Code of the Philippines (Republic Act No. 8293) (2015 Edition)" (PDF). the Philippines. 2015. Nakuha noong 3 Hunyo 2020.
  4. Corbett, Susan; Lai, Jessica C. "8. Putting Artists and Guardians of Indigenous Works First: Towards a Restricted Scope of Freedom of Panorama in the Asian Pacific Region " (PDF). ANU Press, The Australian National University. p. 237. Nakuha noong 3 Hunyo 2020. The United States, whose law applies in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands and Guam, limits freedom of panorama to architectural works in the public space.... The Philippines also has a general fair use provision.
  5. "Commons:Fair use". Wikimedia Commons. Nakuha noong 3 Hunyo 2020. Wikimedia Commons does not accept fair use media files (such as non-free logos, covers, screenshots, or reproductions of other copyrighted works)...Fair use depends on the context the image (or other media) is used in. That is, something that can be used on one page as fair use would be a copyright violation on another page. Also, fair use does not allow for the storage of material on a general media database such as Commons....Both issues are against the Commons policy of attempting to provide media files that can be used by anyone, anywhere, for any purpose.
  6. 6.0 6.1 Copyright Act 1968 (Cth)
  7. "Street Art & Copyright". Information Sheet G124v01. Australian Copyright Council. September 2014. Sininop mula sa orihinal noong 2016-03-22. Nakuha noong 2016-05-08.
  8. "Street photographer's rights". Arts Law Information Sheet. Arts Law Centre of Australia. Sininop mula sa orihinal noong 2014-06-30. Nakuha noong 2016-05-08.
  9. "Photographers & Copyright" (PDF) (17 edisyon). Australian Copyright Council. January 2014. p. 7. Sininop (PDF) mula sa orihinal noong 2014-07-02. Nakuha noong 2014-10-28. You will generally need permission to photograph other public art, such as murals.
  10. Marcelo Frullani Lopes (23 Agosto 2014). "Representação do Cristo Redentor em filme não pode ser vetada" (sa Portuges). apesar de a área ser de propriedade privada, o acesso público ao local não é restrito. Não se pode ignorar, também, que o Cristo Redentor integra a paisagem do Rio de Janeiro. Por esse ponto de vista, o local em que a obra se encontra deve ser considerado logradouro público para fins de aplicação desse dispositivo.
  11. "LEI Nº 9.610, DE 19 DE FEVEREIRO DE 1998". Presidência da República (sa Portuges). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-29. Art. 48. As obras situadas permanentemente em logradouros públicos podem ser representadas livremente, por meio de pinturas, desenhos, fotografias e procedimentos audiovisuais.
  12. "Law No. 9610 of February 19, 1998, on Copyright and Neighboring Rights" (PDF). World Intellectual Property Organization (sa Ingles). 1998-02-19. p. 12. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-04-08. Nakuha noong 2016-10-29. 48. Works permanently located in public places may be freely represented by painting, drawing, photography and audiovisual processes.
  13. Newell, Bryce Clayton (2011). "Freedom of Panorama: A Comparative Look at International Restrictions on Public Photography". Creighton Law Review (sa Ingles). 44: 421. ISSN 0011-1155. Nakuha noong 2016-10-29. Brazilian copyright law provides very broad panorama freedom. Indeed, Article 48 of Law No. 9610 of February 19, 1998, on Copyright and Neighboring Rights provides
  14. "Don't be violated — protect plans with copyrights". Seattle Daily Journal and DJC.COM. 2009. Nakuha noong 3 Hunyo 2020.
  15. "17 U.S. Code § 120 - Scope of exclusive rights in architectural works". Sininop mula sa orihinal noong 2016-04-19. Nakuha noong 2016-04-04.
  16. "17 U.S. Code § 101". Sininop mula sa orihinal noong 2016-04-30. Nakuha noong 2016-04-08.
  17. "37 CFR 202.11(b)". Sininop mula sa orihinal noong 2016-03-07. Nakuha noong 2016-04-08.
  18. 著作物が自由に使える場合. 文化庁 (sa Hapones). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-09-14. Nakuha noong 2016-10-29.
  19. 著作権法. 法令データ提供システム (sa Hapones). 2008-05-27. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-29.
  20. 著作権侵害差止等請求事件 (PDF). 裁判所 (sa Hapones). 大阪地方裁判所. 2003-07-08. p. 12. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29. 著作権法により「建築の著作物」として保護される建築物は、同法2条1項1号の定める著作物の定義に照らして、美的な表現における創作性を有するものであることを要することは当然である。したがって、通常のありふれた建築物は、著作権法で保護される「建築の著作物」には当たらないというべきある。
  21. 建築に関する著作物について. 村田法律事務所 (sa Hapones). Sininop mula sa ang orihinal noong 2009-09-01. Nakuha noong 2016-10-29.
  22. 著作物とは. 虎ノ門法律特許事務所著作権法相談室 (sa Hapones). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29. 岡本太郎の「太陽の塔」などは、一般的には建築の著作物ではなく、美術の著作物であると言えます。
  23. "COPYRIGHT ACT 1987" (PDF). Intellectual Property Corporation of Malaysia (sa Ingles). 2012-07-01. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29.
  24. 祁希元, pat. (2006-10-01). 马来西亚经济贸易法律指南 (sa Tsino). 曲三强 (1 edisyon). 中国法制出版社. p. 152. ISBN 978-7-80226-571-4. Nakuha noong 2016-10-29.
  25. "COPYRIGHT ACT 1987" (PDF). Singapore Statutes Online (sa Ingles). 1987-02-20. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  26. "著作權法". 全國法規資料庫 (sa Tsino). 2014-01-22. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  27. "就戶外場所長期展示之建築著作,以拍照或繪畫方式等非建築方式進行重製之行為,屬於著作權法第64條明訂之合理使用行為". 寰瀛法律事務所 (sa Tsino). 2011-12-13. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29.
  28. "開放式課程合理使用問答集" (PDF). 台灣開放式課程聯盟 (sa Tsino). p. 8. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-08-08. Nakuha noong 2016-10-29. 拍攝建築物外觀,不問作何使用目的,都不在第五十八條禁止之列,並不必經著作財產權人的同意,該照片反而還能以「攝影著作」獲得著作權法保護,他人不可以任意使用該照片。同理,拍攝一般巷道風景,在著作權法規定下,不必獲得任何人同意,所拍照片還受著作權法保護。
  29. "解釋資料檢索-電子郵件1021205b". 經濟部智慧財產局 (sa Tsino). 2013-12-05. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29. 一、依據著作權法第58條規定,在街道、公園、建築物之外壁或其他向公眾開放之戶外場所長期展示之美術著作或建築著作,除該條所定4款情形外,得以任何方法利用之。所詢拍攝「台北101大樓」(僅限大樓外觀,不包括大樓內部) 之照片並將其製成明信片販賣,依前揭規定,無須取得著作權之授權。 Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  30. "COPYRIGHT ACT" (PDF). Companies and Intellectual Property Office (sa Ingles). Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-03-03. Nakuha noong 2016-10-29.
  31. "Copyright: Wiki Loves Monuments Notice!". mapmyway.co.za (sa Ingles). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29.
  32. 中华人民共和国最高人民法院 (2002-10-12). "最高人民法院关于审理著作权民事纠纷案件具体适用法律若干问题的解释". 中华人民共和国海关总署 (sa Tsino). Sininop mula sa ang orihinal noong 2014-11-14. Nakuha noong 2016-10-28. 第十八条 著作权法第二十二条第十项规定的室外公共场所的艺术作品,是指设置或者陈列在室外社会公众活动处所的雕塑、绘画、书法等艺术作品。对前款规定艺术作品的临摹、绘画、摄影、录像人,可以对其成果以合理的方式和范围再行使用,不构成侵权。
  33. "中华人民共和国著作权法". 中国人大网 (sa Tsino). 2010-02-26. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-04-24. Nakuha noong 2016-10-28.
  34. 中华人民共和国最高人民法院 (2004-08-24). 最高人民法院关于对山东省高级人民法院《关于山东天笠广告有限责任公司与青岛海信通信有限公司侵犯著作权纠纷一案的请示报告》的复函 (sa Tsino) – sa pamamagitan ng Wikisource.
  35. 孟, 奇勋 (2013-06). "室外艺术作品合理使用司法认定标准之反思". 武汉理工大学学报(社会科学版) (sa Tsino). 武汉理工大学期刊社. 26 (3): 457. doi:10.3963/j.issn.1671-6477.2013.03.025. ISSN 1671-6477. Sininop mula sa ang orihinal noong 2017-02-22. Nakuha noong 2016-10-28. 当前,学术界对室外艺术作品合理使用的认定标准尚未形成共识,主要体现在对商业性使用是否属于合理使用的认识有所不同。部分学者坚持认为不能将营利性再使用纳入合理使用制度范围。 Unknown parameter |trans_title= ignored (tulong); Cite uses deprecated parameter |dead-url= (tulong); Check date values in: |date= (tulong)
  36. 詹, 启智; 张, 灵溪 (2014). "室外公共场所艺术作品合理使用探析". 法制与社会 (sa Tsino). 云南法制与社会杂志社 (22): 267–269. doi:10.3969/j.issn.1009-0592.2014.22.133. ISSN 1009-0592. Sininop mula sa ang orihinal noong 2018-02-05. Nakuha noong 2016-10-28. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (tulong)
  37. "中華人民共和國香港特別行政區基本法" (PDF). 基本法 (sa Tsino). 香港特別行政區政府政制及內地事務局. 2015-03. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2015-11-17. Nakuha noong 2016-10-28. Check date values in: |date= (tulong)
  38. "中華人民共和國澳門特別行政區基本法". 澳門特別行政區政府印務局 (sa Tsino). 1999-12-20. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-04-26. Nakuha noong 2016-10-28.
  39. 39.0 39.1 刘, 洁 (2014-11-11). "网友在长沙地铁拍照被制止 地铁公司:确实不让拍" (sa Tsino). 红网. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28.
  40. 40.0 40.1 朱, 炎皇 (2014-11-13). "地铁站内拍照遇阻 回应:一般情况禁止拍照". 华声在线投诉直通车 (sa Tsino). 长沙晚报. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  41. 长沙市交通运输局 (2014-04-01). "乘客守则". 长沙市轨道交通集团有限公司 (sa Tsino). Sininop mula sa ang orihinal noong 2015-07-10. Nakuha noong 2016-10-28.
  42. 杨, 亚东 (2016-04-25). "网友质疑宁波地铁站内禁止拍照,运营方称"存在安全隐患"" (sa Tsino). 澎湃新闻. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-21. Nakuha noong 2016-10-28.
  43. 何, 勇海 (2016-04-27). "人民日报来论:给地铁禁拍划条线". 人民网 (sa Tsino). 人民日报. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28.
  44. 刘, 珜; 金, 叶 (2014-12-11). "人大代表地铁拍照存证被要求删除 律师:无法律依据" (sa Tsino). 北京青年报. 中国新闻网. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28.
  45. 王, 妍; 徐, 琨尧 (2014-12-11). "人大代表在地铁拍照被禁止 称将把疑问带上两会" (sa Tsino). 法制晚报. 中国新闻网. Sininop mula sa ang orihinal noong 2014-12-11. Nakuha noong 2016-10-28.
  46. "地铁站内禁止拍照 宁波这条"新规"惹争议" (sa Tsino). 钱江晚报. 浙江在线. 2016-04-26. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-04-27. Nakuha noong 2016-10-28. 不过,也有网友表示,禁拍自有禁拍的道理,不一定所有事情都要有法律规定,“应尊重人家的行业传统和习惯。”
  47. "保护个人肖像权 成都太古里禁止未经允许拍摄". 北京青年报. 新浪. 2019-07-19.
  48. "如何看待成都铁路局禁止车迷拍照的文件?". 知乎 (sa Tsino). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28. 2.要高度关注在铁路场所进行的宣传报道。车站工作人员发现地方部门或个人在铁路场所进行摄像、拍照或与铁路无关的宣传时,要立即制止,并上报车站值班干部。车站值班干部接报后立即赶到现场处理,对无段党群部门人员陪同的采访报道或上级部门许可的宣传,要主动联系地方部门删除相关内容,对冒充铁路人员进行宣传的个人要移交公安部门进行处理。
  49. HIKARIANRAILRO (2016-03-23). "成都局一条规定,惹怒众多火车迷!". 铁道论坛 (sa Tsino). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  50. 崔毅飞 (2019-01-05). "车迷拍照送别老绿皮车 遭铁路部门阻拦". 北京青年报. Sininop mula sa ang orihinal noong 2019-01-06. Nakuha noong 2019-01-06. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (tulong)
  51. "宁波地铁站禁拍标识被撤 官方称本意非"一刀切"" (sa Tsino). 中国新闻网. 2016-04-26. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-04-27. Nakuha noong 2016-10-28.
  52. 请小心月台空隙 (2016-07-11). "@长沙地铁 麻烦解释一下为什么要在地铁站这种公共地方贴禁止拍照的标识?". 新浪微博 (sa Tsino). Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-28. Nakuha noong 2016-10-28. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  53. "第528章 《版權條例》" (PDF). 律政司: 雙語法例資料系統 (sa Tsino). 1997-06-30. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2016-04-11. Nakuha noong 2016-10-29. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (tulong)
  54. 文, 潔華; 佘, 雲楚 (2014-11-21). "從研究院研究課程收生與資助政策看國際化與大陸化下本土學術窘境". 香港嘅廣東文化 (sa Tsino). 商務(香港)印書館. p. 246. ISBN 978-962-07-7086-9. Nakuha noong 2016-10-29. 而D&G回應指,他們「善意地勸阻」市民拍照,是為了防止香港本地人拍下商品製假冒產品及防止其店鋪櫥窗設計的版權被侵犯
  55. "Protest at Dolce and Gabbana store in Hong Kong follows alleged ban on photography". News Limited Australia. 8 January 2012. Nakuha noong 8 January 2012.
  56. "D&G事件起因 傳內地高幹投訴 怕被扯上貪污" [Alleged Cause of D&G Incident: Fear of Corruption [Accusations], Mainland Officials Complain]. Oriental Daily. 8 January 2012. Nakuha noong 8 January 2012.
  57. Malcolm Moore in Shanghai (30 December 2008). "Chinese internet vigilantes bring down another official". Telegraph.co.uk.
  58. "Dolce & Gabbana Apologizes for Photo Spat". Wall Street Journal. 19 Enero 2012.
  59. "第43/99/M號法令". 澳門特別行政區政府印務局 (sa Tsino). 1999-08-16. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-03-23. Nakuha noong 2016-10-29.
  60. 马, 海涛; 李, 亮 (2006-11). "中国内地与澳门著作权法律制度之比较研究". 国际法学法理与实践 (sa Tsino) (1 edisyon). 中国法制出版社. pp. 401–402. ISBN 978-7-80226-323-9. Nakuha noong 2016-10-29. Check date values in: |date= (tulong)
  61. "葡韻惹火遭禁拍攝建築物實在無理" (sa Tsino). 市民日报. 2016-08-23. Sininop mula sa ang orihinal noong 2016-10-29. Nakuha noong 2016-10-29.
  62. N.N. "Panoramafreiheit". Sininop mula sa orihinal noong 2015-04-18. Nakuha noong 2020-05-18. Tingnan din Article 5(3)(h) of 2001/29/EC.
  63. "The IPKat". ipkitten.blogspot.co.uk. Sininop mula sa orihinal noong 2015-06-26.
  64. 64.0 64.1 64.2 Seiler, David (2001-06-24). "Fotografieren von und in Gebäuden". visuell. p. 50. Sininop mula sa ang orihinal noong 2007-09-30. Nakuha noong 2020-05-18. Tingnan din: "§59 UrhG (Germany)" (sa Aleman). Sininop mula sa orihinal noong 2011-02-23. Nakuha noong 2007-09-20.
  65. 65.0 65.1 Lydiate, Henry. "Advertising and marketing art: Copyright confusion". Artquest. Sininop mula sa ang orihinal noong 2011-10-27. Nakuha noong 2020-05-18. Tingnan din: "Section 62 of the Copyright, Designs and Patents Act 1988". Office of Public Sector Information. Sininop mula sa ang orihinal noong 2009-12-10. Nakuha noong 2020-05-18.
  66. Koetz, Daniel. "Erlaubnis zum Ablichten von Sehenswürdigkeiten". Photographie (sa Aleman). Sininop mula sa ang orihinal noong 2006-05-27. Nakuha noong 2020-05-18.
  67. "Euromyths and Letters to the Editor: Europe is not banning tourist photos of the London Eye". European Commission in the UK. Sininop mula sa orihinal noong 2015-06-27.
  68. 68.0 68.1 Spinelli, Luca. "Wikipedia cede al diritto d'autore". Punto Informatico. Sininop mula sa orihinal noong 2008-09-29. Nakuha noong 2020-05-18.
  69. Grillini, Franco. "Interrogazione - Diritto di panorama" [Interrogation - panorama right]. Grillini.it (sa Italyano). Sininop mula sa ang orihinal noong 2008-10-25. Nakuha noong 2020-05-18.
  70. Scorza, Guido; Spinelli, Luca (2007-03-03). "Dare un senso al degrado" (PDF). Rome. Sininop (PDF) mula sa orihinal noong 2009-07-08. Nakuha noong 2020-05-18.
  71. "Legge 22 aprile 1941 n. 633" (sa Italyano). Sininop mula sa orihinal noong 2014-12-23. Nakuha noong 2020-05-18.
  72. "Decreto Legislativo 22 gennaio 2004, n. 42" (sa Italyano). Sininop mula sa orihinal noong 2008-10-24. Nakuha noong 2020-05-18.
  73. "Rechtsprechung – BGH, 05.06.2003 - I ZR 192/00". dejure.org. Sininop mula sa orihinal noong 2016-08-20. Nakuha noong 2020-05-18.
  74. Falkvinge, Rick (2016-04-04). "Supreme Court: Wikimedia violates copyright by posting its own photos of public, taxpayer-funded art". Privacy Online News. Los Angeles, CA, USA. Nakuha noong 2016-09-08.
  75. "Wikimedia Sweden art map 'violated copyright'". BBC News. 2016-04-05. Sininop mula sa orihinal noong 2016-09-23. Nakuha noong 2016-09-09.
  76. Paulson, Michelle (2016-04-04). "A strike against freedom of panorama: Swedish court rules against Wikimedia Sverige". Wikimedia Foundation blog. Sininop mula sa orihinal noong 2016-09-21. Nakuha noong 2016-09-09.
  77. 77.0 77.1 77.2 77.3 Bildupphovsrätt i Sverige ek. för. v. Wikimedia Svierge (Supreme Court of Sweden 04-04-2016). Teksto
  78. "Why taking photos of the Palace of the Parliament can be considered illegal". dpvue (sa Ingles). Nakuha noong 2018-10-12.
  79. "Why Your Eiffel Tower Photos May Be Illegal". HuffPost Life. Nakuha noong 3 Hunyo 2020.
  80. "Article 5, section 11 of Code on Intellectual Property". Sininop mula sa orihinal noong 2017-01-27. Nakuha noong 2016-12-26.
  81. "Commons:Licensing". Wikimedia Commons. Media licensed under non-commercial only licenses are not accepted either.
  82. Eugene Stuart; Eduardo Fano; Linda Scales; Gerda Leonaviciene; Anna Lazareva (July 2010). "Intellectual Property Law and Policy. Law approximation to EU standards in the Republic of Moldova" (PDF). IBF International Consulting, DMI, IRZ, Nomisma, INCOM, Institute of Public Policy. Sininop mula sa ang orihinal (PDF) noong 2015-06-30. Nakuha noong 2015-06-29.
  83. "Legislation: National Assembly of RA" (sa Armenian). parliament.am. Sininop mula sa orihinal noong 2015-07-01. Nakuha noong 2015-06-28.
  84. "О внесении изменений в части первую, вторую и четвертую Гражданского кодекса Российской Федерации и отдельные законодательные акты Российской Федерации. Статья 3, cтраница 2". State Duma (sa Ruso). 2014-03-05. Sininop mula sa orihinal noong 2015-06-30. Nakuha noong 2015-06-29.
  85. Tingnan ang e.g. Lydiate.
  86. 86.0 86.1 Rehbinder, Manfred (2000). Schweizerisches Urheberrecht (3rd edisyon). Berne: Stämpfli Verlag. p. 158. ISBN 3-7272-0923-2. Tingnan din: "§27 URG (Switzerland)". Nakuha noong 2020-05-18.
  87. Dix, Bruno (2002-02-21). "Christo und der verhüllte Reichstag". Sininop mula sa ang orihinal noong 2002-07-22. Nakuha noong 2020-05-18.
  88. "Decision of the German Federal Court in favour of the Stiftung Preußische Schlösser und Gärten, December 17, 2010". Juris.bundesgerichtshof.de. 2010-12-17. Sininop mula sa orihinal noong 2013-10-14. Nakuha noong 2012-07-20.
  89. Tingnan ang Rusya bilang halimbawa: Elst, Michiel (2005). Copyright, Freedom of Speech, and Cultural Policy in the Russian Federation. Leiden/Boston: Martinus Nijhoff. p. 432f. ISBN 90-04-14087-5.
  90. Elst p. 432, footnote 268. Tingnan din article 1276 of part IV of the Civil Code Naka-arkibo 2012-06-07 sa Wayback Machine. (in force as of January 1, 2008), na nagbibigay-linaw rito.
  91. Tanola, Nadezhda (2013-06-12). "Photographers to declare June 12 as 'Freedom to Shoot Day'". Remate. Sininop mula sa orihinal noong 2014-02-02. Nakuha noong 2014-02-18.

Mga panlabas na link[baguhin | baguhin ang batayan]

Ilang mga pahinang Wikimedia na tinatalakay ang kalayaan ng panorama