Talaan ng mga lungsod sa Malaysia

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ito ay isang talaan ng mga lungsod ng Malaysia. Sa Malaysia, may mga lugar na binigyan ng estadong lungsod (city status o "bandar raya") sa pamamagitan ng batas. Subalit may mga matatap at urbanisadong lugar na walang estadong lungsod, bagaman karaniwang tinutukoy ang mga ito bilang mga "lungsod". Ang estadong lungsod ay binibigay sa isang lugar sa loob ng isang pook ng pamahalaang lokal (local government area). Ang iba pang mga lugar na walang estadong lungsod ay inuri ayon sa batas bilang mga munisipalidad o bayan.

Mga lungsod ng Malaysia[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang sumusunod na talaan ng mga lugar sa Malaysia na nakaayos ayon sa petsa ng paggawad ng estadong lungsod (city status).

Retrato Name Estado/FT (Mga) lokal na pamahalaan(s) Petsa ng paggawad ng estadong lungsod Populasyon
(Senso 2010)
Mga nota
George Town, Penang (2004).jpg George Town

Pulo ng Penang

Penang Penang Island City Council 1957-01-011 Enero 1957

1 Enero 2015

708,127 panibagong estadong lungsod bilang Pulo ng Penang
KL at night.jpg Kuala Lumpur Kuala Lumpur Federal Territory Kuala Lumpur City Hall 1972-02-011 Pebrero 1972 1,588,750
Ipoh, Perak.jpg Ipoh Perak Ipoh City Council 1988-05-2727 Mayo 1988 657,892
Panorama of Kuching.jpg Kuching Sarawak Kuching North City Hall
Kuching South City Council
1988-08-011 Agosto 1988 325,132 Kuching officially consists of two local government entities
Johor Bahru City.jpg Johor Bahru Johor Johor Bahru City Council 1994-01-011 Enero 1994 497,067
KKCity2.jpg Kota Kinabalu Sabah Kota Kinabalu City Hall 2000-02-022 Pebrero 2000 452,058
Lonely tree by the lake (2311478234).jpg Shah Alam Selangor Shah Alam City Council 2000-10-1010 Oktubre 2000 641,306
Malacca City.JPG Malacca City Malacca Historical Malacca City Council 2003-04-1515 Abril 2003 484,885
Town Center of Alor Setar - panoramio.jpg Alor Setar Kedah Alor Setar City Council 2003-12-2121 Disyembre 2003 405,523
Miri-sarawak.JPG Miri Sarawak Miri City Council 2005-05-2020 Mayo 2005 234,541
Petaling Jaya Bird's Eye View At Night.jpg Petaling Jaya Selangor Petaling Jaya City Council 2006-06-2020 Hunyo 2006 613,977
View on part of Kuala Terengganu.jpg Kuala Terengganu Terengganu Kuala Terengganu City Council 2008-01-011 Enero 2008 337,553
(Mga) dating lungsod sa loob ng Malaysia
Pangalan Estado Lokal na pamahalaan Petsa ng paggawad ng estadong lungsod Mga nota
City of Singapore Singapore City Council of Singapore 22 Setyembre 1951 pinaalis mula sa Pederasyon noong 9 Agosto 1965

Penang[baguhin | baguhin ang batayan]

Naging lungsod ang George Town noong Enero 1, 1957, sa pamamagitan ng isang royal charter na ginawad ng Kaniyang Kamahalan Reyna Elizabeth II, kaya ito ay naging pinakaunang pamayanan sa Pederasyon ng Malaya na naging lungsod (Naging lungsod ang Singapore noong 1951, subalit naging malayang bansa ito noong 1963 at pinaalis mula sa Pederasyon noong 1965). Nakasaad sa royal charter na (sa orihinal na tekstong Ingles):

"... the said Municipality of George Town shall on the First Day of January in the year of Our Lord One thousand nine hundred and fifty seven and forever thereafter be a city and shall be called and styled the CITY OF GEORGE TOWN instead of the Municipality of George Town and shall thenceforth have all such rank, liberties, privileges and immunities as are incident to a City."

Subalit ang mga eleksyong panlokal na pamahalaan ay binuwag ng pamahalaang pederal noong 1965, at ang mga gawain ng Konsehong Panlungsod ay inilipat sa Punong Ministro ng Penang (Chief Minister of Penang) noong 1966. Itinatag ang isang Konsehong Munisipal para sa buong Pulo ng Penang sa pagitan ng mga taong 1974 at 1976.

Bagaman hindi opisyal na binuwag ang estadong lungsod (city status) ng George Town, nasa pagdududa ang pag-iral ng George Town bilang isang corporate entity, maari bilang isang lungsod. Pareho ito sa katayuan ng dating lungsod ng Rochester sa Inglatera (na kinaroroonan ng ikalawang pinakalumang katedral ng Inglatera), na isa nang lungsod mula 1211 hanggang 1998, kung kailang sinama ito sa isang kalapit na boro. Dahil hindi ginawaran ng estadong lungsod ang bagong konseho, at ang lungsod sa paraan ng pagkaligta ay hindi nakapaghirang ng mga charter trustee upang maipamana ang city charter, natapos nang tuluyan ang pag-iral ng lungsod.

Ang pananaw na ito ay sinalungat ng mga lokal na residente, na naggigiit na ang estadong lungsod ng George Town ay hindi binuwag kailan man, at nananatili itong lungsod hanggang ngayon. Ayon sa abogadong si Datuk Anwar Fazal, George Town "legally has been and is still a city because the City of George Town Ordinance 1957 had not been repealed".[3] Dahil ang estadong lungsod ay isang usapin sa batas, ang tunay na ligal na katayuan ay dedepende sa pagsusuri ng City Council of Penang (Transfer of Functions) Order 1966 at ang Local Government Act 1976.

Noong Enero 1, 2015, ang Pulo ng Penang, na kinaroroonan ng George Town, ay ginawaran ng estadong lungsod ng pamahalaan ng Malaysia.[1] Dahil dito, ang George Town ay tanging lungsod sa Malaysia na nagawaran ng estadong lungsod nang dalawang beses.

Mga sumunod na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga royal charter ng Kuala Lumpur, Kuching, Kota Kinabalu, Shah Alam, Malacca City, Alor Setar at Miri ay mula sa Yang di-Pertuan Agong, habang ang Ipoh at Johor Bahru naman ay ginawaran mula sa kani-kanilang mga state sultan. Idineklarang "historical city" (makasaysayang lungsod) ang Malacca bago ito ginawad ng estadong lungsod noong 2003.

Ang pinakamalaking lungsod, Kuala Lumpur, ay ang kabiserang pederal at teritoryong pederal, subalit magmula noong 2003, karamihan sa mga katawang ehekutibo ng pamahalaan ay lumipat sa bagong kabiserang pang-administratibo at teritoryong pederal ng Putrajaya.

Kraytirya[baguhin | baguhin ang batayan]

Kabilang sa pinakahuling batayang kraytirya (noong 2008) upang maigawad ang estadong lungsod sa isang lokal na pamahalaan ay: may pinakamaliit na populasyon na 500,000 at taunang kita na hindi bababa sa RM 100 milyon.[2]

Populasyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Demograpiya ng Malaysia#Mga pangunahing lungsod

Ang Kuala Lumpur ay ang pinakamalaking pook urbano gayundin pinakamalaking kalakhang lugar sa Malaysia. Ang Pulo ng Penang, na kinabibilangan ng George Town, ay ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Malaysia gayundin may pangalawang pinakamalaking conurbation sa Malaysia, habang pangatlong pinakamalaki naman ang kalakhang lugar ng Johor Bahru. Ang mga iba pang kalakhang lugar na may mga populasyong higit sa 500,000 katao ay Ipoh, Kuching at Kota Kinabalu.

Mga kinaroroonan ng mga lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Looi Sue-Chern (24 March 2015). "George Town a city again". The Malaysian Insider. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 26 March 2015. https://web.archive.org/web/20150326180134/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/george-town-a-city-again. Hinango noong 10 July 2015. 
  2. "Criteria Status for Local Authority". Local Government Department. 30 June 2011. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 15 July 2015. https://web.archive.org/web/20150715143710/http://jkt.kpkt.gov.my/english.php/pages/view/12. Hinango noong 24 April 2012. 

Mga ugnay panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]