Portugal

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Portugesa)
Jump to navigation Jump to search
Republikang Portuges

República Portuguesa[note 1]
Watawat ng Portugal
Watawat
Eskudo ng Portugal
Eskudo
Awit: "A Portuguesa"
"Ang Portuges"
Kinaroroonan ng  Portugal  (madilim na luntian) – sa lupalop ng Europa  (luntian & madilim na kulay abo) – sa Unyong Europeo  (luntian)
Kinaroroonan ng  Portugal  (madilim na luntian)

– sa lupalop ng Europa  (luntian & madilim na kulay abo)
– sa Unyong Europeo  (luntian)


KabiseraLisbon
Pinakamalaking lungsodcapital
Opisyal na wikaPortuges
Kinilalang wikang panrehiyonMirandes[a]
Pangkat-etniko
(2011)
KatawaganPortuges
PamahalaanUnitary semi-presidential republic
• Pangulo
Marcelo Rebelo de Sousa
Eduardo Ferro Rodrigues
António Costa
LehislaturaPagpupulong ng Republika
Pagbuo
868
1095
24 Hunyo 1128
• Kaharian
26 Hulyo 1139
5 Oktubre 1143
23 Mayo 1179
1 Disyembre 1640
• Republika
5 Oktubre 1910
25 Abril 1974
25 Abril 1976
1 Enero 1986
Lawak
• Kabuuan
92,212[1] km2 (35,603 mi kuw) (ika-111)
• Katubigan (%)
0.5
Populasyon
• Pagtataya sa 2015
10,341,330[2] (ika-83)
• Senso ng 2011
10,562,178[3]
• Kapal
115/km2 (297.8/sq mi) (ika-97)
GDP (PPP)Pagtataya sa 2016
• Kabuuan
$296 bilyon[4] (ika-50)
• Kada kapita
$28,476[4] (ika-40)
GDP (nominal)Pagtataya sa 2016
• Kabuuan
$204.186 bilyon[4] (ika-43)
• Kada kapita
$19,611[4] (ika-36)
Gini (2013)34.2[5]
katamtaman
HDI (2014)Increase 0.830[6]
napakataas · ika-43
SalapiEuro ()[c] (EUR)
Sona ng orasUTC−1 (WET (UTC)
AZOT)
• Tag-init (DST)
WEST (UTC+1)
AZOST
Note: Mainland Portugal and Madeira use WET/WEST, the Azores use AZOT/AZOST
Kabilang-sulokNew Zealand at
Karagatang Pasipiko
Ayos ng petsaaa/bb/tttt
Pagmanehokanan
Kodigong pantelepono+351
Kodigo sa ISO 3166PT
Internet TLD.pt
  1. ^ Mirandese, spoken in some villages of the municipality of Miranda do Douro, was officially recognized in 1999 (Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro),[7] awarding it an official right-of-use.[8]
    Portuguese Sign Language is also recognized.
  2. ^ Portuguese Constitution adopted in 1976 with several subsequent minor revisions, between 1982 and 2005.
  3. ^ Before 2002, the escudo.

Ang Portugal, o opisyal na tinatawag na Republikang Portuges (República Portuguesa [ʁɛˈpuβlikɐ puɾtuˈɣezɐ]), ay bansang matatagpuan sa timog-kanlurang Europa sa Tangway ng Iberia. Pinaka-kanluraning[9] bansa sa Europa ang Portugal, at natatabihan ng Karagatang Atlantiko sa kanluran at timog, at ng Espanya sa hilaga at silangan. Bahagi ng Portugal ang Atlantikong kapuluan ng Azores at Madeira na kapwang awtonomong rehiyon na may kanilang sariling mga pamahalaang rehiyonal.

Ang Portugual ay ang pinakamatandang estado sa Tangway ng Iberia at isa sa mga pinakamatanda sa Europe na patuloy na pinagtirahan, pinagsakupan, at pinaglabanan mula noong sinaunang panahon. Sumunod sa mga tauhang dipa-Selta, Selta, Cartagineses, at Romano ang mga pagsasalakay ng mga Hermanikong Visigodo at Suebi. Itinatag ang Portugal bilang bansa noong Kristiyanong Reconquista laban sa mga Morong nanghimasok sa Tangway ng Iberia noong 711 PK. Itinatag noong 868, sumikat ang Kondehan ng Portugal pagkatapos ng Laban sa São Mamede noong 1128. Ipinroklama ang Kaharian ng Portugal pagkasunod sa Labanan sa Ourique noong 1139, at kinilala ang kalayaan mula sa León ng Tratado ni Zamora noong 1143.[10]

Pinanggalingan ng salita[baguhin | baguhin ang batayan]

Galing ang salitang Portugal sa Gitnang Latin na Portyngale, mula sa dantaong 1300. "Daungang Gaya" (Portus Cale, ngayong Oporto) ang ibig sabihin nito. Galing ang unang hari ng Portugal sa Portucale, ang Kondeng si Alfonso.[11]

Kasalukuyang kalagayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Portugal ay isang bansang may-kaunlaran[12] at nagtataglay ng ika-19 pinakamataas na ginhawa sa buhay, ayon sa The Economist Intelligence Unit. Ito ay ang ika-13 na mapayapa at ikawalong pinaka-globalized na bansa sa daigdig. Ito ay kasapi ng Unyong Europeo at ng Mga Nagkakaisang Bansa. Ito rin ay isang estadong Schengen.

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. In recognized minority languages of Portugal:
  1. (sa Portuges) Público. "Portugal tem 92.212 quilómetros quadrados, por enquanto...". Retrieved 2 July 2012. Naka-arkibo 5 October 2012 sa Wayback Machine.
  2. (sa Portuges) [1]. Accessed on 17 June 2015.
  3. (sa Portuges) Portugal. Censos 2011 (ine.pt)
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Portugal". International Monetary Fund. Nakuha noong 13 December 2015.
  5. "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Nakuha noong 13 August 2013.
  6. "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Nakuha noong 14 December 2015.
  7. "Reconhecimento oficial de direitos linguísticos da comunidade mirandesa (Official recognition of linguistic rights of the Mirandese community)". Centro de Linguística da Universidade de Lisboa. Tinago mula sa orihinal noong 18 March 2002. Nakuha noong 2 December 2015.
  8. The Euromosaic study, Mirandese in Portugal, europa.eu – European Commission website. Retrieved January 2007. Link updated December 2015
  9. Christopher Bliss, Jorge Braga de Macedo, C. J. Bliss, p.13
  10. Brian Jenkins, Spyros A. Sofos, Nation and identity in contemporary Europe, p. 145, Routledge, 1996, ISBN 0-415-12313-5
  11. https://www.etymonline.com/word/portugal
  12. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-b.html

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]