Pumunta sa nilalaman

Romania

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Romanian)
Rumanya
România (Rumano)
Awitin: Deșteaptă-te, române!
("Gumising ka, Rumano!")
Kabisera
at pinakamalaking lungsod
Bukarest
44°25′N 26°06′E / 44.417°N 26.100°E / 44.417; 26.100
Wikang opisyalRumano
KatawaganRumano
PamahalaanUnitaryong republikang semi-presidensyal
• Pangulo
Klaus Iohannis
Marcel Ciolacu
LehislaturaParlamento
• Mataas na Kapulungan
Senado
• Mababang Kapulungan
Kapulungan ng mga Diputado
Kasarinlan 
9 Mayo 1877
• Dakilang Unyon
1 Disyembre 1918
• Diktadurang Pasista
21 Enero 1941
30 Disyembre 1947
25 Disyembre 1989
8 Disyembre 1991
Lawak
• Kabuuan
238,398 km2 (92,046 mi kuw) (ika-81)
• Katubigan (%)
3
Populasyon
• Pagtataya sa 2023
19,051,562 (ika-63)
• Senso
Neutral decrease 19,053,815
• Densidad
79.9/km2 (206.9/mi kuw) (ika-136)
KDP (PLP)Pagtataya sa 2023
• Kabuuan
Increase $780.797 bilyon (36th)
• Bawat kapita
Increase $41,029 (50th)
KDP (nominal)Pagtataya sa 2023
• Kabuuan
Increase $350.414 billion (44th)
• Bawat kapita
Increase $18,413[1] (56th)
Gini (2021)34.3
katamtaman
TKP (2021)Decrease 0.821
napakataas · 53rd
SalapiRomanian leu (RON)
Sona ng orasUTC+2 (EET)
• Tag-init (DST)
UTC+3 (EEST)
Internet TLD.ro • .eu

Ang Rumanya (Rumano: România) ay bansang matatagpuan sa Timog-Silangang Europa at ang mga kalapit bansa nito ay ang Ukraine, Moldova, Hungary at mga bansang Serbia at Bulgaria, ang ilang bahagi rin ng bansang ito ay nasa paligid ng Dagat Itim at ang Kabundukang Carpatos. Sumasaklaw ito ng lawak na 238,397 km2 at tinatahanan ng mahigit 19 milyon. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Bukarest.

Ang Romania ay kabilang din sa samahan ng NATO mula pa noong 2004 at naka-tayang sumali rin sa Unyong Europeo. Ito ay bahagi ng Unyong Europeo mula noong 1 Enero 2007. Gayundin isang miyembro ng NATO mula noong 29 Marso 2004. Bukod dito, nag-aakda ng Latin Union, ang Francophonie at ang OSCE.

Etimolohiya[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang pangalan Romania ay nagmula sa Roma o ang Imperyong Romano (Eastern) at emphasizes ang mga pinagmulan ng mga bansa bilang isang lalawigan ng Roman Empire. Sa Late unang panahon, ang Roman Empire ay madalas na tinatawag sa Latin Romania. Ang ilang mga historians-claim na ang medyebal Byzantine Empire ay dapat na matawag Romania, ngunit ideya na ito ay hindi tinanggap. Ang pangalan "Romania" ay ginagamit din para sa mga grupo ng mga European lupain kung saan Romansa wika ay lumitaw.

Politika[baguhin | baguhin ang wikitext]

Romania ay isang demokratikong republika. Ang mga mambabatas ng pamahalaan ng Romanian binubuo ng dalawang kamara, ang Senat (Senado), na may 137 mga miyembro (bilang ng 2004), at Camera Deputaţilor (Chamber of Deputies), na may 332 mga miyembro. Ang mga miyembro ng parehong kamara ay napili sa halalan gaganapin tuwing apat na taon. Ang chairman, chief executive, ay inihalal na rin sa pamamagitan ng mga sikat na boto sa bawat limang taon (hanggang sa 2004 ay apat na taon). Ng pangulo ng appoints ang prime ministro, na ulo ng gobyerno, na ang mga miyembro ay nasa i hinirang ng kanya. Ang pamahalaan ay sumasailalim sa isang parlyamentaryo boto ng pag-apruba.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang makabagong Romania ay umusbong mula sa teritoryo ng makalumang Romanong probinsya ng Dacia, at nabuo ito noong 1859 mula sa pagsasanib ng Moldavia at Wallachia. Ang bagong bansa na tinawag nang Romania simula noong 1866, ay naging malaya mula sa Imperyong Ottoman noong 1877. Sa katapusan ng Unang Digmaang Pandaigdig, sumanib rin ang Transylvania, Bukovina at Bessarabia sa Kaharian ng Romania. Sa katapusan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang mga teritoryo na bumubuo sa makabagong-panahong Moldova ay sinakop ng Unyong Sobyet, at nang maglaon ay naging isang sosyalistang republika at miyembro ng Warsaw Pact ang Romania. Pagkatapos ng Himagsikan ng 1989, ang Romania ay muling naging isang demokrasiya at kapitalistang ekonomiya.

Tingnan din[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang IMFWEO.RO); $2


Usbong Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.