Nur-Sultan

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Astana)
Jump to navigation Jump to search
Naka-redirect ang "Astana" dito. Para sa ibang gamit, tingnan ang Astana (paglilinaw).
Naka-redirect ang "Akmola" dito. Para sa rehiyon sa Kazakhstan, tingnan ang Rehiyon ng Akmola.
Nur-Sultan

Нұр-Сұлтан  (Kazakh)
Нур-Султан  (Ruso)
Tanawin ng kabayanan ng Nur-Sultan
Tanawin ng kabayanan ng Nur-Sultan
Watawat ng Nur-Sultan
Watawat
Nur-Sultan is located in Kazakhstan
Nur-Sultan
Nur-Sultan
Kinaroroonan ng Nur-Sultan sa Kazakhstan
Nur-Sultan is located in Asia
Nur-Sultan
Nur-Sultan
Nur-Sultan (Asia)
Mga koordinado: 51°10′N 71°26′E / 51.167°N 71.433°E / 51.167; 71.433Mga koordinado: 51°10′N 71°26′E / 51.167°N 71.433°E / 51.167; 71.433
Bansa Kazakhstan
Itinatag1830 (bilang Akmoly)[1]
Pamahalaan
 • UriAlkalde–Konseho
 • KonsehoSangguniang Panlungsod ng Nur-Sultan
 • AklkaldeAltay Kulginov
Lawak
 • Kabisera at Lungsod810.2 km2 (312.8 milya kuwadrado)
Taas
347 m (1,138 ft)
Populasyon
 (1 Disyembre 2017)[2]
 • Kabisera at Lungsod1,029,556
 • Kapal1,300/km2 (3,300/milya kuwadrado)
 • Metro1,200,000
Sona ng orasUTC+6 (ALMT)
Kodigong postal
010000–010015[4]
Kodigo ng luga+7 7172[5]
ISO 3166-2AST[6]
Plaka ng sasakyan01, Z
Websaytastana.gov.kz

Ang Nur-Sultan o Nursultan (EU /ˌnʊərsʊlˈtɑːn/;[7] Kazakh: Нұр-Сұлтан; Ruso: Нур-Султан), dating Astana[a] (Kazakh and Ruso: Астана), ay ang kabisera ng Kazakhstan. Matatagpuan ito sa mga pampang ng Ilog Ishim sa hilagang bahagi ng bansa, sa loob ng Rehiyon ng Akmola, bagamat hiwalay sa rehiyon ang pamamahala na may natatanging katayuan. Ang opisyal na pagtataya ng populasyon noong 2017 ay 1,029,556 katao sa loob ng mga hangganan ng lungsod, kaya ito ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Kazakhstan, kasunod ng Almaty na kabisera ng bansa mula 1991 hanggang 1997.[2]

Naging kabisera ng Kazakhstan ang Nur-Sultan noong 1997, at mula noon umunlad ito sa ekonomiya upang maging isa sa pinakamakabagong lungsod sa Gitnang Asya.[11][12] Noong Marso 23, 2019, kasunod ng nagkakaisang boto sa parlamento ng Kazakhstan, binago ang pangalan ng lungsod sa Nur-Sultan mula sa dating Astana, mula kay dating pangulo Nursultan Nazarbayev.[13][14][15]

Ang makabagong Nur-Sultan ay isang planadong lungsod, tulad ng ibang mga nakaplanong kabisera.[16] Kasunod ng pagiging kabisera nito, lubhang nabago ang hugis ng Nur-Sultan. Ang panlahat na plano ng Nur-Sultan ay idinisenyo ng arkitektong Hapones na si Kisho Kurokawa.[16] Bilang luklukan ng pamahalaan ng Kazakhstan, ang Nur-Sultan ay ang sityo ng Kapulungan ng Parlamento, ang Kataas-taasang Hukuman, ang Pampanguluhang Palasyo ng Ak Orda at maraming mga kagawaran at ahensiya ng pamahalaan. Tahanan ito ng maraming mga gusaling futurist, otel at gusaling tukudlangit.[17][18][19] Mayroon ding malawakang mga sistema ng pangangalagang pangkalusugan, isports, at edukasyon ang lungsod ng Nur-Sultan.

Etimolohiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Itinatag noong 1830 bilang pamayanan ng Akmoly o Akmolinsky prikaz (Ruso: Акмолинский приказ), naglingkod ito bilang isang pantanggulang muog para sa mga Siberyanong Cossack. Noong 1832 binigyan ito ng katayuang pambayan at pinangalanang Akmolinsk (Ruso: Акмолинск).[1] Noong Marso 20, 1961 binago ito sa Tselinograd (Ruso: Целиноград, lit. 'City of tselina') upang itanda ang ebolusyon ng lungsod bilang sentrong pampangasiwaan at pangkalinangan ng Virgin Lands Campaign.[20][1] Ito ay pinangalanang Akmola (o Aqmola) noong 1992. Ito ay binagong bersiyon ng unang pangalan nito na nagngangahulugang "puting puntod".[1][21] Noong Dosyembre 10, 1997 pinalitan ng Akmola ang Almaty bilang kabisera ng Kazakhstan. Noong Mayo 6, 1998 binago ang pangalan nito sa Astana, na nagngangahulugang "kabiserang lungsod" sa wikang Kazakh.[22]

Noong Marso 20, 2019, ipinanukala ni Pangulong Kassym-Jomart Tokayev ang pagbabago ng pangalan ng Astana sa Nur-Sultan, bilang karangalan sa naunang pangulo at matagal nang namumunong pinuno ng Kazakhstan na si Nursultan Nazarbayev na bumaba sa puwesto isang araw ang nakararaan. Bagamat tinutulan ng mga mamamayan ang panukala, agad na sinang-ayunan ng Parlamento ang pagbabago ng pangalan, at opisyal na naging Nur-Sultan ang pangalan ng kabiserang lungsod sa isang kautusang inilathala noong Marso 23 sa taong iyon.[14][23][24][25]

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Historical population
TaonPop.±%
1989281,252—    
1999326,900+16.2%
2002493,100+50.8%
2010649,139+31.6%
2016872,655+34.4%

Populasyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Magmula noong Setyembre 2017, ang populasyon ng Nur-Sultan ay 1,029,556 katao;[2] over double the 2002 population of 493,000.[26]

Ang komposisyong etniko ng lungsod magmula noong Setyembre 4, 2014 ay:

  • Kazakh: 65.2%
  • Ruso: 23.8%
  • Ukrainian: 2.9%
  • Tatar: 1.7%
  • Alemang Kazakh: 1.5%
  • Iba pa: 4.9%

Kalakhang pook[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang kalakhang pook na nakasentro sa Nur-Sultan ay kinabibilangan ng Distrito ng Arshaly, Distrito ng Shortandy, Distrito ng Tselinograd, at bahagi ng Distrito ng Akkol sa Rehiyon ng Akmola. Ang pook ay tinitirhan ng 1.2 milyong katao.[3]

Tanawing panoramiko ng mga punong-tanggapan ng pamahalaan.
Magnify-clip.png
Tanawing panoramiko ng mga punong-tanggapan ng pamahalaan.

Mga kapatid na lungsod[baguhin | baguhin ang batayan]

Silipin din: Talaan ng mga kambal at kapatid na lungsod sa Kazakhstan

Napapanatili ng Nur-Sultan ang opisyal na mga kapatiran sa 18 lungsod.

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Pospelov 1993, pp. 24–25.
  2. 2.0 2.1 2.2 "Об изменении численности населения Республики Казахстан с начала 2017 года до 1 декабря 2017 года (Citizenship of the Republic of Kazakhstan ... to 1 December 2017)" (sa Ruso). 4 January 2018.
  3. 3.0 3.1 Жулмухаметова, Жадра (31 October 2017). "Чиновники работают над тем, чтобы уместить в Астане два миллиона человек" (sa Ruso).
  4. "Postal Code for Astana, Kazakhstan". Postal Codes Database. Hinango noong 10 Marso 2015.
  5. "Kazakhstan Country Codes". CountryCallingCodes.com. Hinango noong 9 Marso 2015.
  6. "ISO Subentity Codes for Kazakhstan". GeoNames.org. Hinango noong 10 Marso 2015.
  7. 7.0 7.1 Padron:Cite Merriam-Webster
  8. Padron:Cite American Heritage Dictionary
  9. "Astana". Collins English Dictionary. HarperCollins. Hinango noong 9 Abril 2019.
  10. "Astana" (US) and Padron:Cite Oxford Dictionaries
  11. "Astana, a city of modern structures". Jakarta Times.
  12. "Astana, Kazakhstan: the space station in the steppes". The Guardian.
  13. "Новый президент Казахстана подписал указ о переименовании Астаны в Нур-Султан". meduza.io (sa Ruso). Hinango noong 2019-03-23.
  14. 14.0 14.1 "It's Official: Kazakh Capital Now Called Nur-Sultan". RadioFreeEurope/RadioLiberty (sa Ingles). Hinango noong 2019-03-23.
  15. "О переименовании города Астаны – столицы Республики Казахстан в город Нур-Султан – столицу Республики Казахстан — Официальный сайт Президента Республики Казахстан". Akorda.kz. Hinango noong 2019-03-23.
  16. 16.0 16.1 "Astana, Kazakhstan: the space station in the steppes". The Guardian. 8 August 2010. Hinango noong 20 February 2015.
  17. Steven Lee Myers (13 October 2006). "Kazakhstan's Futuristic Capital, Complete With Pyramid". The New York Times. Hinango noong 6 October 2014.
  18. "Astana, the futuristic frontier of architecture". The Guardian. 8 August 2010. Hinango noong 6 October 2014.
  19. Daisy Carrington (13 July 2012). "Astana: The world's weirdest capital city". CNN. Hinango noong 6 October 2014.
  20. The Current Digest of the Post-Soviet Press (sa Ingles). Current Digest of the Soviet Press. 1994. p. 20.
  21. Paul Brummell (7 Setyembre 2018). Kazakhstan. Bradt Travel Guides; Third edition. p. 71. ISBN 978-1784770921.
  22. "The history of Astana". Akimat of Astana. 19 Enero 2013. Sininop mula sa orihinal noong 7 Oktubre 2014. Hinango noong 6 Oktubre 2014.
  23. "Parliament approved renaming of Astana as Nursultan". Kazinform. Hinango noong 20 Marso 2019.
  24. "Nursultan, not Astana — Kazakhstan renames capital to honor Nazarbayev". Deutsche Welle. Hinango noong 23 Marso 2019.
  25. "Kazakhstan renames capital 'Nursultan' after ex-president". Philippine Daily Inquirer. 20 Marso 2019. Hinango noong 29 Hulyo 2019.
  26. "Население Астаны". www.demoscope.ru. Hinango noong 2017-12-31.
  27. "Astana city". OrexCa. Hinango noong 3 Mayo 2016.
  28. "Partner Cities". Gdańsk Official Website. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  29. "Saint Petersburg to welcome Days of Astana Culture". Kazinform. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  30. "Tbilisi Sister Cities". Tbilisi Municipal Portal. Sininop mula sa orihinal noong 24 July 2013. Hinango noong 5 August 2013.
  31. "Riga's Twin Cities". Municipal Portal of Riga. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  32. "Sister Cities of Ankara". Greater Municipality of Ankara. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  33. "Miasta partnerskie Warszawy" [Twin cities of Warsaw] (sa Polako). City of Warsaw. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  34. Bangkok Metropolitan Administration (11 Hunyo 2004). "Agreement on establishment of bilateral relations between the Akimat of Astana City of the Republic of Kazakhstan and the City of Bangkok of Kingdom Thailand" (PDF). Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  35. Rafik Valiev (18 Setyembre 2014). "vechastana.kz" 10 лет исполнится побратимству городов Астаны и Казани [Astana and Kazan celebrates 10-years anniversary of sister cities status] (sa Ruso). VechAstana.kz. Sininop mula sa orihinal noong 1 Mayo 2015. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  36. "About Manila: Sister Cities". City of Manila. Sininop mula sa orihinal noong 11 Hunyo 2016. Hinango noong 2 Setyembre 2009.
  37. "International Cooperation: Sister Cities". Seoul Metropolitan Government. Sininop mula sa orihinal noong 10 Disyembre 2007. Hinango noong 26 January 2008.
  38. "Twin City Agreement". Greater Amman Municipality. Hinango noong 9 Oktubre 2014.[patay na link]
  39. "Sister Cities". Beijing Government. Hinango noong 23 June 2009.
  40. Ilia Lobster (9 September 2009). "Astana-Hanoi: horizons of cooperation". KazPravda.kz. Sininop mula sa orihinal noong 9 March 2015. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  41. "Ufa and Astana Signed Agreement on Friendship and Cooperation". Ufa City Municipality. Sininop mula sa orihinal noong 16 Oktubre 2014. Hinango noong 17 Oktubre 2010.
  42. Бишкек и Астана — города-побратимы [Bishkek and Astana — Sister Cities] (sa Ruso). Official website of City Hall of Bishkek. 12 September 2011. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  43. "Astana and Finnish Oulu become twin-cities". Tengrinews.kz. 19 April 2013. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  44. "Astana and Nice established twin relations". Akimat of Astana. 5 Hulyo 2014. Sininop mula sa orihinal noong 15 Oktubre 2014. Hinango noong 9 Oktubre 2014.
  45. "Declaration of intent signed by Akim of Astana and Mayor of Croatias capital". Akimat of Astana. 4 Hulyo 2014. Sininop mula sa orihinal noong 15 Oktubre 2014. Hinango noong 9 Oktubre 2014.

Mga karagdagang babasahin[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga panlabas na link[baguhin | baguhin ang batayan]