Pumunta sa nilalaman

Bacoor

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Bacoor, Cavite)
Lungsod ng Bacoor
Bahaging Lungsod
City of Bacoor
Opisyal na sagisag ng Lungsod ng Bacoor
Sagisag
Palayaw: 
Cavite's Gateway To The Metropolis
Bansag: 
Bacoor Cityhood, Now Na!
Mapa of Cavite na nagpapakita ng kinaroroonan ng Bacoor
Mapa of Cavite na nagpapakita ng kinaroroonan ng Bacoor
Lungsod ng Bacoor is located in Pilipinas
Lungsod ng Bacoor
Lungsod ng Bacoor
Kinaroroonan sa Pilipinas
Mga koordinado: 14°27′45″N 120°57′52″E / 14.462422°N 120.964453°E / 14.462422; 120.964453
BansaPilipinas
RehiyonCalabarzon (Rehiyong IV-A)
LalawiganKabite
(Mga) DistritoIkalawang Distrito ng Cavite (Solong Distrito ng Bacoor)
(Mga) Barangay73
Isinaganap (bayan)28 Setyembre 1671
Isinaganap (lungsod)23 Hunyo 2012
Pamahalaan
 • Punong LungsodLani Mercado
 • Pangalawang Punong LungsodCatherine Evaristo
Lawak
 • Kabuuan52.40 km2 (20.23 milya kuwadrado)
Populasyon
 (senso ng 2024)
 • Kabuuan661,381
 • Kapal13,000/km2 (33,000/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
164,263
Sona ng orasUTC+8 (PST)
Kodigo ng lugar46
Websaytwww.bacoor.gov.ph

Ang Lungsod ng Bacoor (o Bakoor) ay isang ika-1 klaseng bahaging lungsod sa lalawigan ng Kabite, Pilipinas. Ito ay solong distritong pambatas ng Cavite. Ang lungsod ay may sukat na 52.4 kilometro kwadrado, na nasa timog silangangan baybayin ng Look ng Maynila, at nasa hilagang kanluran ng lalawigan. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 661,381 sa may 164,263 na kabahayan.

Ang lokasyon nito, sa timog kanluran ng Kalakhang Maynila ay naging mahalaga para sa Bacoor para maging daan patungong Kalakhang Maynila. Ang Bacoor ay isa sa mga lungsod sa Kabite na mabilis ang pag-unlad, kasabay ng Imus at Dasmariñas, dahil na rin sa kanilang lokasyon. Dalawang mall ng SM ang naitayo sa Bakoor. Ang Bacoor din ang nagtala ng pinakamataas na kita para sa isa mag-anak as Kabite noong 1997 at 2000. Mula sa dating agrikultural, ang Bacoor ay nabuo na bilang isang lugar pang-komersyo at isang pangunahing bayang pamahayan sa pinalawak na Mega Manila. Mayo 11 magkakaibang sangay ng mga bangko na matatagpuan sa buong lungsod.

Mga Baranggay

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Nahahati ang Lungsod ng Bacoor sa 73 barangay na may dalawang lehislatibong distrito na tinatawag na Kanlurang Bacoor at Silangang Bacoor, na kung saan ay inirerepresenta ng konseho ng lungsod.

Kanlurang Bacoor

  • Alima
  • Aniban 1
  • Aniban 2
  • Aniban 3
  • Aniban 4
  • Aniban 5
  • Banalo
  • Camposanto
  • Daang Bukid
  • Digman
  • Dulong Bayan
  • Kaingin
  • Habay 1
  • Habay 2
  • Ligas 1
  • Ligas 2
  • Ligas 3
  • Mabolo 1
  • Mabolo 2
  • Mabolo 3
  • Maliksi 1
  • Maliksi 2
  • Maliksi 3
  • Niog 1
  • Niog 2
  • Niog 3
  • Panapaan 1
  • Panapaan 2
  • Panapaan 3
  • Panapaan 4
  • Panapaan 5
  • Panapaan 6
  • Panapaan 7
  • Panapaan 8
  • Poblacion (Tabing Dagat)
  • Real 1
  • Real 2
  • Salinas 1
  • Salinas 2
  • Salinas 3
  • Salinas 4
  • San Nicolas 1
  • San Nicolas 2
  • San Nicolas 3
  • Sineguelasan
  • Talaba 1
  • Talaba 2
  • Talaba 3
  • Talaba 4
  • Talaba 5
  • Talaba 6
  • Talaba 7
  • Zapote 1
  • Zapote 2
  • Zapote 3
  • Zapote 4
  • Zapote 5 (Longos)

Silangang Bacoor

  • Bayanan
  • Mambog 1
  • Mambog 2
  • Mambog 3
  • Mambog 4
  • Mambog 5
  • Molino 1
  • Molino 2
  • Molino 3
  • Molino 4
  • Molino 5
  • Molino 6
  • Molino 7
  • Queens Row Central
  • Queens Row East
  • Queens Row West

Edukasyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Maraming bilang ng mga edukasyong institusyonal ang makikita sa paligid ng Bacoor. Ilan sa mga ito ang sumusunod:

Mga Namuno sa Lungsod

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Pagkatapos ng Rebolusyong Edsa

  • Angelito Miranda (hinalal noong 1989; pinatay ilang araw pagkatapos mahalal)
  • Buencamino Cruz (1989–1992)
  • Victor I. Miranda (1992–1996; pumanaw dahil sa sakit na cancer)
  • Jose Ignacio Francisco (1996–1998)
  • Jessie B. Castillo (1998–2007)
  • Strike B. Revilla (2007–2016)
  • Lani Mercado–Revilla (2016–kasalukuyan)

Demograpiko

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Senso ng populasyon ng
Bacoor
TaonPop.±% p.a.
1903 10,925—    
1918 11,090+0.10%
1939 16,130+1.80%
1948 20,453+2.67%
1960 27,267+2.42%
1970 48,440+5.91%
1975 62,225+5.15%
1980 90,364+7.74%
1990 159,685+5.86%
1995 250,821+8.83%
2000 305,699+4.33%
2007 441,197+5.19%
2010 520,216+6.18%
2015 600,609+2.77%
2020 664,625+2.15%
2024 661,381−0.12%
Sanggunian: PSA[1][2][3][4]

Sa senso noong 2024, ang populasyon ng Bacoor ay 661,381 katao, Template:PH wikidata called with unsupported input "population_reference" na may densidad na 14,000 naninirahan kada kilometro kuwadrado o 36,000 naninirahan kada milya kuwadrado. Ito ang pangalawang pinakamataong lungsod sa lalawigan pagkatapos ng Dasmariñas.

Ang lungsod ay isang komunidad na pang-silid-tulugan ng Metro Manila na may malaking populasyon dahil sa pagdagsa ng mga naninirahan na may mababa at katamtamang kita na nakinabang sa iba't ibang proyekto ng pabahay at mga subdibisyon dito.[5]

Relihiyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Ang orihinal na imahen ni Saint Michael the Archangel, patron ng Bacoor, Cavite

Katolisismo Romano ang nangingibabaw na relihiyon sa Bacoor. Ito ay bahagi ng Diyosesis ng Imus at siyang luklukan ng Bikariado ni San Miguel Arkanghel at ng Bikariado ni Santo Niño de Molino. Isa sa mga kilalang paring parokya ng Bacoor ay si Padre Mariano Gómez, isa sa GOMBURZA na sangkot sa Pag-aalsa sa Cavite na nagsilbing kura paroko sa simbahan ng parokya ng Bacoor mula 1824 hanggang sa kanyang kamatayan noong 1872.[6][7] Isa pang kilalang paring naglingkod sa parokya ng Bacoor ay si St. Ezekiel Moreno noong panahong ito ay bahagi pa rin ng malawak na hacienda ng mga Recollect. Walang sawang ibinigay niya ang mga Huling Rito sa mga biktima ng salot na kolera na nakaapekto sa mga bayan ng Bacoor at Imus at responsable sa rehabilitasyon ng Molino Dam upang patubigan ang mga palayan ng Bacoor at Las Piñas.

Ang Parokya ng Romano Katoliko ni San Miguel Arkanghel, itinatag noong 1752

Dahil sa Rebolusyong Pilipino, muling pinaglingkuran ang Bacoor ng mga sekular na paring Pilipino sa ilalim ng Roman Catholic Archdiocese of Manila. Gayunpaman, noong Panirahan ng mga Amerikano noong 1902, ang paring Katoliko noong panahong iyon, si Padre Fortunato Clemeña, ang naging unang paring Aglipayan ng Bacoor, pati na rin ang unang Obispo ng Aglipayan ng Cavite, noong panahon ng Aglipayan Schism. Karamihan sa mga unang miyembro ng simbahan sa Bacoor ay mga Katipunero na pinamumunuan ni Heneral Mariano Noriel, na siya ring unang pangulo ng organisasyon ng mga layko. Ang pagbabagong-loob ni Padre Clemeña ay kalaunan ay humantong sa pag-okupa ng Simbahang Malayang Pilipino sa lumang simbahang parokya ng Bacoor, na ang pag-okupa ay natapos noong 1907 sa utos ng Korte Suprema ng Pilipinas na nagpasiya pabor sa Simbahang Katoliko para sa ilegal na pag-okupa ng ari-arian ng simbahan.[8] Pagkatapos ng pagbangon na ito, nagsikap ang mga Romano Katoliko noong unang bahagi ng ika-20 siglo upang muling buhayin ang bilang nito sa bayan sa pamamagitan ng muling pagpapasigla ng pista nito at pagtatatag ng mga bagong tradisyon. Sa kabila nito, at ng pagdagsa ng mga migranteng hindi Aglipayan mula sa Maynila at mula sa ibang mga lalawigan, ang presensya ng simbahang Aglipayan ay kitang-kita pa rin sa lungsod. Ang Katedral ng Aglipayan Diocese ng Cavite sa Barangay Digman, na iniaalay din kay San Miguel Arkanghel, ay matatagpuan ilang bloke ang layo mula sa simbahang Katoliko ng bayan. Ito ang pangalawang nangingibabaw na relihiyon sa Bacoor.

Ang Bacoor ay mayroon ding malaking populasyon ng mga Muslim, karamihan ay mga Maranao na mangangalakal at mangangalakal na nasa gitnang uri, na may minorya ng mga komunidad ng mangingisda na Badjao. Maraming moske ang nagsisilbi sa lokal na komunidad ng mga Muslim sa Bacoor, ang pinakamalaki ay ang Masjid As-Salaamah, sa tapat ng pamilihan ng Zapote. Maraming Protestante at iba pang Kristiyano denominasyon ang mayroon din sa lungsod.

Ekonomiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Antas ng kahirapan ng Bacoor

1
2
3
4
5
6
7
2000
6.51
2003
2.82
2006
5.20
2009
3.56
2012
1.10
2015
4.92
2018
3.90
2021
5.36

Sanggunian: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas[9][10][11][12][13][14][15][16]

Ang tahong at talaba ay dalawa sa mga pangunahing produkto ng Bacoor.
Ang kawayan ay isa pang karaniwang produkto sa Bacoor.

Komersyo

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Bacoor ay kasalukuyang nakakaranas ng mabilis na pagbabago mula sa isang ekonomiyang nakabatay sa agrikultura patungo sa isang residensyal/komersyal na sentro ng lungsod. Sa kasalukuyan, ang mga sektor ng tingian, pagmamanupaktura, pagbabangko at serbisyo ang pangunahing pinagkakakitaan ng Bacoor. Ang mga aktibidad na pangkomersyo ay paminsan-minsan lamang nangyayari sa buong lungsod mula sa pakyawan hanggang sa mga establisyimento ng tingian, mga restawran at kainan, mga kagamitan sa hardware at konstruksyon at iba pang mga industriya na may kaugnayan sa serbisyo, lalo na ang mga matatagpuan sa SM City Bacoor kung saan ito ang nagsisilbing pangunahing pinagkakakitaan ng lungsod. Ang lugar ng Molino na halos puro tirahan ay tahanan din ng SM Center Molino sa kanto ng Molino Road at Daang Hari. Ang pasukan mula sa Coastal Road hanggang Aguinaldo Highway sa Talaba at ang lugar na nakapalibot sa Zapote Public Market (ngayon ay Bacoor Public Market) ay iba pang mga sentrong pangkomersyo. Ang Bacoor ay may mga sangay ng 11 iba't ibang bangko pangkomersyo sa buong lungsod.

Samantala, ang lugar na pang-agrikultura ay nabawasan sa 100 ektarya na lamang habang ang mga palaisdaan na nabawasan din sa halos kalahati ng orihinal na 760 ektarya. Ang produksyon ng asin, pangingisda, pag-aalaga ng talaba at tahong, na ngayon ay nanganganib na malapit nang maubos dahil sa polusyon at sobrang populasyon, ang iba pang pinagkukunan ng kita ng mga residente. Ang mga industriyang ito ay nanganganib din dahil sa pagtatayo ng Cavite Coastal Road Extension na direktang nakaapekto sa baybayin ng Bacoor.[17]

Paggamit ng lupa

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Kabilang sa mga pagpapaunlad ng paggamit ng lupa sa Bacoor ang isang iminungkahing industrial village sa Barangay Niog na magsasama ng mga magaan na cottage industries na may sumusuportang residential at mga pasilidad pangkomersyo. Sa kabilang banda, isang malawak na lupain sa lugar ng Molino ang inaasahang magiging tahanan ng mga pasilidad na residensyal, institusyonal, at pangkomersyo. Tinaguriang "Bagong Bacoor", ang plano sa paggamit ng lupa sa Molino ay naglalayong gamitin ang lugar hindi lamang bilang dormitoryo para sa mga indibidwal na nagtatrabaho sa Metro Manila kundi pati na rin para sa mga taong lumipat sa Bacoor upang maghanap ng pag-unlad sa ekonomiya.

Imprastraktura

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Transportasyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Terminal ng tricycle sa harap ng SM City Bacoor
Ang bahagi ng Bacoor ng CAVITEX

Ang Bacoor ay inilalarawan bilang isang komunidad na silid-tulugan kung saan karamihan sa mga mamamayan nito ay nagbibiyahe papunta at pabalik ng Metro Manila upang magtrabaho. Ang lungsod ay konektado sa Metro Manila sa pamamagitan ng mga expressway tulad ng CAVITEX at Muntinlupa–Cavite Expressway, mga pambansang kalsada tulad ng Aguinaldo Highway (N62/N419) at Quirino Avenue (N62) sa hilaga, at iba pang pangunahing mga lansangan tulad ng Daang Hari at Marcos Alvarez Avenue.[18] Ito rin ang dulo ng Aguinaldo Highway at Tirona Highway na nag-uugnay sa lungsod sa iba pang bahagi ng Cavite. Ang mga karaniwang uri ng transportasyon ay mga bus, mini-bus, pampublikong van, at mga jeepney.

Dahil sa pagsisikip ng mga pangunahing kalsada ng Bacoor at labis na populasyon, ang lungsod ay dumaranas ng araw-araw na matinding trapiko. Inaasahang mapapagaan ito sa hinaharap sa pamamagitan ng pagtatayo ng katimugang dulo ng Manila Light Rail Transit System sa lungsod.[19] Ang proyektong LRT 1 South Extension ay magpapalawig sa LRT-1 mula Baclaran sa Pasay hanggang Niog sa Bacoor. Ang tinatayang gastos ng proyekto ay P65 bilyon.[20]

Noong Setyembre 12, 2014, iginawad ng administrasyong Benigno Aquino III ang kontrata[21][22][23] para sa pagtatayo ng proyektong LRT 1 South Extension sa Light Rail Manila Consortium, na binubuo ng Metro Pacific Investments Corporation, AC Infrastructure Holdings Corp. (isang subsidiary ng Ayala Corporation), Sumitomo Corporation, at Macquarie Infrastructure Holdings (Philippines) Pte. Ltd.[24][25]

Ang Ang groundbreaking para sa LRT Line 1 South Extension Project ay ginanap noong Huwebes, Mayo 4, 2017, kung saan ang aktwal na konstruksyon ay opisyal na nagsimula noong Martes, Mayo 7, 2019, matapos maging "malaya at walang sagabal" ang right-of-way.

Magmula noong Abril 30, 2024 (2024 -04-30), ang phase 1 ay 98.2% nang kumpleto. Inihayag ng Executive Assistant ng Department of Transportation na si Jonathan Gesmundo ang pagtatayo ng 8 karagdagang istasyon sa kasalukuyang 20 istasyon ng LRT-1 kung saan ang operasyon ng LRT-1 Cavite Extension Phase 1 ay inaasahang matatapos sa kalagitnaan ng Nobyembre 2024. Samantala, ang phase 2 at 3 ay magsisimula ng operasyon sa 2031. Kapag ganap nang gumagana, ang Bacoor ay paglilingkuran ng LRT-1 sa pamamagitan ng magiging station ng Niog.

Ang Bacoor ay bahagi rin ng iminungkahing Cavite–Laguna Expressway (CALAX) na popondohan sa pamamagitan ng pagpopondo ng utang. Ang Metro Pacific Tollways Corp. (MPTC), na siyang gagawa ng konstruksyon ng CALAX, ay nag-anunsyo na hihiram ito ng P30 bilyon para sa proyekto. Sinabi ng pangulo ng MPTC na si Rodrigo Franco na "makikipagsosyo ang kompanya sa mga lokal na bangko para sa pagpopondo ng utang sa unang bahagi ng susunod na taon."[26]

Kalusugan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Upang matugunan ang mga alalahanin sa kalusugan ng tumatandang populasyon ng lungsod at mga mahihirap sa lungsod, maraming pampubliko at pribadong ospital ang itinatag sa lungsod. Nagpasimula rin ang lokal na pamahalaan ng isang programang may diskwento para sa mga senior citizen sa lungsod kung saan maaari silang makakuha ng mga diskwentong pangangalagang medikal at mga gamot sa mga ospital sa loob at labas ng Bacoor.

Kasama ng ilang maliliit na pribadong klinika, ang Bacoor ay may isang pangunahing pampublikong ospital at pitong pangunahing pribadong ospital:

  • Southern Tagalog Regional Hospital
  • Bacoor Doctors Medical Center
  • Cavite East Asian Medical Center
  • Crisostomo General Hospital
  • Metro South Medical Center
  • Molino Doctors Hospital
  • St. Dominic Medical Center
  • St. Michael Medical Hospital

Kaligtasan ng publiko

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Bacoor Traffic Management Department (BTMD) at ang Bacoor Public Safety Unit ang mga pangunahing ahensya na inatasang mapanatili ang kapayapaan at kaayusan sa lungsod. Ang Bacoor Police Station, isang bahagi ng Cavite Police Provincial Office sa ilalim ng Philippine National Police, ay tumutulong sa kanila sa bagay na ito. Dahil sa katayuan ng BTMD bilang pinakamataas na tanggapan sa lokal na burukrasya (na may katayuan bilang isang departamento), ipinagkatiwala ito ng pamahalaang lungsod upang pangasiwaan ang pagpapatupad ng ordinansa sa buong lungsod kung saan ang PNP ay pangalawa lamang.

Mga kilalang personalidad

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Mayor Pablo Gomez Sarino ng Bacoor (1911-1987)
Ang aktres Marian Rivera ay tubong Bacoor.

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Census of Population (2015). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  2. ↑ Census of Population and Housing (2010). "Region IV-A (Calabarzon)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  3. ↑ Censuses of Population (1903–2007). "Region IV-A (Calabarzon)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link)
  4. ↑ "Province of Cavite". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
  5. ↑ Jimenez-David, Rina (Setyembre 8, 2011). "Bacoor at Korea". Philippine Daily Inquirer. Nakuha noong Agosto 12, 2014.
  6. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Gomez); $2
  7. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Gomez2); $2
  8. ↑ "Rev. Jorge Barlin v. P. Vicente Ramirez". Korte Suprema ng Kapuluang Pilipino. Nobyembre 24, 1906. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= ()
  9. ↑ "Poverty incidence (PI):". Philippine Statistics Authority. Nakuha noong Disyembre 28, 2020.
  10. ↑ "Estimation of Local Poverty in the Philippines" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 29 Nobyembre 2005.
  11. ↑ "2003 City and Municipal Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 23 Marso 2009.
  12. ↑ "City and Municipal Level Poverty Estimates; 2006 and 2009" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 3 Agosto 2012.
  13. ↑ "2012 Municipal and City Level Poverty Estimates" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 31 Mayo 2016.
  14. ↑ "Municipal and City Level Small Area Poverty Estimates; 2009, 2012 and 2015". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 10 Hulyo 2019.
  15. ↑ "PSA Releases the 2018 Municipal and City Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Disyembre 2021. Nakuha noong 22 Enero 2022.
  16. ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
  17. ↑ "Community Profile: Bacoor, Cavite". Food for the Hungry Philippines. 2004. Inarkibo mula sa orihinal noong Abril 26, 2014. Nakuha noong Abril 25, 2014.
  18. ↑ Fabonan III, Epi (2009). "Cavite Travel Guide". Tourism Philippines.com. Nakuha noong Marso 12, 2015.
  19. ↑ Medina, Andrei (Setyembre 13, 2014). "Iginawad ng DOTC ang proyektong extension ng P65-B LRT-1 Cavite sa LRMC". GMA News. Nakuha noong Marso 12, 2015.
  20. ↑ "Itatayo ang karaniwang istasyon ng LRT-MRT sa pagitan ng TriNoMa at SM North". GMA News. Nakuha noong September 10, 2016.
  21. ↑ "Nakuha ng MPIC Ayala tandem ang proyektong extension ng LRT Cavite". ABS-CBN News. September 12, 2014. Nakuha noong Setyembre 17, 2020.
  22. ↑ "Nakuha ng grupong MPIC-Ayala ang kasunduan sa P65-B Cavite LRT". Public-Private Partnership Center. Setyembre 13, 2014. Nakuha noong Setyembre 17, 2020.
  23. ↑ Agcaoili, Lawrence (Setyembre 13, 2014). "Nakuha ng grupong MPIC-Ayala ang kasunduan sa P65-B Cavite LRT". The Philippine Star. Nakuha noong Setyembre 17, 2020.
  24. ↑ "Kinakailangan ng LRMC consortium ang mga operasyon ng LRT-1". The Manila Times. Setyembre 14, 2015. Nakuha noong Marso 30, 2019.
  25. ↑ Cabacungan, Gil; Camus, Miguel (Setyembre 15, 2015). "Ang LRT1 ay nasa ilalim na ngayon ng pamamahala ng Ayala, Metro Pacific". Philippine Daily Inquirer. Nakuha noong Marso 30, 2019.
  26. ↑ "Hihiram ang Metro Pacific Tollways ng P30B para sa mga proyekto ng CALAX, Cebu-Cordova Bridge" (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong Setyembre 9, 2016. Nakuha noong Setyembre 10, 2016.

Mga kawing panlabas

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bacoor&oldid=2215437"