Portugal

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Portugesa)
Jump to navigation Jump to search
Naka-redirect ang "Portuges" dito. Para sa wika, tingnan ang wikang Portuges.
Republikang Portuges
República Portuguesa[note 1]
Pambansang Awit: "A Portuguesa"
"Ang Portuges"

Kinaroroonan ng  Portugal  (madilim na luntian)

– sa lupalop ng Europa  (luntian & madilim na kulay abo)
– sa Unyong Europeo  (luntian)

Pununglunsod
(at pinakamalaking lungsod)
Lisbon
38°46′N 9°9′W / 38.767°N 9.150°W / 38.767; -9.150
Opisyal na wika Portuges
Kinikilalang pampook na wika Mirandes[a]
Pangkat-lahi (2011)
Pangalang-
turing
Portuges
Pamahalaan Unitary semi-presidential republic
 -  Pangulo Marcelo Rebelo de Sousa
 -  Pangulo ng Pagpupulong Eduardo Ferro Rodrigues
 -  Punong Ministro António Costa
Batasan Pagpupulong ng Republika
Pagbuo
 -  Pagkatatag 868 
 -  Re-founding 1095 
 -  Sovereignty 24 Hunyo 1128 
 -  Kaharian 26 Hulyo 1139 
 -  Recognition 5 Oktubre 1143 
 -  Papal Recognition 23 Mayo 1179 
 -  Restoration 1 Disyembre 1640 
 -  Republika 5 Oktubre 1910 
 -  Democratization 25 Abril 1974 
 -  Present Constitution[b] 25 Abril 1976 
 -  EEC Accession 1 Enero 1986 
Lawak
 -  Kabuuan 92,212[1] km2 (ika-111)
35,603 sq mi 
 -  Katubigan (%) 0.5
Santauhan
 -  Pagtataya ng 2015 10,341,330[2] (ika-83)
 -  Lahatambilang ng 2011 10,562,178[3] 
 -  Kakapalan 115/km2 (ika-97)
298/sq mi
KGK (KLP) Pagtataya ng 2016
 -  Kabuuan $296 bilyon[4] (ika-50)
 -  Bawat ulo $28,476[4] (ika-40)
KGK (pasapyaw) Pagtataya ng 2016
 -  Kabuuan $204.186 bilyon[4] (ika-43)
 -  Bawat ulo $19,611[4] (ika-36)
Gini (2013) 34.2 
TKT (2014) 0.830 (ika-43)
Pananalapi Euro ()[c] (EUR)
Pook ng oras WET (UTC)
AZOT (TPO−1)
 -  Tag-araw (DST) WEST (UTC+1)
AZOST (TPO)
Note: Mainland Portugal and Madeira use WET/WEST, the Azores use AZOT/AZOST
en:Antipodes New Zealand at
Karagatang Pasipiko
Anyo ng Taburaw aa/bb/tttt
Nagmamaneho sa kanan
Internet TLD .pt
Kodigong pantawag +351

Ang Portugal, o opisyal na tinatawag na Republikang Portuges (República Portuguesa [ʁɛˈpuβlikɐ puɾtuˈɣezɐ]), ay bansang matatagpuan sa timog-kanlurang Europa sa Tangway ng Iberia. Pinaka-kanluraning[5] bansa sa Europa ang Portugal, at natatabihan ng Karagatang Atlantiko sa kanluran at timog, at ng Espanya sa hilaga at silangan. Bahagi ng Portugal ang Atlantikong kapuluan ng Azores at Madeira na kapwang awtonomong rehiyon na may kanilang sariling mga pamahalaang rehiyonal.

Ang Portugual ay ang pinakamatandang estado sa Tangway ng Iberia at isa sa mga pinakamatanda sa Europe na patuloy na pinagtirahan, pinagsakupan, at pinaglabanan mula noong sinaunang panahon. Sumunod sa mga tauhang dipa-Kelta, Kelta, Cartagineses, at Romano ang mga pagsasalakay ng mga Hermanikong Visigodo at Suebi. Itinatag ang Portugal bilang bansa noong Kristiyanong Reconquista laban sa mga Morong nanghimasok sa Tangway ng Iberia noong 711 PK. Itinatag noong 868, sumikat ang Kondehan ng Portugal pagkatapos ng Laban sa São Mamede noong 1128. Ipinroklama ang Kaharian ng Portugal pagkasunod sa Labanan sa Ourique noong 1139, at kinilala ang kalayaan mula sa León ng Tratado ni Zamora noong 1143.[6]


Pinanggalingan ng salita[baguhin | baguhin ang batayan]

Galing ang salitang Portugal sa Gitnang Latin na Portyngale, mula sa dantaong 1300. "Daungang Gaya" (Portus Cale, ngayong Oporto) ang ibig sabihin nito. Galing ang unang hari ng Portugal sa Portucale, ang Kondeng si Alfonso. [7]

Kasalukuyang kalagayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Portugal ay isang bansang may-kaunlaran[8] at nagtataglay ng ika-19 pinakamataas na ginhawa sa buhay, ayon sa The Economist Intelligence Unit. Ito ay ang ika-13 na mapayapa at ikawalong pinaka-globalized na bansa sa daigdig. Ito ay kasapi ng Unyong Europeo at ng Mga Nagkakaisang Bansa. Ito rin ay isang estadong Schengen.

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. In recognized minority languages of Portugal:
  1. (sa Portuges) Público. "Portugal tem 92.212 quilómetros quadrados, por enquanto...". Retrieved 2 July 2012. Naka-arkibo 5 October 2012 sa Wayback Machine.
  2. (sa Portuges) [1]. Accessed on 17 June 2015.
  3. (sa Portuges) Portugal. Censos 2011 (ine.pt)
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Portugal". International Monetary Fund. Hinango noong 13 December 2015.
  5. Christopher Bliss, Jorge Braga de Macedo, C. J. Bliss, p.13
  6. Brian Jenkins, Spyros A. Sofos, Nation and identity in contemporary Europe, p. 145, Routledge, 1996, ISBN 0-415-12313-5
  7. https://www.etymonline.com/word/portugal
  8. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-b.html

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]