San Fernando, Pampanga

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Para sa ibang gamit, tingnan ang Lungsod ng San Fernando (paglilinaw).
Lungsod ng San Fernando, Pampanga
Ciudad ning San Fernando
—  Lungsod  —
Nickname(s): Sentro Ng Pasko Sa Pilipinas Kapital Ng Pampanga at Gitnang Luzon
Motto: Magsilbi Tamu (Magsilbi Tayo)
Mapa ng Pampanga na nagpapakita sa lokasyon ng San Fernando
San Fernando, Pampanga is located in Philippines
Lungsod ng San Fernando, Pampanga
Lokasyon sa Pilipinas
Coordinates: 15°0′N 120°38′E / May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang < na operator May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang < na operator / May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang * na operator; May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang * na operatorMga koordinato: 15°0′N 120°38′E / May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang < na operator May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang < na operator / May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang * na operator; May mali sa ekspresyon: Hindi inaasahang * na operator
Bansa Pilipinas
Rehiyon Gitnang Luzon (Rehiyon III)
Lalawigan Pampanga
Distrito Pangatlong Distrito ng Pampanga
Mga barangay 35
Pagkatatag 16 Agosto 1754
Ganap na Lungsod 4 Pebrero 2001
Pamahalaan
 • Punong Lungsod Edwin Santiago (Liberal)
Lawak
 • Kabuuan 67.74 km2 (26.15 sq mi)
Populasyon (2010)
 • Kabuuan 285,912
Sona ng oras PST (UTC+8)
Kodigo Postal 2000
Kodigong pantawag 45
Kaurian ng kita Unang klase
PSGC 035416000
Website Opisyal na Websayt ng Lungsod ng San Fernando, Pampanga

Ang Lungsod ng San Fernando, (Kapampangan: Lakanbalen ning San Fernando/Siudad ning San Fernando; Ingles: City of San Fernando) ay isang lungsod sa probinsiya ng Pampanga. Ito ang kabiserang lungsod ng Pampanga at ang sentrong panrehiyon ng Gitnang Luzon (Rehiyon III). Ang lungsod ay kilala sa mga parol nito at binansagang "Christmas Capital of the Philippines" (Kabiserang Pangkapaskuhan ng Pilipinas). Ang taunang Giant Lantern Festival (Pista ng mga Higanteng Parol) ay isinasagawa ng lungsod tuwing Disyembre.

Ayon sa senso noong taong 2000, mayroon itong 221,857 na katao sa 43,649 na kabahayan. Ito ay may layong 67 kilometro mula sa Maynila, 50 kilometro mula sa Look ng Subic sa probinsiya ng Zambales at 16 na kilometro mula sa Paliparang Clark sa Lungsod ng Angeles. Ang lungsod ay nasa gitna ng mga sanga-sangang kalsada sa Gitnang Luzon. Ang lungsod ay ipinangalan kay Fernando VI ng Espanya at inilagay sa pangangalaga ni San Fernando, Hari ng Castile at Leon, kung saan ang kapistahan ay ipinagdiriwang tuwing Mayo 30.

Mga dating alkalde[baguhin | baguhin ang batayan]

CAPITANES MUNICIPALES[1]

  • 1755 Vidal de Arrozal
  • 1756 Tiburcio Cunanan
  • 1757 Vidal de Arrozal
  • 1758 Luis Catacutan
  • 1759 Juan David
  • 1760 Juan Yutuc
  • 1761 Domingo de Vera
  • 1762 Nicolas Capati
  • 1763 Tomas Aquino
  • 1764 Miguel de los Angeles
  • 1765 Agustin Dizon
  • 1766 Manuel Manaloto
  • 1767 Francisco Bautista
  • 1768 Miguel David
  • 1769 Nicolas Dizon
  • 1770 Mariano Singian de Miranda
  • 1771 Mateo David
  • 1772 Bernardo de Anunciacion
  • 1773 Francisco David
  • 1774 Agapito Singian
  • 1775 Vicente Concepcion
  • 1776 Eugenio Yutuc
  • 1777 Juan Lingat
  • 1778 Juan Lacson
  • 1779 Vicente Concepcion
  • 1780 Jose de Arrozal
  • 1781 Nicolas Tuason
  • 1782 Carlos Catacutan
  • 1783 Vicente David
  • 1784 Lucas David
  • 1785 Antonio Alonso del Rosario
  • 1786 Regino de Castro
  • 1787 Sebastian Manarang
  • 1788 Bernabe Pamintuan
  • 1789 Juan Dizon
  • 1790 Manuel Miranda
  • 1791 Vicente Dayrit
  • 1792 Nicolas Tuason
  • 1793 Jose de los Angeles
  • 1794 Vicente Quizon
  • 1795 Angel Pantaleon de Miranda
  • 1796 Vicente Dayrit
  • 1797 Jose Cunanan
  • 1798 Juan Lacson
  • 1799 Carlos Catacutan
  • 1800 Vicente Dizon
  • 1801 Jose Ocson
  • 1802 Agustin David Lising
  • 1803 Jose Concepcion
  • 1804 Raymundo David
  • 1805 Ignacio David de Miranda
  • 1806 Severino Henson
  • 1807 Juan Crisostomo Paras
  • 1808 Domingo Henson
  • 1809 Leon de Vera
  • 1810 Vicente de Castro
  • 1811 Gregorio Singian
  • 1812 Ignacio de Miranda
  • 1813 Miguel Catacutan
  • 1814 Francisco Pamintuan
  • 1815 Severino Henson
  • 1816 Agustin David Lising
  • 1817 Bernardo David
  • 1818 Bernardo Tinio
  • 1819 Eriberto Yutuc
  • 1820 Vicente de Castro


ALCALDES MUNICIPALES

  • 1821 Vicente Dizon
  • 1822 Pablo de Ocampo
  • 1823 Maximo Dizon
  • 1824 Ciriaco Dizon


GOBERNADORCILLOS

  • 1825 Vicente Dizon
  • 1826 Manuel Pasion Henson
  • 1827 Anacleto del Rosario
  • 1828 Vicente David Lising
  • 1829 Vicente Dizon
  • 1830 Pablo Ocampo
  • 1831 Doroteo Dizon
  • 1832 Mariano Yutuc
  • 1833 Manuel Pasion Henson
  • 1834 Gregorio Tuason
  • 1835 Blas Borja
  • 1836 Doroteo Dizon
  • 1837 Agustin Pamintuan
  • 1838 Agustin Cuyugan
  • 1839 Juan Dayrit
  • 1840 Raymundo David
  • 1841 Macario Yutuc
  • 1842 Matias Quiason
  • 1843 Pedro Lacsamana
  • 1844 Bernardino Singian de Miranda
  • 1845 Serapio Singian de Miranda
  • 1846 Mariano Arceo
  • 1847 Agustin Cuyugan
  • 1848 Guillermo Henson
  • 1849 Bernardino Singian de Miranda
  • 1850 Agustin Pamintuan
  • 1851 Gregorio David
  • 1852 Maximo Feliciano
  • 1853-1854 Paulino Paras
  • 1854-1855 Agustin Lacson
  • 1855-1856 Simon Henson
  • 1856-1857 Cosme Lacson
  • 1857-1858 Candido Froilan Dizon
  • 1858-1859 Florentino Dayrit
  • 1859 Manuel Pasion Henson
  • 1859 Jose Navarro (accidental)
  • 1860 Victor David
  • 1860-1861 Manuel de Ocampo
  • 1861-1862 Bernardino Singian de Miranda
  • 1862-1863 Guillermo Henson
  • 1863-1864 Aniceto Yusi
  • 1864-1865 Simon Henson
  • 1865-1866 Juan Quiason
  • 1867-1868 Julian Buison
  • 1868-1869 Benigno de Ocampo
  • 1869-1870 Isidro Teopaco
  • 1870-1871 Domiciano Tison
  • 1871-1872 Florentino Dayrit
  • 1872-1873 Eustaquio Ricafort
  • 1873-1874 Pedro Paras y Castro
  • 1874-1875 Bernardino Singian de Miranda
  • 1875-1876 Julian Buison
  • 1877-1879 Anacleto Hizon
  • 1879-1880 Catalino Henson
  • 1880-1881 Mariano Custodio
  • 1881-1882 Saturnino Henson
  • 1882-1883 Florentino Dayrit
  • 1883 Pedro Paras
  • 1884-1885 Domiciano Tison
  • 1885 Francisco X. Panlilio
  • 1886-1887 Anacleto Hizon
  • 1887-1889 Teodoro Limjuco
  • 1889-1890 Gregorio Tioleco


PRESIDENTES MUNICIPALES

  • 1891-1892 Antonio E. Consunji
  • 1893-1894 Juan Sengson
  • 1895 Teodoro Limjuco
  • 1896 Saturnino Henson
  • 1897 Celso Dayrit


REPUBLIKA FILIPINA
PRESIDENTE MUNICIPAL

  • 1898 Antonio E. Consunji


PAMAHALAAN MILITAR
ALCALDES

  • 1899 Enrique Kerr
  • 1900 Carlos Kerr
  • 1900 Teodoro Limjuco
  • 1900-1901 Francisco S. Hizon


PAMAHALAANG SIBIL
PANGULONG MUNICIPAL

  • 1901 Francisco S. Hizon
  • 1902-1903 Mariano J. Leon Santos
  • 1904 Juan Sengson
  • 1905-1906 Eulalio Castro
  • 1906-1907 Vicente Tiomico
  • 1908-1909 Pedro Teopaco
  • 1910-1912 Clemente Ocampo
  • 1913-1915 ?
  • 1916-1921 Antonio B. Abad Santos
  • 1922-1927 Jose M. Valencia
  • 1928-1931 Antonio B. Abad Santos
  • 1932-1934 Jose M. Valencia


KOMONWELT NG PILIPINAS
ALKALDENG MUNICIPAL

  • 1934-1937 Urbano D. Dizon
  • 1938-1942 Vivencio B. Cuyugan
  • 1945 Vivencio B. Cuyugan


PANANAKOP NG HAPON

  • 1942-1945 Rodolfo P. Hizon

REPUBLIKA NG PILIPINAS
ALKALDENG MUNICIPAL

  • 1946-1955 Rodolfo P. Hizon
  • 1955 Mariano P. Castro, Sr.
  • 1956-1959 Dr. Miguel G. Baluyut
  • 1960-1967 Dr. Jose C. Quiwa
  • 1967-1969 Levi Panlilio
  • 1969-1971 Atty. Virgilio L. Sanchez
  • 1971 Luis Gopiao
  • 1972-1980 Armando P. Biliwang
  • 1980-1982 Col. Amante S. Bueno (OIC)
  • 1982-1983 Atty. Vicente A. Macalino (OIC)
  • 1983-1986 Atty. Virgilio L. Sanchez
  • 1986-1987 Atty. Paterno S. Guevara(Appointed)
  • 1987-1988 Dr. Rodolfo P. Canlas (Appointed)
  • 1988-1995 Atty. Paterno S. Guevara
  • 1995-2001 Dr. Jesus Reynaldo B. Aquino


ALKALDENG PANLUNGSOD

  • 2001-2004 Dr. Jesus Reynaldo B. Aquino
  • 2004-2013 Atty. Oscar S. Rodriguez
  • 2013-Kasalukuyan Edwin D. Santiago

Pagkalungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 6 Enero 1997, si Alkalde Rey B. Aquino at Senadora Gloria Macapagal-Arroyo ay nagpasimula ng kampanya para sa pagkalungsod. Noong Abril 27 ng taong ding iyon, si Rep. Oscar Rodriguez ay naghain ng House Bill blg. 9267 na gagawa ng Lungsod ng San Fernando.

Noong 2000, pinirmahan nina Ispiker ng Mababang Kapulungan Arnulfo Fuentebella at Pangulo ng Senado Aquilino Q. Pimintel ang tsarter ng lungsod ng San Fernando noong Disyembre 4 at 13.

Ang bayan ay opisyal na naging lungsod na komponente noong 4 Pebrero 2001 matapos ang ratipikasyon ng Republic Act 8990 na nilikha ni Rep. Oscar Rodriguez sa isang plebisito noong nakaraang araw. Si Dr. Rey B. Aquino ang naging unang alkalde ng lungsod. Ang ratipikasyon ng Republic Act 8990 ang naging daan upang maging ika-99 na lungsod ng Pilipinas ang San Fernando.

Mga barangay[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Lungsod ng San Fernando ay nahahati sa 35 barangay.

  • Alasas
  • Baliti
  • Bulaon
  • Calulut
  • Dela Paz Norte
  • Dela Paz Sur
  • Del Carmen
  • Del Pilar
  • Del Rosario
  • Dolores
  • Juliana
  • Lara
  • Lourdes
  • Magliman
  • Maimpis
  • Malino
  • Malpitic
  • Pandaras
  • Panipuan
  • Pulung Bulo
  • Santo Rosario (Pob.)
  • Quebiauan
  • Saguin
  • San Agustin
  • San Felipe
  • San Isidro
  • San Jose
  • San Juan
  • San Nicolas
  • San Pedro
  • Santa Lucia
  • Santa Teresita
  • Santo Niño
  • Sindalan
  • Telabastagan

Ekonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Matatagpuan sa puso ng probinsiya, ang Lungsod ng San Fernando ay may 2 pampublikong palengke, 39 na bangko, 48 na imbestor, 38 na sanglaan, 17 gasolinahan, 3 sinehan, 29 pribado at pampublikong paaralan, 7 ospital, 13 opisinang pandentista, 9 na otel, 28 na tindahan ng mga gamot, 7 disco, 6 na palitan ng pera, 15 pabrika ng damit, 24 na groseri, 7 supermarket, 42 kompanya ng insurance, 16 ahente ng seguridad, 70 restorant at fast food chains. Bukod sa pagiging kabisera ng Pampanga, halos lahat ng Pilipinong bankong institusyon, militar at mga ahensiya ng gobyerno ay may opisinang panrehiyon sa lungsod.

Panlabas na mga Websayt[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Henares, Ivan Anthony S. "A Brief History of San Fernando, Pampanga 1754-2004"