Las Piñas
Las Piñas ᜎᜐ᜔ ᜉᜒᜈ᜔ᜌᜐ᜔ Lungsod ng Las Piñas | ||
|---|---|---|
 | ||
| ||
 Mapa ng Kalakhang Maynila na nagpapakita ng lokasyon ng Las Piñas | ||
 | ||
.svg)  Las Piñas Lokasyon sa Pilipinas | ||
| Mga koordinado: 14°27′N 120°59′E / 14.45°N 120.98°E | ||
| Bansa |  Pilipinas | |
| Rehiyon | Pambansang Punong Rehiyon (NCR) | |
| Distrito | — 1380200000 | |
| Mga barangay | 20 (alamin) | |
| Pagkatatag | 1762 | |
| Ganap na Lungsod | 26 Marso 1997 | |
| Pamahalaan | ||
| • Punong Lungsod | Imelda Aguilar | |
| • Manghalalal | 318,542 botante (2025) | |
| Lawak | ||
| • Kabuuan | 32.69 km2 (12.62 milya kuwadrado) | |
| Populasyon (Senso ng 2024) | ||
| • Kabuuan | 615,549 | |
| • Kapal | 19,000/km2 (49,000/milya kuwadrado) | |
| • Kabahayan | 156,899 | |
| Ekonomiya | ||
| • Kaurian ng kita | ika-1 klase ng kita ng lungsod | |
| • Antas ng kahirapan | 2.50% (2021)[2] | |
| • Kita | ₱ 4,131 million (2022) | |
| • Aset | ₱ 13,299 million (2022) | |
| • Pananagutan | ₱ 4,034 million (2022) | |
| • Paggasta | ₱ 3,133 million (2022) | |
| Sona ng oras | UTC+8 (PST) | |
| PSGC | 1380200000 | |
| Kodigong pantawag | 02 | |
| Uri ng klima | Tropikal na monsoon na klima | |
| Mga wika | Tagalog | |
| Websayt | laspinascity.gov.ph | |
Ang Lungsod ng Las Piñas ay isang lungsod sa Kalakhang Maynila sa Pilipinas. Napapaligiran ito sa hilaga at hilagang-silangan ng Lungsod ng Parañaque; sa silangan at timog-silangan ng Lungsod ng Muntinlupa; sa timog ng Munisipalidad ng Imus, Cavite; sa timog-kanluran at kanluran ng Munisipalidad ng Bacoor, Cavite; at sa timog-kanluran ng Look ng Maynila. Pamahayan (residential) ang kalahati ng nasasakupan ng lupain samantalang pangkalakalan (commercial), industriyal at institusyunal ang natitirang kalahati. Binubuo ang kasalukuyang pisograpiya ng Las Piñas ng tatlong sona: Look ng Maynila, Coastal Margin at Guadalupe Plateau. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 615,549 sa may 156,899 na kabahayan.
Mga barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Las Pinas ay nahahati sa 20 barangay:
Unang Distrito
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Daniel Fajardo
- Elias Aldana
- Ilaya
- Manuyo Uno
- Manuyo Dos
- Zapote
- CAA-B.F. International
- Pulanglupa Uno
- Pulanglupa Dos
- Pamplona Uno
- Pamplona Tres
Pangalawang Distrito
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Almanza Uno
- Almanza Dos
- Pamplona Dos
- Pilar Village
- Talon Uno
- Talon Dos
- Talon Tres
- Talon Cuatro
- Talon Singko
Etimolohiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang kuwento tungkol sa tunay na pinagmulan ng pangalan ng lungsod na "Las Piñas" ay may iba't ibang bersyon. Ayon sa isang kuwento, ang mga mangangalakal mula sa lalawigan ng Cavite at Batangas ay unang nagdala ng kanilang mga piña (Salitang Kastila para sa pinya) upang ibenta sa bayang ito bago ito ipamahagi sa mga kalapit na pamilihan.[3]
Samantala, isa pang bersyon ang nagsasabi na ang pangalan ay nagmula sa salitang "Las Peñas" (ang mga bato), na makikita sa pagkuha ng mga bato at adobe na ginamit sa pagtatayo ng mga gusali at tulay.
Ang lumang kampana mula sa Simbahan ng Parokya ng San Jose na itinatag ni Padre Diego Cera ay nananatiling nakapreserba sa museo ng simbahan. May nakasulat sa kampana na:
"Siendo cura del pueblo de Laspeñas el M.R.P. Padre Diego Cera se fundió este equilón año de 1820,"
na nagpapakita na noong panahon pa ni Padre Diego Cera, ang unang kura paroko ng bayan, ang lugar ay tinawag na "Las Peñas" sa ilang panahon at kalaunan ay pinalitan ng pangalang "Las Piñas."
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]
| Taon | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1903 | 2,762 | — |
| 1918 | 2,872 | +0.26% |
| 1939 | 6,822 | +4.21% |
| 1948 | 9,280 | +3.48% |
| 1960 | 16,093 | +4.69% |
| 1970 | 45,732 | +11.00% |
| 1975 | 81,610 | +12.32% |
| 1980 | 136,514 | +10.83% |
| 1990 | 297,102 | +8.09% |
| 1995 | 413,086 | +6.37% |
| 2000 | 472,780 | +2.94% |
| 2007 | 532,330 | +1.65% |
| 2010 | 552,573 | +1.37% |
| 2015 | 588,894 | +1.22% |
| 2020 | 606,293 | +0.57% |
| Sanggunian: PSA[4][5][6][7] | ||
Edukasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mayroong kabuuang 14 na kolehiyo, 21 pribadong hayskul, 18 pampublikong hayskul, at 22 elementarya na itinayo upang mapaunlakan ang lumalaking bilang ng mga mag-aaral bawat taon.
Sa ngayon, mayroong 77 day care center na may mga programa sa pagpapakain sa 20 barangay sa loob ng Las Piñas.
Mga Kolehiyo
[baguhin | baguhin ang wikitext]| Paaralan | |
|---|---|
| ABE International Business College - Las Piñas | |
| Bernardo College | |
| Centro Escolar Las Piñas | |
| Don Carlo Cavina School | |
Dr. Filemon C. Aguilar Memorial College of Las Piñas-Talon Tres Campus
| |
Dr. Filemon C. Aguilar Memorial College of Las Piñas-Pamplona Tres Campus (dating Dr. Filemon C. Aguilar Information Technology Training Institute o DFCAITTI)
| |
| Paaralang Marino ng Mangangalakal ng Pilipinas | |
| AMA Computer College, Las Piñas | |
| STI College Las Piñas | |
| Saint Francis of Assisi College | |
 |
Southville International School and Colleges |
| University of Perpetual Help System DALTA | |
| International Electronics and Technical Institute - Las Piñas | |
| Southville International School na kaakibat ng mga Dayuhang Unibersidad | |
| National University |
Mga pampublikong hayskul
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Pambansang Mataas na Paaralang Agham ng Lungsod ng Las Piñas
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas - Almanza Uno
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Verdant
- Pambansang Mataas na Paaralang Equitable Village (dating Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Equitable Village Annex II)
- Pambansang Mataas na Paaralang Talon Village (dating Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Talon Village Annex II)
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas North- Vergonville Subd., PulanLupa Dos
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas – Gatchalian Annex
- Pambansang Mataas na Paaralang Teknikal-Bokasyonal ng Lungsod ng Las Piñas (dating Rizal Experimental Station at Pilot School of Cottage Industries – Las Piñas)
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – Doña Josefa Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – Talon Dos Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – CAA Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City Mataas na Paaralan – Kampus ng Manuyo
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Las Piñas – Mataas na Paaralan
- Pambansang Mataas na Paaralan ng CAA - Pangunahing Paaralan
- Pambansang Mataas na Paaralan ng CAA – Annex
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Golden Acres
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Las Piñas North
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Lydia Aguilar (Mataas na Paaralan ng T.S. Cruz)
Mga pampublikong hayskul
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Pambansang Mataas na Paaralang Agham ng Lungsod ng Las Piñas
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas - Almanza Uno
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Verdant
- Pambansang Mataas na Paaralang Equitable Village (dating Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Equitable Village Annex II)
- Pambansang Mataas na Paaralang Talon Village (dating Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas East - Talon Village Annex II)
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas North- Vergonville Subd., PulanLupa Dos
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas – Gatchalian Annex
- Pambansang Mataas na Paaralang Teknikal-Bokasyonal ng Lungsod ng Las Piñas (dating Rizal Experimental Station at Pilot School of Cottage Industries – Las Piñas)
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – Doña Josefa Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – Talon Dos Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City – CAA Campus
- Pambansang Mataas na Paaralang Las Piñas City Mataas na Paaralan – Kampus ng Manuyo
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Las Piñas – Mataas na Paaralan
- Pambansang Mataas na Paaralan ng CAA - Pangunahing Paaralan
- Pambansang Mataas na Paaralan ng CAA – Annex
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Golden Acres
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Las Piñas North
- Pambansang Mataas na Paaralan ng Lydia Aguilar (Mataas na Paaralan ng T.S. Cruz)
Transportasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Riles
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Las Piñas ay bahagi ng ruta ng pagpapalawig ng LRT Line 1, ang South Extension Project.[8] Opisyal na nagsimula ang aktwal na konstruksyon noong Martes, Mayo 7, 2019[9] dahil ang Right-of-way ay "malaya at walang mga sagabal." Kapag ito ay ganap nang gumagana, ang Las Piñas ay paglilingkuran ng LRT Line 1 sa pamamagitan ng Las Piñas station at Zapote station.[8]
Padron:Mula noong, ang phase 1 ay 100% nang kumpleto.[10] Inihayag ng Executive Assistant ng Department of Transportation na si Jonathan Gesmundo ang matagumpay na pagkumpleto ng Phase 1 ng LRT-1 Cavite Extension. Dahil sa mahalagang pangyayaring ito, walong bagong istasyon ang nadagdag sa kasalukuyang 20 istasyon, na lubos na nagpapahusay sa network ng transportasyon.
Sa hinaharap, kinumpirma ng Kagawaran ng Transportasyon na ang trabaho sa Phase 2 at 3 ng LRT-1 Cavite Extension ay umuusad. Inaasahang lalo pang palalawakin ng mga kasunod na yugtong ito ang linya at mapapabuti ang mga serbisyo ng transit sa rehiyon, at ang mga operasyon ay nakatakdang magsimula sa 2031.
Network ng kalsada
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang network ng kalsada ng Las Piñas ay radial ang katangian, at pangunahing nakasalalay sa Alabang–Zapote Road (N411), na nagsisilbing gulugod ng network ng kalsada ng lungsod. Ang Manila-Cavite Expressway (dating Coastal Road, at may bilang na E3), isang toll expressway na nagsisilbing pangunahing ruta ng trapiko patungong Maynila. Ang Daang Hari, na malapit sa hangganan ng Muntinlupa, at ang Aguinaldo Highway (N62) ang mga pangunahing ruta ng trapiko patungong Cavite. Ang Muntinlupa-Cavite Expressway (MCX), na patungo sa South Luzon Expressway, ay nagdadagdag sa Daang Hari bilang alternatibo sa masikip na Alabang-Zapote Road sa ibabaw ng Alabang at Ayala Alabang sa Muntinlupa.
Ang network ng kalsada sa Las Piñas ay dumaranas ng pagsisikip ng trapiko, lalo na sa pangunahing arterya, ang Alabang-Zapote Road, na nagdadala ng mahigit 70,000 sasakyan araw-araw noong 2016. Ang pampublikong transportasyon, tulad ng mga bus at jeepney, ay pumupuno sa Alabang-Zapote Road, kaya naman nagdudulot ito ng karagdagang pagsisikip. Nagpetisyon ang pamahalaang lungsod sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) na suspindihin ang pag-isyu ng mga prangkisa sa mga ruta ng bus at jeepney na gumagamit ng Alabang-Zapote Road.
Ang network ng Las Piñas Friendship Route ay nagsisilbing alternatibong ruta sa mga rutang masikip, ngunit kailangang kumuha at magpakita ng sticker ang mga motorista sa kanilang sasakyan upang magamit ang mga rutang ito, dahil karamihan sa mga kalsada ng network ay matatagpuan sa mga pribadong subdibisyon (mga gated community), tulad ng BF Homes, Pilar Village, at BF Resort.
Pampublikong transportasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga jeepney at bus ang bumubuo sa pangunahing sistema ng pampublikong transportasyon, at karamihan sa kanilang mga ruta ay sumusunod sa Alabang-Zapote Road. Karamihan sa mga jeepney na dumadaan sa Las Piñas ay naglalakbay sa pagitan ng Alabang at Zapote, sa loob ng lungsod, o Baclaran, sa Parañaque. Ang mga bus ay karaniwang bumubuo ng mga ruta sa pagitan ng Alabang o SM Southmall at mga destinasyon sa Maynila. Ang mga bus at jeepney ang sinisisi sa lumalalang pagsisikip sa Alabang-Zapote Road.
Mga kilalang tao
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Amani Aguinaldo, Pambansang koponan ng football ng Pilipinas
- Kevin Alas, PBA player na kasalukuyang naglalaro para sa NLEX Road Warriors at dating miyembro ng Gilas Pilipinas
- Zara Aldana o Zephorah Aldana Mayon, Mutya ng Pilipinas 2007 Asia Pacific International at dating kasambahay ng Pinoy Big Brother: Celebrity Edition 2
- Raymond Bagatsing, artista
- McNeal (Awra) Briguela, child actor as seen on Ang Probinsyano
- Ely Buendia, songwriter, vocalist at gitarista ng Eraserheads, Pupil, Oktaves at Apartel
- Sef Cadayona, aktor at mananayaw
- Rayver Cruz, aktor at host
- Rodjun Cruz, aktor at mananayaw
- Tirso Cruz III, artista
- Jen Da Silva, model, dancer bilang bahagi ng 26K girls ng Kapamilya, Deal or No Deal at dating kasambahay ng Pinoy Big Brother: Celebrity Edition 2
- Anjo Damiles, artista
- Ranidel de Ocampo, dating PBA player, dating miyembro ng Gilas Pilipinas, at kasalukuyang assistant coach ng TNT Tropang 5G
- Mr. Fu, radio jock, komedyante at host
- Michelle Gavagan, Miss Philippines Fire 2011
- Enrique Gil, artista ng ABS-CBN
- Nikki Gil, mang-aawit, aktres, TV host at dating MYX VJ
- Allan K., co-host ng Eat Bulaga
- Pauleen Luna, aktres
- Yasser Marta, aktor at TV host
- Pol Medina Jr., awtor ng Pugad Baboy
- Jennylyn Mercado, aktres at mang-aawit
- Iwa Moto, aktres
- Sitti Navarro, mang-aawit ng bossa nova
- Amy Perez, aktres, host at radio anchor
- Quest, mang-aawit ng R&B
- Rox Santos, manunulat ng kanta
- Ashley Sarmiento, artista, modelo at influencer sa social media
- Kai Sotto, miyembro ng Philippine men's basketball team Gilas Pilipinas
- Zack Tabudlo, mang-aawit-songwriter
- Keb Cuevas, environmentalist at dating Rappler na mamamahayag
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Province:". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ Pransism (2011-11-04). "Back Trails: Las Piñas (Saint Joseph) Church: Home to the Bamboo Organ". Back Trails. Nakuha noong 2025-01-02.
- ↑
Census of Population (2015). "National Capital Region (NCR)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "National Capital Region (NCR)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "National Capital Region (NCR)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link) - ↑ "Province of". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
- 1 2 Padron:Banggitin ang balita
- ↑ Padron:Banggitin ang balita
- ↑ "LRT-1 Cavite Extension Magsisimula na ang operasyon ng Phase 1 sa komersyo ｜ Kung Saan Kami Nagtatrabaho - JICA". www.jica.go.jp (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-01-05.
Mga Kawing Panlabas
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
Bulebar Roxas (Daang Radyal Blg. 1) | ||
|---|---|---|
| Mga lungsod: |  | |
| Mga lalawigan: | ||
| Mga tanawing dadaanan: | Liwasang Rizal · Baywalk · Otel ng Maynila · Manila Ocean Park · Toreng 1322 Golden Empire · Museo Pambata · Embahada ng Estados Unidos · Manila Yacht Club · Hukbong Dagat ng Pilipinas · Bangko Sentral ng Pilipinas · Museong Pangkalakhan ng Maynila · Sentrong Pangkultura ng Pilipinas · SM Mall of Asia · Star City · Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino · PAGCOR City · Asia World City | |
Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.